28 Μαΐου
ΕΛΙΚΩΝΙΣ, μάρτυς
῾Η μάρτυς ῾Ελικωνὶς ἦταν τέκνο τῆς πόλεως τῆς Θεσσαλονίκης. Οἱ χρονικὲς συντεταγμένες τοῦ βίου της, σύμφωνα μὲ τὸ Συναξάριό της, τοποθετοῦνται στὴ βασιλεία Γορδιανοῦ καὶ Φιλίππου. Μαρτύρησε στὴν Κόρινθο ἐπὶ τοῦ ἡγεμόνος Περινίου, ὅπου προτίμησε νὰ ὁμολογήσει τὸ Χριστὸ καὶ νὰ ὑποστεῖ τὸ μαρτύριο, παρὰ νὰ θυσιάσει στὰ εἴδωλα. Οἱ τύραννοί της στὴν ἀρχὴ τὴ φυλάκισαν· τὸ μαρτύριό της ἄρχισε ὅταν τῆς ἔδεσαν τὰ πόδια σὲ ζυγὸ βοδιῶν καὶ τὴν ἄφησαν νὰ ποδοπατεῖται· λύθηκε ὅμως θαυματουργικά· μετὰ ἀπὸ αὐτὸ ρίπτεται σὲ πίσα καὶ ἄσφαλτο, ἀπ᾿ ὅπου ὅμως καὶ πάλι ἐξέρχεται ἀβλαβής. Στὴ συνέχεια οἱ δήμιοί της θέλησαν νὰ τὴν προσφέρουν θυσία στοὺς θεούς, γι᾿ αὐτὸ τῆς ξύρισαν τὸ κεφάλι καὶ τὴν ἔριξαν στὸ πῦρ· ὅμως αὐτὴ ὄχι μόνο δὲν ἔπαθε τίποτε, ἀλλὰ ἀπεναντίας, μὲ τὴ δύναμη τῆς προσευχῆς, κατόρθωσε νὰ καταρρίψει τὰ ξόανα τῆς ᾿Αθηνᾆς καὶ τοῦ Διὸς καὶ τοῦ ᾿Ασκληπιοῦ ποὺ βρίσκονταν στὸ ναό. Στὴ συνέχεια τῆς ἔτεμαν τοὺς μαστοὺς καὶ τὴ φυλάκισαν. ῞Οταν ὁ ᾿Ανθύπατος ᾿Ιουστίνος διαδέχθηκε τὸν ἡγεμόνα Περίνιο στὴν Κόρινθο, διέταξε νὰ ὁδηγηθεῖ μπροστά του ἡ ῾Ελικωνίς, ἡ ὁποία συνέχιζε νὰ ὁμολογεῖ τὸ Χριστό· ὁ ἡγεμὼν τότε διέταξε νὰ ριφθεῖ στὴν κάμινο, ὅπου ὅμως ἡ φλόγα δὲν τὴν ἄγγιξε. ῾Εβδομῆντα στρατιῶτες τὴν βασάνισαν· ξάπλωσαν τὴν ἁγία πάνω σὲ πυρωμένο χάλκινο κρεββάτι, ἀλλὰ οἱ ἄγγελοι Μιχαὴλ καὶ Γαβριὴλ τῆς συμπαραστέκονταν καὶ ἐθεράπευαν τὶς σάρκες της ποὺ καίγονταν. Οὔτε ὅμως καὶ τὰ θηρία τὴν ἀκούμπησαν, ἂν καὶ κατέφαγαν ἑκατὸν εἴκοσι ὑπηρέτες. Τότε ὁ Θεός, βλέποντας τὴν πίστη καὶ τὴν ὑπομονή της, ἀποφάσισε νὰ τὴν πάρει κοντά Του, καὶ “διὰ ξίφους τμηθεῖσα, πρὸς Κύριον στεφανοφόρος ἀνέρχεται”. ῾Η μνήμη της ἑορτάζεται στὶς 28 Μαΐου.
Θεσσαλονικείς Άγιοι
Συντονιστές: ntinoula, Συντονιστές
Re: Θεσσαλονικείς Άγιοι
«Πάροικος εγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ. Μὴ ἀποκρύψῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τὰς ἐντολάς Σου»
Re: Θεσσαλονικείς Άγιοι
5 ᾿Ιουνίου
ΜΑΡΚΟΣ ὁ ἐν ΧΙΩ, νεομάρτυς († 5.6.1801)
῾Ο νεομάρτυς Μάρκος ἦταν γόνος τοῦ εὐσεβοῦς Θεσσαλονικέως Χατζῆ-Κωνσταντῆ καὶ τῆς Μαρίας, ἡ ὁποία καταγόταν ἀπὸ τὴ Σμύρνη, ὅπου καὶ διέμεναν. ῾Ο Μάρκος, ἔμπορος στὸ ἐπάγγελμα, σὲ κάποιο ταξίδι του στὴ Χῖο, κατὰ τὸ ἔτος 1788, νυμφεύθηκε. ᾿Αργότερα, παρακινούμενος καὶ ἀπὸ τὸν ἀδελφό του Παΐσιο, ἐγκαταστάθηκε στὸ Κουσάντασι (Ν. ῎Εφεσο), ὅπου συνδέθηκε παράνομα μὲ κάποια γυναίκα, ὀνομαζόμενη Μαρία, μετὰ τῆς ὁποίας συνελήφθη γιὰ μοιχεία, καὶ ὁδηγήθηκε στὸ δικαστήριο ἐνώπιον τοῦ ἀγᾆ. Κάτω ἀπὸ τὴν ἀπειλὴ τῆς ποινῆς προτίμησαν καὶ οἱ δύο νὰ ἐξωμόσουν. ῎Ετσι ὁ μὲν Μάρκος ὑπέστη τὴν περιτομή, ἡ δὲ Μαρία κλείσθηκε στὸ χαρέμι τοῦ ἀγᾆ. Μετὰ τὴν πάροδο κάποιου χρόνου ὁ Μάρκος ἄρχισε νὰ αἰσθάνεται ἔνοχος γιὰ τὴν ἐξώμοση, γι᾿ αὐτὸ καὶ ἀναζήτησε κάποιον πνευματικό, ὅπου μὲ συντριβὴ ἀπέθεσε ὅλο τὸ βάρος τῶν ἁμαρτημάτων του. Μὲ τὴ βοήθεια τοῦ πνευματικοῦ του καὶ ἑνὸς χριστιανοῦ γιατροῦ, ὁ ὁποῖος ἔπεισε τὸν ἀγᾆ ὅτι ἡ Μαρία ἔπασχε ἀπὸ κάποια ἀσθένεια, ἀπὸ τὴν ὁποία μποροῦσε νὰ τὴν ἀπαλλάξει μόνο κάποια ῾Εβραία στὴ Σμύρνη, ὁ Μάρκος ἔλαβε τὴν ἄδεια τοῦ ἀγᾆ γιὰ νὰ συνοδεύσει τὴ γυναίκα του ὡς ἐκεῖ, μὲ τὴ ρητὴ ἐντολὴ νὰ γυρίσουν καὶ πάλι πίσω.
῞Οταν ἔφθασαν στὴ Σμύρνη ἐπιβιβάσθηκαν σ᾿ ἕνα πλοῖο μὲ προορισμὸ τὴν Τεργέστη· ἐξαιτίας ὅμως κάποιων ἐμποδίων δὲν παρέμειναν ἐκεῖ, ἀλλὰ κατευθύνθηκαν στὴ Βενετία, ὅπου ἔλαβαν τὸ μυστήριο τοῦ χρίσματος καὶ τῆς Θ. Κοινωνίας καὶ τέλος νυμφεύθηκαν. Τὰ γεγονότα αὐτὰ συνέβησαν τὸ ἔτος 1792. Στὴ Βενετία δὲν παρέμειναν πολύ, ἀλλὰ περιπλανήθηκαν σὲ διάφορα μέρη, φοβούμενοι μήπως τοὺς ἀνακαλύψουν οἱ Τοῦρκοι. ᾿Επειδὴ ὅμως πουθενὰ δὲν μποροῦσε νὰ βρεῖ ἡρεμία ὁ Μάρκος, ἀποφάσισε νὰ ἐπιστρέψει στὸν τόπο τῆς ἄρνησης γιὰ νὰ ἀποπλύνει καὶ μὲ τὸ αἷμα του τὸ ἁμάρτημά του. Γύρισε λοιπὸν στὸ Κουσάντασι ὅπου ἐπισκέφθηκε τὸν πνευματικό του καὶ τοῦ γνωστοποίησε τὴν ἐπιθυμία του. Αὐτὸς τότε προσπάθησε νὰ τὸν ἀποτρέψει, λέγοντάς του πὼς τὸ μαρτύριό του ἴσως ἐπιφέρει πολλὰ δεινὰ στοὺς χριστιανοὺς τῆς ᾿Εφέσου, γιατὶ οἱ Τοῦρκοι ἦταν ἤδη ἐξαγριωμένοι ἐξαιτίας τῆς ἀνεγέρσεως νέου ναοῦ στὴν πόλη, ἀλλὰ καὶ τοῦ μαρτυρίου τοῦ Γεωργίου τοῦ ἐξ ᾿Εφέσου ποὺ εἶχε προηγηθεῖ (5 ᾿Απριλίου 1801). Πείσθηκε λοιπὸν ὁ Μάρκος καὶ ἐγκατέλειψε τὸ Κουσάντασι. Κατέφυγε στὴ Χῖο ὅπου, ἀφοῦ προετοιμάσθηκε κατάλληλα μὲ τὴ Θ. Κοινωνία, παρουσιάσθηκε στὸ δικαστήριο καὶ ὁμολόγησε μὲ παρρησία τὴν πίστη του στὸ Χριστό. ῾Ο δικαστὴς στὴν ἀρχὴ προσπάθησε μὲ κολακεῖες νὰ τὸν μεταπείσει, ὅταν ὅμως εἶδε ὅτι αὐτὸ δὲν ἦταν δυνατό, διέταξε τὴ φυλάκισή του. ῾Ο Μάρκος ὑπέμεινε μὲ καρτερία ὅλα τὰ βασανιστήρια χωρὶς νὰ καμφθεῖ. Συνολικὰ ὁδηγήθηκε τρεῖς φορὲς ἐμπρὸς στὸ δικαστή, ὁ ὁποῖος διαπιστώνοντας τὸ σταθερό του φρόνημα καὶ τὴν ἀμετάθετη γνώμη του νὰ παραμείνει χριστιανὸς διέταξε τὴ θανάτωσή του. Συγκινητικὴ ἦταν ἡ συμμετοχὴ τῶν Χριστιανῶν καὶ ἡ συνδρομή τους στὴν προετοιμασία τοῦ Μάρκου γιὰ τὸ μαρτύριο, μὲ νηστεῖες, δεήσεις καὶ προσευχές.
Πλῆθος κόσμου, ὄχι μόνο Χριστιανοί, ἀλλὰ καὶ Τοῦρκοι καὶ ῾Εβραῖοι, εἶχαν συγκεντρωθεῖ στὴν τοποθεσία Βουνάκι, ποὺ εἶχε ὁρισθεῖ γιὰ τὴν ἐκτέλεση τοῦ νεομάρτυρος. ῎Ετσι στὶς 5 ᾿Ιουνίου τοῦ ἔτους 1801 καὶ ἡμέρα Τετάρτη ὁ Μάρκος ἐκτελέσθηκε δι᾿ ἀποκεφαλισμοῦ. Πολλοὶ χριστιανοὶ πῆραν ὡς εὐλογία τεμάχια ἀπὸ τὰ ροῦχα ἀλλὰ καὶ τὸ σῶμα τοῦ ῾Αγίου δίνοντας ἀρκετὰ χρήματα στοὺς Τούρκους. Τέλος, ἐξαγόρασαν τὸ λείψανο τοῦ νεομάρτυρος τὸ ὁποῖο ἐξέπεμπε θεία εὐωδία καὶ τὸ ἔθαψαν κρυφὰ σὲ ἄγνωστο μέρος.
Στὸ Συναξάριο τοῦ ῾Αγίου σημειώνονται πολλὰ θαύματα ποὺ συνέβησαν μὲ τὰ τίμια λείψανα, τὸ αἷμα ἀλλὰ καὶ τὰ ἐνδύματα τοῦ νεομάρτυρος.
Τὸ Μαρτύριο τοῦ ἁγίου Μάρκου συνέγραψε ὁ ᾿Αθανάσιος ὁ Πάριος, ἐνῶ ᾿Ακολουθία πρὸς τιμήν του συνέταξε ὁ Νικηφόρος ὁ Χῖος. ῾Η ᾿Ακολουθία αὐτὴ ὅπως καὶ ὁ Βίος τοῦ νεομάρτυρος περιέχονται στὸ Νέον Λειμωνάριον. ᾿Επίσης ἐπανεκδόθηκαν τὸ 1930 καὶ τὸ 1968 στὸ Νέον Χιακὸν Λειμωνάριον.
῾Η μνήμη τοῦ νεομάρτυρος Μάρκου τιμᾆται στὶς 5 ᾿Ιουνίου.
ΜΑΡΚΟΣ ὁ ἐν ΧΙΩ, νεομάρτυς († 5.6.1801)
῾Ο νεομάρτυς Μάρκος ἦταν γόνος τοῦ εὐσεβοῦς Θεσσαλονικέως Χατζῆ-Κωνσταντῆ καὶ τῆς Μαρίας, ἡ ὁποία καταγόταν ἀπὸ τὴ Σμύρνη, ὅπου καὶ διέμεναν. ῾Ο Μάρκος, ἔμπορος στὸ ἐπάγγελμα, σὲ κάποιο ταξίδι του στὴ Χῖο, κατὰ τὸ ἔτος 1788, νυμφεύθηκε. ᾿Αργότερα, παρακινούμενος καὶ ἀπὸ τὸν ἀδελφό του Παΐσιο, ἐγκαταστάθηκε στὸ Κουσάντασι (Ν. ῎Εφεσο), ὅπου συνδέθηκε παράνομα μὲ κάποια γυναίκα, ὀνομαζόμενη Μαρία, μετὰ τῆς ὁποίας συνελήφθη γιὰ μοιχεία, καὶ ὁδηγήθηκε στὸ δικαστήριο ἐνώπιον τοῦ ἀγᾆ. Κάτω ἀπὸ τὴν ἀπειλὴ τῆς ποινῆς προτίμησαν καὶ οἱ δύο νὰ ἐξωμόσουν. ῎Ετσι ὁ μὲν Μάρκος ὑπέστη τὴν περιτομή, ἡ δὲ Μαρία κλείσθηκε στὸ χαρέμι τοῦ ἀγᾆ. Μετὰ τὴν πάροδο κάποιου χρόνου ὁ Μάρκος ἄρχισε νὰ αἰσθάνεται ἔνοχος γιὰ τὴν ἐξώμοση, γι᾿ αὐτὸ καὶ ἀναζήτησε κάποιον πνευματικό, ὅπου μὲ συντριβὴ ἀπέθεσε ὅλο τὸ βάρος τῶν ἁμαρτημάτων του. Μὲ τὴ βοήθεια τοῦ πνευματικοῦ του καὶ ἑνὸς χριστιανοῦ γιατροῦ, ὁ ὁποῖος ἔπεισε τὸν ἀγᾆ ὅτι ἡ Μαρία ἔπασχε ἀπὸ κάποια ἀσθένεια, ἀπὸ τὴν ὁποία μποροῦσε νὰ τὴν ἀπαλλάξει μόνο κάποια ῾Εβραία στὴ Σμύρνη, ὁ Μάρκος ἔλαβε τὴν ἄδεια τοῦ ἀγᾆ γιὰ νὰ συνοδεύσει τὴ γυναίκα του ὡς ἐκεῖ, μὲ τὴ ρητὴ ἐντολὴ νὰ γυρίσουν καὶ πάλι πίσω.
῞Οταν ἔφθασαν στὴ Σμύρνη ἐπιβιβάσθηκαν σ᾿ ἕνα πλοῖο μὲ προορισμὸ τὴν Τεργέστη· ἐξαιτίας ὅμως κάποιων ἐμποδίων δὲν παρέμειναν ἐκεῖ, ἀλλὰ κατευθύνθηκαν στὴ Βενετία, ὅπου ἔλαβαν τὸ μυστήριο τοῦ χρίσματος καὶ τῆς Θ. Κοινωνίας καὶ τέλος νυμφεύθηκαν. Τὰ γεγονότα αὐτὰ συνέβησαν τὸ ἔτος 1792. Στὴ Βενετία δὲν παρέμειναν πολύ, ἀλλὰ περιπλανήθηκαν σὲ διάφορα μέρη, φοβούμενοι μήπως τοὺς ἀνακαλύψουν οἱ Τοῦρκοι. ᾿Επειδὴ ὅμως πουθενὰ δὲν μποροῦσε νὰ βρεῖ ἡρεμία ὁ Μάρκος, ἀποφάσισε νὰ ἐπιστρέψει στὸν τόπο τῆς ἄρνησης γιὰ νὰ ἀποπλύνει καὶ μὲ τὸ αἷμα του τὸ ἁμάρτημά του. Γύρισε λοιπὸν στὸ Κουσάντασι ὅπου ἐπισκέφθηκε τὸν πνευματικό του καὶ τοῦ γνωστοποίησε τὴν ἐπιθυμία του. Αὐτὸς τότε προσπάθησε νὰ τὸν ἀποτρέψει, λέγοντάς του πὼς τὸ μαρτύριό του ἴσως ἐπιφέρει πολλὰ δεινὰ στοὺς χριστιανοὺς τῆς ᾿Εφέσου, γιατὶ οἱ Τοῦρκοι ἦταν ἤδη ἐξαγριωμένοι ἐξαιτίας τῆς ἀνεγέρσεως νέου ναοῦ στὴν πόλη, ἀλλὰ καὶ τοῦ μαρτυρίου τοῦ Γεωργίου τοῦ ἐξ ᾿Εφέσου ποὺ εἶχε προηγηθεῖ (5 ᾿Απριλίου 1801). Πείσθηκε λοιπὸν ὁ Μάρκος καὶ ἐγκατέλειψε τὸ Κουσάντασι. Κατέφυγε στὴ Χῖο ὅπου, ἀφοῦ προετοιμάσθηκε κατάλληλα μὲ τὴ Θ. Κοινωνία, παρουσιάσθηκε στὸ δικαστήριο καὶ ὁμολόγησε μὲ παρρησία τὴν πίστη του στὸ Χριστό. ῾Ο δικαστὴς στὴν ἀρχὴ προσπάθησε μὲ κολακεῖες νὰ τὸν μεταπείσει, ὅταν ὅμως εἶδε ὅτι αὐτὸ δὲν ἦταν δυνατό, διέταξε τὴ φυλάκισή του. ῾Ο Μάρκος ὑπέμεινε μὲ καρτερία ὅλα τὰ βασανιστήρια χωρὶς νὰ καμφθεῖ. Συνολικὰ ὁδηγήθηκε τρεῖς φορὲς ἐμπρὸς στὸ δικαστή, ὁ ὁποῖος διαπιστώνοντας τὸ σταθερό του φρόνημα καὶ τὴν ἀμετάθετη γνώμη του νὰ παραμείνει χριστιανὸς διέταξε τὴ θανάτωσή του. Συγκινητικὴ ἦταν ἡ συμμετοχὴ τῶν Χριστιανῶν καὶ ἡ συνδρομή τους στὴν προετοιμασία τοῦ Μάρκου γιὰ τὸ μαρτύριο, μὲ νηστεῖες, δεήσεις καὶ προσευχές.
Πλῆθος κόσμου, ὄχι μόνο Χριστιανοί, ἀλλὰ καὶ Τοῦρκοι καὶ ῾Εβραῖοι, εἶχαν συγκεντρωθεῖ στὴν τοποθεσία Βουνάκι, ποὺ εἶχε ὁρισθεῖ γιὰ τὴν ἐκτέλεση τοῦ νεομάρτυρος. ῎Ετσι στὶς 5 ᾿Ιουνίου τοῦ ἔτους 1801 καὶ ἡμέρα Τετάρτη ὁ Μάρκος ἐκτελέσθηκε δι᾿ ἀποκεφαλισμοῦ. Πολλοὶ χριστιανοὶ πῆραν ὡς εὐλογία τεμάχια ἀπὸ τὰ ροῦχα ἀλλὰ καὶ τὸ σῶμα τοῦ ῾Αγίου δίνοντας ἀρκετὰ χρήματα στοὺς Τούρκους. Τέλος, ἐξαγόρασαν τὸ λείψανο τοῦ νεομάρτυρος τὸ ὁποῖο ἐξέπεμπε θεία εὐωδία καὶ τὸ ἔθαψαν κρυφὰ σὲ ἄγνωστο μέρος.
Στὸ Συναξάριο τοῦ ῾Αγίου σημειώνονται πολλὰ θαύματα ποὺ συνέβησαν μὲ τὰ τίμια λείψανα, τὸ αἷμα ἀλλὰ καὶ τὰ ἐνδύματα τοῦ νεομάρτυρος.
Τὸ Μαρτύριο τοῦ ἁγίου Μάρκου συνέγραψε ὁ ᾿Αθανάσιος ὁ Πάριος, ἐνῶ ᾿Ακολουθία πρὸς τιμήν του συνέταξε ὁ Νικηφόρος ὁ Χῖος. ῾Η ᾿Ακολουθία αὐτὴ ὅπως καὶ ὁ Βίος τοῦ νεομάρτυρος περιέχονται στὸ Νέον Λειμωνάριον. ᾿Επίσης ἐπανεκδόθηκαν τὸ 1930 καὶ τὸ 1968 στὸ Νέον Χιακὸν Λειμωνάριον.
῾Η μνήμη τοῦ νεομάρτυρος Μάρκου τιμᾆται στὶς 5 ᾿Ιουνίου.
«Πάροικος εγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ. Μὴ ἀποκρύψῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τὰς ἐντολάς Σου»
Re: Θεσσαλονικείς Άγιοι
ΒΕΝΕΔΙΚΤΟΣ
12 ᾿Ιουνίου
ΒΕΝΕΔΙΚΤΟΣ, ἱερομάρτυς
῾Ο ἅγιος Βενέδικτος συγκαταλλέγεται στὴ μεγάλη χορεία τῶν νεομαρτύρων ποὺ ἡ δράση τους χρονικὰ τοποθετεῖται στὴν δύσκολη καὶ μακρόχρονη περίοδο τῆς Τουρκοκρατίας. Γεννήθηκε στὸ χωριὸ ῎Εζιοβα, ἢ ῎Εζουβα, τὸ σημερινὸ χωριὸ Δάφνη τῆς ἐπαρχίας Βισαλτίας τοῦ Νομοῦ Σερρῶν ἢ στὸ χωριὸ ᾿Αμούρ-μπέη, σημερινὸ χωριὸ Καστανοχώρι καὶ γειτονικὸ μὲ τὸ προηγούμενο. ῾Η σύγχυση γιὰ τὴν ἀκριβῆ γενέτειρα τοῦ ἁγίου εἶναι δικαιολογημένη, διότι στὴν περιοχή, ἀνάμεσα στὰ δύο αὐτὰ χωριὰ σύμφωνα μὲ τὶς πληροφορίες ποὺ μᾆς δίνουν τὰ πρακτικὰ τῆς ἱερᾆς μονῆς Κασταμονίτου, ὑπῆρχε μετόχι τῆς μονῆς, τὸ ὁποῖο μαρτυρεῖται ἀπὸ τὸ 1511. Τὸ μετόχι εἶχε στὴν κυριότητά του ἀρκετὲς καλλιεργήσιμες ἐκτάσεις, μύλους καὶ ναὸ ἀφιερωμένο στὸν προφήτη ᾿Ηλία ἢ στὸν ἅγιο Νικόλαο. Τὸ μετόχι τὸ διατηροῦσε σύμφωνα μὲ μαρτυρίες ἡ μονὴ μέχρι τὸ 1932 καὶ ἐκτιμᾆται ὅτι ἦταν τὸ πιὸ προσοδοφόρο μετόχι της. ῾Η ὕπαρξη μεγάλου ἀριθμοῦ ἁγιορειτικῶν μετοχίων στὴν περιοχὴ τοῦ Στρυμῶνος, εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένη, διότι ἡ περιοχὴ τῶν Σερρῶν, μαζὶ μὲ τὴν ὑπόλοιπη χερσόνησο τῆς Χαλκιδικῆς εἶναι οἱ δύο φυσικὲς διέξοδοι τῶν μονῶν τοῦ ῾Αγίου ῎Ορους. ῎Ετσι ἀπὸ πολὺ νωρὶς ἁγιορεῖτες μοναχοὶ ἱδρύουν μετόχια σ᾿ αὐτὲς τὶς περιοχές. Φυσικὸ ἦταν ἡ ὕπαρξη τοῦ μετοχίου τῆς μονῆς Κασταμονίτου νὰ σταθεῖ ἀφορμὴ νὰ ἀναπτυχθοῦν στενοὶ δεσμοὶ ἀνάμεσα στοὺς κατοίκους τῆς περιοχῆς καὶ τοὺς μοναχοὺς τῆς μονῆς. ῎Ετσι δικαιολογοῦνται ἀπόλυτα οἱ πληροφορίες ποὺ μᾆς παρατίθενται γιὰ τὸν βίο καὶ τὸ μαρτύριο τοῦ ἁγίου Βενεδίκτου.
῾Ο ἅγιος Βενέδικτος γεννήθηκε λίγο πρὶν ἀπὸ τὴν ἐπανάσταση τοῦ 1821, χωρὶς νὰ μαρτυρεῖται πουθενὰ ἡ ἀκριβὴς χρονολογία. Σὲ ἐφηβικὴ ἡλικία ὁ ἅγιος πῆγε μαζὶ μὲ τὸν πατέρα του στὸ ῞Αγιον ῎Ορος καὶ συγκεκριμένα, ὅπως ἦταν φυσικό, στὴν ἱερὰ μονὴ Κασταμονίτου. ᾿Εκεῖ ὁ πατέρας τοῦ ἁγίου ἔγινε δόκιμος καὶ στὴ συνέχεια ἐκάρη μοναχός, ἐνῶ ὁ νεαρὸς ἀκόμη Βενέδικτος στάλθηκε στὸν Πολύγυρο γιὰ νὰ διδαχθεῖ γράμματα.
᾿Αφοῦ ὁλοκλήρωσε τὶς σπουδές του καὶ εἶχε φθάσει σὲ κατάλληλη ἡλικία, ἐπέστρεψε στὸ μοναστήρι γιὰ νὰ καρεῖ μοναχός. ῾Η κουρά του ἔγινε κατὰ τὴν περίοδο τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Στὴ μονὴ ὁ ἅγιος διακόνησε ἐπὶ σειρὰ ἐτῶν σὲ ὅλα τὰ διακονήματα καὶ ὅταν ἔφθασε σὲ μεγάλη ἡλικία, χειροτονήθηκε καὶ ἱερέας.
Οἱ ἀνάγκες ὅμως τῆς μονῆς ἢ κάποια μυστικὴ καὶ ἄγνωστη σὲ μᾆς ὑπόθεση ἀνάγκασε τὴν ἀδελφότητα νὰ στείλει τὸν ἅγιο Βενέδικτο μαζὶ μὲ ἄλλους πατέρες στὸ μετόχι τῆς μονῆς ποὺ βρισκόταν ἔξω ἀπὸ τὴν Καλαμαριὰ τῆς Θεσσαλονίκης. ῾Η ἐπανάσταση τοῦ 1821 ποὺ εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα ἀνάλογες ἐπαναστατικὲς δραστηριότητες νὰ λάβουν χώρα καὶ στὴν περιοχὴ τῆς Μακεδονίας μὲ φοβερὰ ἀντίποινα ἀπὸ τὶς τουρκικὲς ἀρχές, ἀνάγκασε τοὺς μοναχοὺς νὰ ἐγκαταλείψουν τὸ μετόχι. ῾Ο ἅγιος Βενέδικτος συνελήφθη ἀπὸ τοὺς Τούρκους τοῦ Ρουμποὺτ Πασᾆ καὶ ὁδηγήθηκε σιδεροδέσμιος μαζὶ μὲ πολλοὺς μοναχοὺς ἀπὸ τὰ μετόχια τῆς γύρω περιοχῆς, στὴ Θεσσαλονίκη. Στὶς 12 ᾿Ιουνίου τοῦ 1821, ἔπειτα ἀπὸ φρικτὰ βασανιστήρια ἀποκεφαλίστηκε μαζὶ μὲ πολλοὺς μοναχοὺς καὶ προεστοὺς τῶν γύρω χωριῶν τῆς Θεσσαλονίκης.
Τὴ νύκτα μετὰ τὸ μαρτύριο, σύμφωνα μὲ τὴ διήγηση τοῦ Βίου, ἐπάνω ἀπὸ τὰ ἄταφα λείψανα τῶν μαρτύρων φαινόταν ἕνας φωτεινὸς σταυρός. Οἱ στρατιῶτες ποὺ τὰ φύλαγαν, μόλις ἀντίκρυσαν αὐτὸ τὸ θαῦμα ξαφνιάστηκαν καὶ τὸ ὁμολόγησαν στοὺς χριστιανούς. Μὲ ἀφορμὴ τὸ θαῦμα δόθηκε ἀπὸ τὶς ἀρχὲς ἡ ἄδεια νὰ ταφοῦν τὰ λείψανα τῶν νεκρῶν.
Οἱ πληροφορίες ποὺ ἔχουμε γιὰ τὸ βίο καὶ τὸ μαρτύριο τοῦ ἁγίου Βενεδίκτου εἶναι περιορισμένες· δὲν ἔχουμε καμία πληροφορία γιὰ τὴν ἀκριβῆ θέση ταφῆς τοῦ λειψάνου του, ἢ γιὰ πιθανὴ ἀνακομιδή του καὶ φύλαξή του σὲ κάποιο ναὸ ἢ περιοχή. ῾Η μνήμη του τιμᾆται ἀπὸ τὴν ᾿Εκκλησία στὶς 12 ᾿Ιουνίου, ἡμέρα τοῦ μαρτυρίου του. ῾Ο ἅγιος ἱερομάρτυς Βενέδικτος συγκαταλέγεται ἀνάμεσα στοὺς νεοφανεῖς ἁγίους τῆς ᾿Εκκλησίας μας.
12 ᾿Ιουνίου
ΒΕΝΕΔΙΚΤΟΣ, ἱερομάρτυς
῾Ο ἅγιος Βενέδικτος συγκαταλλέγεται στὴ μεγάλη χορεία τῶν νεομαρτύρων ποὺ ἡ δράση τους χρονικὰ τοποθετεῖται στὴν δύσκολη καὶ μακρόχρονη περίοδο τῆς Τουρκοκρατίας. Γεννήθηκε στὸ χωριὸ ῎Εζιοβα, ἢ ῎Εζουβα, τὸ σημερινὸ χωριὸ Δάφνη τῆς ἐπαρχίας Βισαλτίας τοῦ Νομοῦ Σερρῶν ἢ στὸ χωριὸ ᾿Αμούρ-μπέη, σημερινὸ χωριὸ Καστανοχώρι καὶ γειτονικὸ μὲ τὸ προηγούμενο. ῾Η σύγχυση γιὰ τὴν ἀκριβῆ γενέτειρα τοῦ ἁγίου εἶναι δικαιολογημένη, διότι στὴν περιοχή, ἀνάμεσα στὰ δύο αὐτὰ χωριὰ σύμφωνα μὲ τὶς πληροφορίες ποὺ μᾆς δίνουν τὰ πρακτικὰ τῆς ἱερᾆς μονῆς Κασταμονίτου, ὑπῆρχε μετόχι τῆς μονῆς, τὸ ὁποῖο μαρτυρεῖται ἀπὸ τὸ 1511. Τὸ μετόχι εἶχε στὴν κυριότητά του ἀρκετὲς καλλιεργήσιμες ἐκτάσεις, μύλους καὶ ναὸ ἀφιερωμένο στὸν προφήτη ᾿Ηλία ἢ στὸν ἅγιο Νικόλαο. Τὸ μετόχι τὸ διατηροῦσε σύμφωνα μὲ μαρτυρίες ἡ μονὴ μέχρι τὸ 1932 καὶ ἐκτιμᾆται ὅτι ἦταν τὸ πιὸ προσοδοφόρο μετόχι της. ῾Η ὕπαρξη μεγάλου ἀριθμοῦ ἁγιορειτικῶν μετοχίων στὴν περιοχὴ τοῦ Στρυμῶνος, εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένη, διότι ἡ περιοχὴ τῶν Σερρῶν, μαζὶ μὲ τὴν ὑπόλοιπη χερσόνησο τῆς Χαλκιδικῆς εἶναι οἱ δύο φυσικὲς διέξοδοι τῶν μονῶν τοῦ ῾Αγίου ῎Ορους. ῎Ετσι ἀπὸ πολὺ νωρὶς ἁγιορεῖτες μοναχοὶ ἱδρύουν μετόχια σ᾿ αὐτὲς τὶς περιοχές. Φυσικὸ ἦταν ἡ ὕπαρξη τοῦ μετοχίου τῆς μονῆς Κασταμονίτου νὰ σταθεῖ ἀφορμὴ νὰ ἀναπτυχθοῦν στενοὶ δεσμοὶ ἀνάμεσα στοὺς κατοίκους τῆς περιοχῆς καὶ τοὺς μοναχοὺς τῆς μονῆς. ῎Ετσι δικαιολογοῦνται ἀπόλυτα οἱ πληροφορίες ποὺ μᾆς παρατίθενται γιὰ τὸν βίο καὶ τὸ μαρτύριο τοῦ ἁγίου Βενεδίκτου.
῾Ο ἅγιος Βενέδικτος γεννήθηκε λίγο πρὶν ἀπὸ τὴν ἐπανάσταση τοῦ 1821, χωρὶς νὰ μαρτυρεῖται πουθενὰ ἡ ἀκριβὴς χρονολογία. Σὲ ἐφηβικὴ ἡλικία ὁ ἅγιος πῆγε μαζὶ μὲ τὸν πατέρα του στὸ ῞Αγιον ῎Ορος καὶ συγκεκριμένα, ὅπως ἦταν φυσικό, στὴν ἱερὰ μονὴ Κασταμονίτου. ᾿Εκεῖ ὁ πατέρας τοῦ ἁγίου ἔγινε δόκιμος καὶ στὴ συνέχεια ἐκάρη μοναχός, ἐνῶ ὁ νεαρὸς ἀκόμη Βενέδικτος στάλθηκε στὸν Πολύγυρο γιὰ νὰ διδαχθεῖ γράμματα.
᾿Αφοῦ ὁλοκλήρωσε τὶς σπουδές του καὶ εἶχε φθάσει σὲ κατάλληλη ἡλικία, ἐπέστρεψε στὸ μοναστήρι γιὰ νὰ καρεῖ μοναχός. ῾Η κουρά του ἔγινε κατὰ τὴν περίοδο τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Στὴ μονὴ ὁ ἅγιος διακόνησε ἐπὶ σειρὰ ἐτῶν σὲ ὅλα τὰ διακονήματα καὶ ὅταν ἔφθασε σὲ μεγάλη ἡλικία, χειροτονήθηκε καὶ ἱερέας.
Οἱ ἀνάγκες ὅμως τῆς μονῆς ἢ κάποια μυστικὴ καὶ ἄγνωστη σὲ μᾆς ὑπόθεση ἀνάγκασε τὴν ἀδελφότητα νὰ στείλει τὸν ἅγιο Βενέδικτο μαζὶ μὲ ἄλλους πατέρες στὸ μετόχι τῆς μονῆς ποὺ βρισκόταν ἔξω ἀπὸ τὴν Καλαμαριὰ τῆς Θεσσαλονίκης. ῾Η ἐπανάσταση τοῦ 1821 ποὺ εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα ἀνάλογες ἐπαναστατικὲς δραστηριότητες νὰ λάβουν χώρα καὶ στὴν περιοχὴ τῆς Μακεδονίας μὲ φοβερὰ ἀντίποινα ἀπὸ τὶς τουρκικὲς ἀρχές, ἀνάγκασε τοὺς μοναχοὺς νὰ ἐγκαταλείψουν τὸ μετόχι. ῾Ο ἅγιος Βενέδικτος συνελήφθη ἀπὸ τοὺς Τούρκους τοῦ Ρουμποὺτ Πασᾆ καὶ ὁδηγήθηκε σιδεροδέσμιος μαζὶ μὲ πολλοὺς μοναχοὺς ἀπὸ τὰ μετόχια τῆς γύρω περιοχῆς, στὴ Θεσσαλονίκη. Στὶς 12 ᾿Ιουνίου τοῦ 1821, ἔπειτα ἀπὸ φρικτὰ βασανιστήρια ἀποκεφαλίστηκε μαζὶ μὲ πολλοὺς μοναχοὺς καὶ προεστοὺς τῶν γύρω χωριῶν τῆς Θεσσαλονίκης.
Τὴ νύκτα μετὰ τὸ μαρτύριο, σύμφωνα μὲ τὴ διήγηση τοῦ Βίου, ἐπάνω ἀπὸ τὰ ἄταφα λείψανα τῶν μαρτύρων φαινόταν ἕνας φωτεινὸς σταυρός. Οἱ στρατιῶτες ποὺ τὰ φύλαγαν, μόλις ἀντίκρυσαν αὐτὸ τὸ θαῦμα ξαφνιάστηκαν καὶ τὸ ὁμολόγησαν στοὺς χριστιανούς. Μὲ ἀφορμὴ τὸ θαῦμα δόθηκε ἀπὸ τὶς ἀρχὲς ἡ ἄδεια νὰ ταφοῦν τὰ λείψανα τῶν νεκρῶν.
Οἱ πληροφορίες ποὺ ἔχουμε γιὰ τὸ βίο καὶ τὸ μαρτύριο τοῦ ἁγίου Βενεδίκτου εἶναι περιορισμένες· δὲν ἔχουμε καμία πληροφορία γιὰ τὴν ἀκριβῆ θέση ταφῆς τοῦ λειψάνου του, ἢ γιὰ πιθανὴ ἀνακομιδή του καὶ φύλαξή του σὲ κάποιο ναὸ ἢ περιοχή. ῾Η μνήμη του τιμᾆται ἀπὸ τὴν ᾿Εκκλησία στὶς 12 ᾿Ιουνίου, ἡμέρα τοῦ μαρτυρίου του. ῾Ο ἅγιος ἱερομάρτυς Βενέδικτος συγκαταλέγεται ἀνάμεσα στοὺς νεοφανεῖς ἁγίους τῆς ᾿Εκκλησίας μας.
«Πάροικος εγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ. Μὴ ἀποκρύψῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τὰς ἐντολάς Σου»
Re: Θεσσαλονικείς Άγιοι
12 ᾿Ιουνίου
ΠΑΥΛΟΣ, ὁσιομάρτυς
῾Ο ὁσιομάρτυς Παῦλος συναριθμεῖται μαζὶ μὲ τοὺς μοναχοὺς Βενέδικτο, Τιμόθεο καὶ Συνέσιο τῆς ῾Ιερᾆς Μονῆς Κασταμονίτου, μεταξὺ τῶν μοναχῶν καὶ ἁπλῶν χριστιανῶν ποὺ συνελήφθησαν ἀπὸ τὸν Ρουμποὺτ πασᾆ στὰ περίχωρα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ στὸ ῞Αγιον ῎Ορος, ἀμέσως μετὰ τὴν ἔναρξη τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, ὁδηγήθηκαν στὴν πόλη, βασανίσθηκαν ἀνηλεῶς καὶ ὑπέστησαν μαρτυρικὸ θάνατο. ᾿Εκτενεῖς πληροφορίες γιὰ τὸ βίο καὶ τὸ μαρτύριο τοῦ ὁσιομάρτυρος μᾆς παραθέτει ὁ μοναχὸς Δοσίθεος Κωνσταμονίτης, στὸ ἔργο του Νέον ῾Υπόμνημα τῶν νεοφανῶν ῾Ιερομαρτύρων καὶ ῾Οσιομαρτύρων..., τὸ ὁποῖο συνέγραψε πιθανὸν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1830-1844, λίγα χρόνια μετὰ τὰ γεγονότα. ῾Η ἀκριβὴς παράθεση τῶν πληροφοριῶν βρίσκεται στὶς σελίδες 182-188 τοῦ χειρογράφου.
῾Ο μοναχὸς Παῦλος γεννήθηκε στὰ ᾿Ιωάννινα καὶ τὸ βαπτιστικό του ὄνομα ἦταν Πέτρος. Σὲ βρεφικὴ ἡλικία ἔμεινε ὀρφανὸς ἀπὸ πατέρα, ἡ μητέρα του ὅμως μὲ πολλὴ φροντίδα καὶ ἀγωνία ὁδήγησε ἀπὸ τὰ πρῶτα βήματά του τὸν Πέτρο στὸ δρόμο τῆς πίστεως καὶ τῆς εὐσεβείας. ῎Εσπευσε ἀμέσως νὰ τὸν στείλει σὲ ἑλληνικὸ σχολεῖο, τὸ γνωστὸ μὲ τὴν ὀνομασία “τοῦ Μπαλάνου”, ὅπου διδάχθηκε τὰ ἱερὰ γράμματα ἔχοντας ὡς διδάσκαλο τὸν Κωνσταντίνο Καμινάρη. ᾿Αμέσως φάνηκε ἡ ἐπίδοση τοῦ παιδιοῦ, τὸ ὁποῖο μεταξὺ ἄλλων διακρινόταν γιὰ τὸν ἤπιο χαρακτήρα, τὴν ταπείνωση καὶ τὴν ἰδιαίτερη κλίση του στὶς ἐκκλησιαστικὲς ἀκολουθίες. Συμμετεῖχε στὶς ἀγρυπνίες μὲ ἰδιαίτερη εὐλάβεια, κοντὰ στὴ μητέρα του ἡ ὁποία ἄρχισε νὰ ἀνησυχεῖ μήπως γινόταν μοναχός.
᾿Εκεῖνο τὸ χρονικὸ διάστημα συνέβη νὰ βρεθεῖ ὁ ἡγούμενος τῆς μονῆς Κασταμονίτου Χρύσανθος στὰ ᾿Ιωάννινα γιὰ μία ὑπόθεση τῆς μονῆς, συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν μελλοντικὸ ἱερομάρτυρα Βενέδικτο. ῾Ο Πέτρος γνωρίστηκε μὲ τὸν Βενέδικτο, ὁ ὁποῖος μετέφερε στὸ γέροντά του τὴν ἐπιθυμία τοῦ νέου νὰ ἀσπαστεῖ τὴ μοναχικὴ ζωή. Παρακολουθοῦσε ὅλες τὶς ἀγρυπνίες ποὺ γίνονταν σὲ ναοὺς τῆς πόλεως, μὲ τὴν ἐνεργὸ συμπαράσταση καὶ τῆς κυρὰ Βασιλικῆς, ποὺ εἶχε τὴν εὔνοια τοῦ ᾿Αλῆ πασᾆ, ἡγεμόνος τῆς ᾿Ηπείρου καὶ τῆς Δυτικῆς ῾Ελλάδος. ῾Ο Χρύσανθος παρέμεινε στὰ ᾿Ιωάννινα τρία χρόνια καὶ ἐπιστρέφοντας στὸ ῞Αγιον ῎Ορος πῆρε μαζί του καὶ τὸν Παῦλο.
Στὴ μονὴ Κασταμονίτου ὁ Πέτρος παρέμεινε ὡς δόκιμος γιὰ ἀρκετὸ χρονικὸ διάστημα καὶ κατὰ τὴν ἑορτὴ τῶν ἀποστόλων Πέτρου καὶ Παύλου, στὶς 29 ᾿Ιουνίου, ἐκάρη μοναχὸς καὶ ὀνομάστηκε Παῦλος. ᾿Εξαιτίας τῆς εὐλάβειάς του καὶ τῆς ταπεινώσεώς του ἀπὸ τὰ νεανικά του χρόνια, διορίστηκε ἐκκλησιαστικὸς καὶ ὁρίσθηκε νὰ ὑπηρετεῖ στὸ καθολικὸ τῆς μονῆς.
῞Οταν ἀργότερα οἱ στρατιῶτες τοῦ Ρουμποὺτ πασᾆ, πιστεύοντας πὼς στὸ ῞Αγιον ῎Ορος καὶ ἰδιαίτερα στὴ μονὴ Διονυσίου φυλάσσονταν ἀμύθητοι θησαυροὶ καὶ ἄφθονο χρυσάφι, ἐπέδραμαν γιὰ τρίτη φορὰ στὶς μονὲς τοῦ ῎Αθω, προέβησαν σὲ συλλήψεις τριῶν μοναχῶν ἀπὸ κάθε μονή. Τὴν 1η Αὐγούστου συνελήφθη καὶ ὁ μοναχὸς Παῦλος. Οἱ μοναχοὶ ὁδηγήθηκαν σιδεροδέσμιοι στὴ Θεσσαλονίκη καὶ φυλακίστηκαν. ᾿Εκεῖ, μὲ ἐμφανῆ τὴν ὀργὴ τοῦ Ρουμποὺτ πασᾆ ἐπειδὴ οἱ στρατιῶτες του ἐπέστρεψαν μὲ ἄδεια χέρια, οἱ μοναχοὶ ὑπέστησαν φρικτὰ βασανιστήρια γιὰ νὰ μαρτυρήσουν ποῦ εἶχαν κρυμμένους τοὺς θησαυροὺς τῶν μοναστηριῶν. Τὸν ὅσιο Παῦλο, ἐπειδὴ ἦταν μόλις τριάντα ἐτῶν, μὲ πρόσωπο εὔχαρες καὶ φωτεινό, μὲ παρρησία λόγου καὶ σύνεση, διατάχθηκε καὶ τὸν βασάνισαν μαστιγώνοντάς τον δυνατά, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ συντριβεῖ ἀπὸ τοὺς ραβδισμοὺς τὸ ἕνα του πόδι. ῎Ετσι, βασανιζόμενος μέχρι τέλους παρέδωσε τὴν ψυχή του ὁ ὁσιομάρτυς Παῦλος. ῾Η μνήμη του συνεορτάζεται μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους τρεῖς ὁσιομάρτυρες τῆς μονῆς Κασταμονίτου στὶς 12 ᾿Ιουνίου.
ΠΑΥΛΟΣ, ὁσιομάρτυς
῾Ο ὁσιομάρτυς Παῦλος συναριθμεῖται μαζὶ μὲ τοὺς μοναχοὺς Βενέδικτο, Τιμόθεο καὶ Συνέσιο τῆς ῾Ιερᾆς Μονῆς Κασταμονίτου, μεταξὺ τῶν μοναχῶν καὶ ἁπλῶν χριστιανῶν ποὺ συνελήφθησαν ἀπὸ τὸν Ρουμποὺτ πασᾆ στὰ περίχωρα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ στὸ ῞Αγιον ῎Ορος, ἀμέσως μετὰ τὴν ἔναρξη τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, ὁδηγήθηκαν στὴν πόλη, βασανίσθηκαν ἀνηλεῶς καὶ ὑπέστησαν μαρτυρικὸ θάνατο. ᾿Εκτενεῖς πληροφορίες γιὰ τὸ βίο καὶ τὸ μαρτύριο τοῦ ὁσιομάρτυρος μᾆς παραθέτει ὁ μοναχὸς Δοσίθεος Κωνσταμονίτης, στὸ ἔργο του Νέον ῾Υπόμνημα τῶν νεοφανῶν ῾Ιερομαρτύρων καὶ ῾Οσιομαρτύρων..., τὸ ὁποῖο συνέγραψε πιθανὸν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1830-1844, λίγα χρόνια μετὰ τὰ γεγονότα. ῾Η ἀκριβὴς παράθεση τῶν πληροφοριῶν βρίσκεται στὶς σελίδες 182-188 τοῦ χειρογράφου.
῾Ο μοναχὸς Παῦλος γεννήθηκε στὰ ᾿Ιωάννινα καὶ τὸ βαπτιστικό του ὄνομα ἦταν Πέτρος. Σὲ βρεφικὴ ἡλικία ἔμεινε ὀρφανὸς ἀπὸ πατέρα, ἡ μητέρα του ὅμως μὲ πολλὴ φροντίδα καὶ ἀγωνία ὁδήγησε ἀπὸ τὰ πρῶτα βήματά του τὸν Πέτρο στὸ δρόμο τῆς πίστεως καὶ τῆς εὐσεβείας. ῎Εσπευσε ἀμέσως νὰ τὸν στείλει σὲ ἑλληνικὸ σχολεῖο, τὸ γνωστὸ μὲ τὴν ὀνομασία “τοῦ Μπαλάνου”, ὅπου διδάχθηκε τὰ ἱερὰ γράμματα ἔχοντας ὡς διδάσκαλο τὸν Κωνσταντίνο Καμινάρη. ᾿Αμέσως φάνηκε ἡ ἐπίδοση τοῦ παιδιοῦ, τὸ ὁποῖο μεταξὺ ἄλλων διακρινόταν γιὰ τὸν ἤπιο χαρακτήρα, τὴν ταπείνωση καὶ τὴν ἰδιαίτερη κλίση του στὶς ἐκκλησιαστικὲς ἀκολουθίες. Συμμετεῖχε στὶς ἀγρυπνίες μὲ ἰδιαίτερη εὐλάβεια, κοντὰ στὴ μητέρα του ἡ ὁποία ἄρχισε νὰ ἀνησυχεῖ μήπως γινόταν μοναχός.
᾿Εκεῖνο τὸ χρονικὸ διάστημα συνέβη νὰ βρεθεῖ ὁ ἡγούμενος τῆς μονῆς Κασταμονίτου Χρύσανθος στὰ ᾿Ιωάννινα γιὰ μία ὑπόθεση τῆς μονῆς, συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν μελλοντικὸ ἱερομάρτυρα Βενέδικτο. ῾Ο Πέτρος γνωρίστηκε μὲ τὸν Βενέδικτο, ὁ ὁποῖος μετέφερε στὸ γέροντά του τὴν ἐπιθυμία τοῦ νέου νὰ ἀσπαστεῖ τὴ μοναχικὴ ζωή. Παρακολουθοῦσε ὅλες τὶς ἀγρυπνίες ποὺ γίνονταν σὲ ναοὺς τῆς πόλεως, μὲ τὴν ἐνεργὸ συμπαράσταση καὶ τῆς κυρὰ Βασιλικῆς, ποὺ εἶχε τὴν εὔνοια τοῦ ᾿Αλῆ πασᾆ, ἡγεμόνος τῆς ᾿Ηπείρου καὶ τῆς Δυτικῆς ῾Ελλάδος. ῾Ο Χρύσανθος παρέμεινε στὰ ᾿Ιωάννινα τρία χρόνια καὶ ἐπιστρέφοντας στὸ ῞Αγιον ῎Ορος πῆρε μαζί του καὶ τὸν Παῦλο.
Στὴ μονὴ Κασταμονίτου ὁ Πέτρος παρέμεινε ὡς δόκιμος γιὰ ἀρκετὸ χρονικὸ διάστημα καὶ κατὰ τὴν ἑορτὴ τῶν ἀποστόλων Πέτρου καὶ Παύλου, στὶς 29 ᾿Ιουνίου, ἐκάρη μοναχὸς καὶ ὀνομάστηκε Παῦλος. ᾿Εξαιτίας τῆς εὐλάβειάς του καὶ τῆς ταπεινώσεώς του ἀπὸ τὰ νεανικά του χρόνια, διορίστηκε ἐκκλησιαστικὸς καὶ ὁρίσθηκε νὰ ὑπηρετεῖ στὸ καθολικὸ τῆς μονῆς.
῞Οταν ἀργότερα οἱ στρατιῶτες τοῦ Ρουμποὺτ πασᾆ, πιστεύοντας πὼς στὸ ῞Αγιον ῎Ορος καὶ ἰδιαίτερα στὴ μονὴ Διονυσίου φυλάσσονταν ἀμύθητοι θησαυροὶ καὶ ἄφθονο χρυσάφι, ἐπέδραμαν γιὰ τρίτη φορὰ στὶς μονὲς τοῦ ῎Αθω, προέβησαν σὲ συλλήψεις τριῶν μοναχῶν ἀπὸ κάθε μονή. Τὴν 1η Αὐγούστου συνελήφθη καὶ ὁ μοναχὸς Παῦλος. Οἱ μοναχοὶ ὁδηγήθηκαν σιδεροδέσμιοι στὴ Θεσσαλονίκη καὶ φυλακίστηκαν. ᾿Εκεῖ, μὲ ἐμφανῆ τὴν ὀργὴ τοῦ Ρουμποὺτ πασᾆ ἐπειδὴ οἱ στρατιῶτες του ἐπέστρεψαν μὲ ἄδεια χέρια, οἱ μοναχοὶ ὑπέστησαν φρικτὰ βασανιστήρια γιὰ νὰ μαρτυρήσουν ποῦ εἶχαν κρυμμένους τοὺς θησαυροὺς τῶν μοναστηριῶν. Τὸν ὅσιο Παῦλο, ἐπειδὴ ἦταν μόλις τριάντα ἐτῶν, μὲ πρόσωπο εὔχαρες καὶ φωτεινό, μὲ παρρησία λόγου καὶ σύνεση, διατάχθηκε καὶ τὸν βασάνισαν μαστιγώνοντάς τον δυνατά, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ συντριβεῖ ἀπὸ τοὺς ραβδισμοὺς τὸ ἕνα του πόδι. ῎Ετσι, βασανιζόμενος μέχρι τέλους παρέδωσε τὴν ψυχή του ὁ ὁσιομάρτυς Παῦλος. ῾Η μνήμη του συνεορτάζεται μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους τρεῖς ὁσιομάρτυρες τῆς μονῆς Κασταμονίτου στὶς 12 ᾿Ιουνίου.
«Πάροικος εγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ. Μὴ ἀποκρύψῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τὰς ἐντολάς Σου»
Re: Θεσσαλονικείς Άγιοι
12 ᾿Ιουνίου
ΤΙΜΟΘΕΟΣ, ὁσιομάρτυς
῾Ο ὁσιομάρτυς Τιμόθεος συναριθμεῖται καὶ αὐτὸς μαζὶ μὲ τοὺς μοναχοὺς Βενέδικτο, Συνέσιο καὶ Παῦλο τῆς ῾Ιερᾆς Μονῆς Κασταμονίτου, μεταξὺ τῶν μοναχῶν καὶ τῶν ἁπλῶν χριστιανῶν ποὺ συνελήφθησαν ἀπὸ τὸν Ρουμποὺτ πασᾆ στὰ περίχωρα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ στὸ ῞Αγιον ῎Ορος, ἀμέσως μετὰ τὴν ἔναρξη τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, ὁδηγήθηκαν στὴν πόλη, βασανίσθηκαν ἀνηλεῶς καὶ ὑπέστησαν μαρτυρικὸ θάνατο. ᾿Εκτενεῖς πληροφορίες γιὰ τὸ βίο καὶ τὸ μαρτύριο τοῦ ῾Οσιομάρτυρος μᾆς παραθέτει ὁ μοναχὸς Δοσίθεος Κωνσταμονίτης στὸ ἔργο του, Νέον ῾Υπόμνημα τῶν νεοφανῶν ῾Ιερομαρτύρων καὶ ῾Οσιομαρτύρων..., τὸ ὁποῖο συνέγραψε πιθανὸν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1830-1844, λίγα χρόνια μετὰ τὰ συμβάντα. ῾Η ἀκριβὴς παράθεση τῶν πληροφοριῶν βρίσκεται στὶς σελίδες 178-180 τοῦ χειρογράφου.
῾Ο Τιμόθεος καταγόταν ἀπὸ τὰ χωριὰ τῆς Βεροίας, καὶ πιὸ συγκεκριμένα τὰ χωριὰ ποὺ ὑπάγονταν ἐκκλησιαστικῶς στὴ δικαιοδοσία τοῦ μητροπολίτη Βεροίας, ὅπως παραθέτει χαρακτηριστικὰ ὁ βιογράφος Δοσίθεος Κωνσταμονίτης. Οἱ πληροφορίες ποὺ διαθέτουμε εἶναι ἐξαιρετικὰ λιγοστές. Γνωρίζουμε ὡστόσο ὅτι ὅταν ὁ Τιμόθεος ἦταν νέος παντρεύτηκε. Μετὰ τὸ θάνατο ὅμως τῆς συζύγου του, πῆγε στὸ ῞Αγιον ῎Ορος καὶ ἀφοῦ περιπλανήθηκε στὶς σκῆτες τοῦ ῎Ορους καὶ στὰ κελλιὰ τῶν Καρυῶν, ἐπέλεξε τὴν ῾Ιερὰ Μονὴ Κασταμονίτου, ὅπου ὅμως ὁ κοινοβιακὸς βίος τῆς ἀδελφότητος ἦταν σκληρός. ᾿Εκεῖ τελικὰ ἐκάρη μοναχὸς καὶ ἔζησε στὴν ἡσυχία γιὰ ἀρκετὸ χρονικὸ διάστημα.
῞Οταν ὁ Τιμόθεος συνελήφθη μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους πατέρες τῆς Μονῆς καὶ ὁδηγήθηκε μὲ τὴ βία στὴ Θεσσαλονίκη, ὅπου φυλακίσθηκε, ἦταν ὁ γεροντότερος σὲ ἡλικία (πάνω ἀπὸ ἑξήντα ἐτῶν). Δὲν ἔχουμε στὴ διάθεσή μας ἐκτενῆ ἀναφορὰ γιὰ τὰ βασανιστήρια ποὺ ὑπέστη ὁ ὁσιομάρτυς Τιμόθεος ἀπὸ τοὺς δημίους του καὶ τὸν τρόπο τοῦ μαρτυρίου του, γνωρίζουμε ὡστόσο ὅτι ὑπέμεινε τὶς δοκιμασίες μὲ καρτερία μέχρι τὸ τέλος καὶ ἔτσι ἀξιώθηκε τοῦ στεφάνου τοῦ μαρτυρίου. ῾Η μνήμη του ἑορτάζεται στὶς 12 ᾿Ιουνίου.
ΤΙΜΟΘΕΟΣ, ὁσιομάρτυς
῾Ο ὁσιομάρτυς Τιμόθεος συναριθμεῖται καὶ αὐτὸς μαζὶ μὲ τοὺς μοναχοὺς Βενέδικτο, Συνέσιο καὶ Παῦλο τῆς ῾Ιερᾆς Μονῆς Κασταμονίτου, μεταξὺ τῶν μοναχῶν καὶ τῶν ἁπλῶν χριστιανῶν ποὺ συνελήφθησαν ἀπὸ τὸν Ρουμποὺτ πασᾆ στὰ περίχωρα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ στὸ ῞Αγιον ῎Ορος, ἀμέσως μετὰ τὴν ἔναρξη τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, ὁδηγήθηκαν στὴν πόλη, βασανίσθηκαν ἀνηλεῶς καὶ ὑπέστησαν μαρτυρικὸ θάνατο. ᾿Εκτενεῖς πληροφορίες γιὰ τὸ βίο καὶ τὸ μαρτύριο τοῦ ῾Οσιομάρτυρος μᾆς παραθέτει ὁ μοναχὸς Δοσίθεος Κωνσταμονίτης στὸ ἔργο του, Νέον ῾Υπόμνημα τῶν νεοφανῶν ῾Ιερομαρτύρων καὶ ῾Οσιομαρτύρων..., τὸ ὁποῖο συνέγραψε πιθανὸν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1830-1844, λίγα χρόνια μετὰ τὰ συμβάντα. ῾Η ἀκριβὴς παράθεση τῶν πληροφοριῶν βρίσκεται στὶς σελίδες 178-180 τοῦ χειρογράφου.
῾Ο Τιμόθεος καταγόταν ἀπὸ τὰ χωριὰ τῆς Βεροίας, καὶ πιὸ συγκεκριμένα τὰ χωριὰ ποὺ ὑπάγονταν ἐκκλησιαστικῶς στὴ δικαιοδοσία τοῦ μητροπολίτη Βεροίας, ὅπως παραθέτει χαρακτηριστικὰ ὁ βιογράφος Δοσίθεος Κωνσταμονίτης. Οἱ πληροφορίες ποὺ διαθέτουμε εἶναι ἐξαιρετικὰ λιγοστές. Γνωρίζουμε ὡστόσο ὅτι ὅταν ὁ Τιμόθεος ἦταν νέος παντρεύτηκε. Μετὰ τὸ θάνατο ὅμως τῆς συζύγου του, πῆγε στὸ ῞Αγιον ῎Ορος καὶ ἀφοῦ περιπλανήθηκε στὶς σκῆτες τοῦ ῎Ορους καὶ στὰ κελλιὰ τῶν Καρυῶν, ἐπέλεξε τὴν ῾Ιερὰ Μονὴ Κασταμονίτου, ὅπου ὅμως ὁ κοινοβιακὸς βίος τῆς ἀδελφότητος ἦταν σκληρός. ᾿Εκεῖ τελικὰ ἐκάρη μοναχὸς καὶ ἔζησε στὴν ἡσυχία γιὰ ἀρκετὸ χρονικὸ διάστημα.
῞Οταν ὁ Τιμόθεος συνελήφθη μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους πατέρες τῆς Μονῆς καὶ ὁδηγήθηκε μὲ τὴ βία στὴ Θεσσαλονίκη, ὅπου φυλακίσθηκε, ἦταν ὁ γεροντότερος σὲ ἡλικία (πάνω ἀπὸ ἑξήντα ἐτῶν). Δὲν ἔχουμε στὴ διάθεσή μας ἐκτενῆ ἀναφορὰ γιὰ τὰ βασανιστήρια ποὺ ὑπέστη ὁ ὁσιομάρτυς Τιμόθεος ἀπὸ τοὺς δημίους του καὶ τὸν τρόπο τοῦ μαρτυρίου του, γνωρίζουμε ὡστόσο ὅτι ὑπέμεινε τὶς δοκιμασίες μὲ καρτερία μέχρι τὸ τέλος καὶ ἔτσι ἀξιώθηκε τοῦ στεφάνου τοῦ μαρτυρίου. ῾Η μνήμη του ἑορτάζεται στὶς 12 ᾿Ιουνίου.
«Πάροικος εγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ. Μὴ ἀποκρύψῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τὰς ἐντολάς Σου»
Re: Θεσσαλονικείς Άγιοι
12 ᾿Ιουνίου
ΣΥΝΕΣΙΟΣ, ὁσιομάρτυς
῾Ο ὁσιομάρτυς Συνέσιος συναριθμεῖται καὶ αὐτὸς μαζὶ μὲ τοὺς μοναχοὺς Βενέδικτο, Τιμόθεο καὶ Παῦλο τῆς ῾Ιερᾆς Μονῆς Κασταμονίτου, μεταξὺ τῶν μοναχῶν καὶ τῶν ἁπλῶν χριστιανῶν ποὺ συνελήφθησαν ἀπὸ τὸν Ρουμποὺτ πασᾆ στὰ περίχωρα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ στὸ ῞Αγιον ῎Ορος, ἀμέσως μετὰ τὴν ἔναρξη τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, ὁδηγήθηκαν στὴν πόλη, βασανίσθηκαν ἀνηλεῶς καὶ θανατώθηκαν μὲ μαρτυρικὸ τρόπο. ᾿Εκτενεῖς πληροφορίες γιὰ τὸ βίο καὶ τὸ μαρτύριο τοῦ ῾Οσιομάρτυρος μᾆς παραθέτει ὁ μοναχὸς Δοσίθεος Κωνσταμονίτης στὸ ἔργο του, Νέον ῾Υπόμνημα τῶν νεοφανῶν ῾Ιερομαρτύρων καὶ ῾Οσιομαρτύρων..., τὸ ὁποῖο συνέγραψε πιθανὸν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1830-1844, λίγα χρόνια μετὰ τὰ συμβάντα. ῾Η ἀκριβὴς παράθεση τῶν πληροφοριῶν βρίσκεται στὶς σελίδες 180-181 τοῦ χειρογράφου.
῾Ο ὁσιομάρτυς Συνέσιος καταγόταν ἀπὸ τὴν ᾿Ανατολὴ καὶ ἰδιαίτερη πατρίδα του ἦταν τὸ χωριὸ Τρίγλια τῆς ἐπαρχίας Προύσης τῆς Μικρᾆς ᾿Ασίας. ῞Οταν ἔφθασε σὲ ἡλικία γάμου ἐγκατέλειψε τοὺς δικούς του καὶ γεμᾆτος ἀπὸ ζῆλο γιὰ τὴ μοναχικὴ ζωὴ πῆγε στὸ ῞Αγιον ῎Ορος. Στὴν ἀρχὴ πῆγε στὴν ῾Ι. Μονὴ ᾿Ιβήρων, ὅπου μόναζαν ὁ ἀδελφός του Θεόφιλος καὶ ὁ θεῖος του Γεράσιμος. Μὲ τὶς δικές τους συστάσεις κατέληξε στὴν ῾Ι. Μονὴ Κασταμονίτου. ᾿Εκεῖ βρῆκε κάποιο μοναχὸ Ναθαναήλ, γιὸ τοῦ οἰκονόμου παπᾆ Δημητρίου ἀπὸ τὴν ἰδιαίτερη πατρίδα του. Αὐτὸς τὸν παρακίνησε καὶ παρέμεινε ὡς δόκιμος καὶ στὴ συνέχεια ἐκάρη μοναχός. Μετὰ τὴν ἐπανάσταση τοῦ 1821 καὶ τὶς ἐπιδρομὲς τῶν Τούρκων στὶς μονὲς τοῦ ῾Αγίου ῎Ορους, καὶ πιὸ συγκεκριμένα ὅταν γιὰ δεύτερη φορὰ μοναχοὶ καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ ὁ Συνέσιος, μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν ἐπίτροπο τοῦ ῾Αγίου ῎Ορους Σπανδωνῆ, ὁδηγήθηκαν στὴ Θεσσαλονίκη, φυλακίσθηκαν καὶ μὲ διαταγὴ τοῦ Ρουμποὺτ πασᾆ ἄρχισαν εἰς βάρος τους φρικτὰ βασανιστήρια, μὲ τὸ αἰτιολογικὸ ὅτι δὲν ἀπεκάλυψαν τοὺς κρυμμένους θησαυροὺς τῶν Μονῶν. ᾿Επὶ δυόμισυ ἔτη οἱ μοναχοὶ καὶ μαζὶ μ᾿ αὐτοὺς καὶ ὁ Συνέσιος, φυλακισμένοι ὑφίσταντο τὰ σκληρὰ βασανιστήρια, μαρτυρώντας τελικὰ γιὰ τὴν πίστη τους. ῾Η μνήμη τοῦ ὁσιομάρτυρος Συνεσίου συνεορτάζεται στὶς 12 ᾿Ιουνίου.
ΣΥΝΕΣΙΟΣ, ὁσιομάρτυς
῾Ο ὁσιομάρτυς Συνέσιος συναριθμεῖται καὶ αὐτὸς μαζὶ μὲ τοὺς μοναχοὺς Βενέδικτο, Τιμόθεο καὶ Παῦλο τῆς ῾Ιερᾆς Μονῆς Κασταμονίτου, μεταξὺ τῶν μοναχῶν καὶ τῶν ἁπλῶν χριστιανῶν ποὺ συνελήφθησαν ἀπὸ τὸν Ρουμποὺτ πασᾆ στὰ περίχωρα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ στὸ ῞Αγιον ῎Ορος, ἀμέσως μετὰ τὴν ἔναρξη τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, ὁδηγήθηκαν στὴν πόλη, βασανίσθηκαν ἀνηλεῶς καὶ θανατώθηκαν μὲ μαρτυρικὸ τρόπο. ᾿Εκτενεῖς πληροφορίες γιὰ τὸ βίο καὶ τὸ μαρτύριο τοῦ ῾Οσιομάρτυρος μᾆς παραθέτει ὁ μοναχὸς Δοσίθεος Κωνσταμονίτης στὸ ἔργο του, Νέον ῾Υπόμνημα τῶν νεοφανῶν ῾Ιερομαρτύρων καὶ ῾Οσιομαρτύρων..., τὸ ὁποῖο συνέγραψε πιθανὸν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1830-1844, λίγα χρόνια μετὰ τὰ συμβάντα. ῾Η ἀκριβὴς παράθεση τῶν πληροφοριῶν βρίσκεται στὶς σελίδες 180-181 τοῦ χειρογράφου.
῾Ο ὁσιομάρτυς Συνέσιος καταγόταν ἀπὸ τὴν ᾿Ανατολὴ καὶ ἰδιαίτερη πατρίδα του ἦταν τὸ χωριὸ Τρίγλια τῆς ἐπαρχίας Προύσης τῆς Μικρᾆς ᾿Ασίας. ῞Οταν ἔφθασε σὲ ἡλικία γάμου ἐγκατέλειψε τοὺς δικούς του καὶ γεμᾆτος ἀπὸ ζῆλο γιὰ τὴ μοναχικὴ ζωὴ πῆγε στὸ ῞Αγιον ῎Ορος. Στὴν ἀρχὴ πῆγε στὴν ῾Ι. Μονὴ ᾿Ιβήρων, ὅπου μόναζαν ὁ ἀδελφός του Θεόφιλος καὶ ὁ θεῖος του Γεράσιμος. Μὲ τὶς δικές τους συστάσεις κατέληξε στὴν ῾Ι. Μονὴ Κασταμονίτου. ᾿Εκεῖ βρῆκε κάποιο μοναχὸ Ναθαναήλ, γιὸ τοῦ οἰκονόμου παπᾆ Δημητρίου ἀπὸ τὴν ἰδιαίτερη πατρίδα του. Αὐτὸς τὸν παρακίνησε καὶ παρέμεινε ὡς δόκιμος καὶ στὴ συνέχεια ἐκάρη μοναχός. Μετὰ τὴν ἐπανάσταση τοῦ 1821 καὶ τὶς ἐπιδρομὲς τῶν Τούρκων στὶς μονὲς τοῦ ῾Αγίου ῎Ορους, καὶ πιὸ συγκεκριμένα ὅταν γιὰ δεύτερη φορὰ μοναχοὶ καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ ὁ Συνέσιος, μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν ἐπίτροπο τοῦ ῾Αγίου ῎Ορους Σπανδωνῆ, ὁδηγήθηκαν στὴ Θεσσαλονίκη, φυλακίσθηκαν καὶ μὲ διαταγὴ τοῦ Ρουμποὺτ πασᾆ ἄρχισαν εἰς βάρος τους φρικτὰ βασανιστήρια, μὲ τὸ αἰτιολογικὸ ὅτι δὲν ἀπεκάλυψαν τοὺς κρυμμένους θησαυροὺς τῶν Μονῶν. ᾿Επὶ δυόμισυ ἔτη οἱ μοναχοὶ καὶ μαζὶ μ᾿ αὐτοὺς καὶ ὁ Συνέσιος, φυλακισμένοι ὑφίσταντο τὰ σκληρὰ βασανιστήρια, μαρτυρώντας τελικὰ γιὰ τὴν πίστη τους. ῾Η μνήμη τοῦ ὁσιομάρτυρος Συνεσίου συνεορτάζεται στὶς 12 ᾿Ιουνίου.
«Πάροικος εγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ. Μὴ ἀποκρύψῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τὰς ἐντολάς Σου»
Re: Θεσσαλονικείς Άγιοι
26 ᾿Ιουνίου
ΔΑΥΙΔ ὁ ΔΕΝΔΡΙΤΗΣ, ὅσιος
῾Η ἀρχαιότερη γραπτὴ μαρτυρία γιὰ τὸν ὅσιο Δαυὶδ περιέχεται στὴν συλλογὴ ἱστοριῶν περὶ τῶν μοναχῶν τῆς ᾿Ανατολῆς, γνωστὴ ὡς Λειμών, τοῦ ᾿Ιωάννου Μόσχου. Στὸ περίφημο αὐτὸ ἔργο τῆς ἀσκητικῆς γραμματείας, ἔχουν συγκεντρωθεῖ ἀξιοσημείωτες διηγήσεις ποὺ ἄκουσαν κατὰ τὴν ἐπίσκεψή τους στὰ μοναστήρια τῆς Αἰγύπτου, ὁ ᾿Ιωάννης Μόσχος μαζὶ μὲ τὸ Σωφρόνιο Σοφιστή, μετέπειτα πατριάρχη ῾Ιεροσολύμων, στὰ χρόνια τῆς βασιλείας τοῦ αὐτοκράτορος Τιβερίου (578-582). Στὴν ᾿Αλεξάνδρεια, μεταξὺ τῶν ἄλλων μοναστηριῶν, ἐπισκέφθηκαν στὸ Λιθαζόμενο τὸ μοναστήρι τοῦ Θεσσαλονικέως ἀββᾆ Παλλαδίου. Αὐτὸς τοὺς μίλησε γιὰ δύο διακεκριμένους μοναχοὺς ἀπὸ τὴν Μεσοποταμία, τοὺς Δαυὶδ καὶ ᾿Αδολά, οἱ ὁποῖοι ἀσκήτευαν ἔξω ἀπὸ τὴ Θεσσαλονίκη, τὴν ἐποχὴ ποὺ ὁ Παλλάδιος βρισκόταν ἐκεῖ.
Περισσότερες πληροφορίες περιέχονται στὸν ἐκτενῆ Βίο τοῦ ῾Οσίου, ἔργο ἀνωνύμου συγγραφέως, ὁ ὁποῖος συνετάγη στὴ Θεσσαλονίκη κατὰ τὰ ἔτη 715-720 καὶ τὸν ὁποῖο ἐξέδωσε ἀρχικὰ ὁ Rose τὸ 1887 ἀπὸ ἕνα χειρόγραφο, καὶ τὸ 1979 διορθωμένο, βάσει ἁγιορειτικῶν κωδίκων, ὁ ἀρχιμ. Ε. Δεληδῆμος. ῾Ο Βίος μπορεῖ νὰ μὴ διαθέτει τὴν ἀρχαιότητα τῆς μαρτυρίας τοῦ ἀββᾆ Παλλαδίου, εἶναι ὅμως σοβαρότατη πηγή, διότι καταγράφει ὅλες τὶς λεπτομέρειες ποὺ διασώζονταν προφορικὰ στὴ μονὴ ὅπου ὁ ῞Οσιος ἀσκήτευσε καὶ τάφηκε.
῾Υπάρχουν ἐπίσης καὶ δύο σύντομες περιγραφὲς τῆς ἀσκήσεως τοῦ ῾Οσίου στὸ Συναξάριο τῆς ᾿Εκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ στὸ Μηνολόγιο τοῦ αὐτοκράτορος Βασιλείου. Τὰ κείμενα αὐτὰ ἀποτελοῦν ἀντιπροσωπευτικοὺς τύπους ὁμάδος συγγενῶν συναξαρίων τοῦ Ι¢ ἢ τοῦ τέλους τοῦ Θ¢ αἰῶνος, τὰ ὁποῖα, ὅπως φαίνεται, ἔχουν βασισθεῖ σὲ κάποιον ἄλλο Βίο (Β), ὁ ὁποῖος ἔχει ἀπωλεσθεῖ ἢ τουλάχιστον δὲν ἔχει βρεθεῖ ἀκόμη. Συγκριτικὰ μὲ τὸ γνωστὸ Βίο ὑπάρχουν κάποια ἐπιπλέον στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα, ἂν καὶ εἶναι δευτερεύουσας σημασίας, ἀπουσιάζουν ἀπὸ τὸν ὑπάρχοντα Βίο. Κατὰ τὸν Latyšev ὁ ἀπωλεσθεὶς Βίος (Β) πρέπει νὰ γράφηκε πρὸ τοῦ Θ¢ αἰ. καὶ νὰ χρησίμευσε ὡς πηγὴ στὸν ὅσιο ᾿Ιωσὴφ τὸν ῾Υμνογράφο (816-886) γιὰ τὴ σύνταξη τῆς ᾿Ακολουθίας τοῦ ῾Οσίου, μετὰ τὸ 850. ῾Ο Loenertz ὅμως πιστεύει, ὅτι ὁ ᾿Ιωσὴφ στηρίχθηκε μόνο στὸ γνωστὸ Βίο καὶ ὁ ἀπωλεσθεὶς Βίος (Β) πρέπει νὰ γράφηκε ἀργότερα, βασιζόμενος στὶς γνωστὲς πηγές, δηλ. τὰ ἀποσπάσματα τοῦ Λειμῶνος, τὸν ἐκτενῆ Βίο καὶ τὴν ᾿Ακολουθία τοῦ ᾿Ιωσὴφ τοῦ ῾Υμνογράφου. ᾿Απὸ τὸν τελευταῖο Βίο (Β) προφανῶς ἀντλοῦν τὸ ᾿Εγκώμιον εἰς τὸν ὅσιον Δαυὶδ ποὺ ἐξέδωσε ὁ Β. Λαούρδας τὸ 1970, καθὼς καὶ τὸ ᾿Εγκώμιον εἰς τὸν ἐν ἁγίοις πατέρα ἡμῶν Δαυὶδ τὸν ἐν Θεσσαλονίκῃ τοῦ Μακαρίου Μακρῆ, τὸ ὁποῖο ἐξέδωσε ὁ Latyšev (1912) ἀποδίδοντάς το ἐσφαλμένα στὸν αὐτοκράτορα Μανουὴλ Β¢ Παλαιολόγο.
Καὶ στὰ δύο ἐγκώμια περιλαμβάνονται κοινὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα, ἐνῶ λείπουν ἀπὸ τὸν γνωστὸ Βίο, ὑπάρχουν στὰ δύο Συναξάρια· ἐπιπλέον παρατηροῦνται πλατυασμοὶ καὶ ὁμοιότροπες ἐξηγήσεις στὰ αὐτὰ σημεῖα, πρᾆγμα ποὺ δὲν παρατηρεῖται στὸ γνωστὸ Βίο. Τὸ 1656 ὁ ᾿Αγάπιος Λάνδος ὁ Κρὴς περιέλαβε στὴν Καλοκαιρινή του μία ἐλεύθερη ἁπλοελληνικὴ ἀπόδοση τοῦ Βίου.
῾Ο ἀνώνυμος βιογράφος δὲν διασώζει λεπτομέρειες ἀπὸ τὸ παρελθὸν τοῦ ῾Οσίου· ἔτσι ἀγνοοῦνται τὰ σχετικὰ μὲ τὴ γέννηση καὶ τὴ δράση του πρὶν τὴν ἐγκατάστασή του στὴ Θεσσαλονίκη, καθὼς καὶ οἱ λόγοι ποὺ τὸν ἔφεραν στὴ μεγαλόπολη αὐτή.
῾Ο Θεσσαλονικεὺς ὅμως ἀββᾆς Παλλάδιος πληροφόρησε τὸν ᾿Ιωάννη Μόσχο ὅτι ὁ Δαυὶδ ἦταν “τῷ γένει Μεσοποταμηνός” καὶ ὅτι στὴ Θεσσαλονίκη “μετὰ τοῦ ἀββᾆ Δαυὶδ ἦλθεν καὶ ἄλλος μοναχὸς ὀνόματι ᾿Αδολᾆς καὶ αὐτὸς Μεσοποταμηνός”, δίχως κανένα ἄλλο προσδιορισμὸ τοπικὸ ἢ χρονικό. Μὲ τὸν χαρακτηρισμὸ “Μεσοποταμηνός” ὑποδηλώνεται μᾆλλον ἡ βόρεια Μεσοποταμία, ἡ ὁποία καὶ διοικητικὰ ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Σεπτιμίου Σεβήρου εἶχε διαιρεθεῖ σὲ Μεσοποταμία καὶ ᾿Οσροηνὴ καὶ εἶχε ἀναπτυχθεῖ σὲ ἀκμάζον μοναστικὸ κέντρο.
Γιὰ τὰ χρονικὰ πλαίσια μποροῦμε νὰ φθάσουμε σὲ κάποιες ἀποδεκτὲς ἀπαντήσεις, συνδυάζοντας τὶς ἐσωτερικὲς πληροφορίες. ῍Αν ἡ κοίμησή του, σύμφωνα μὲ τὶς ἐσωτερικὲς ἐνδείξεις, συνέβη μεταξὺ τῶν ἐτῶν 535 καὶ 541 καὶ κατὰ τὸν Παλλάδιο “ὁ Δαυὶδ ἐποίησεν ἐν τῷ ἐγκλειστηρίῳ περὶ τὰ ἑβδομήκοντα ἔτη”, ἀπὸ τότε δηλ. ποὺ εἰσῆλθε στὴ μονὴ ἀρκετὰ νέος, τὸ 465-470, τότε μποροῦμε νὰ εἰκάσουμε τὴ γέννηση τοῦ ῾Οσίου περὶ τὸ 450.
᾿Εκεῖνο ὅμως ποὺ δὲν ἐπιβεβαιώνεται μὲ κανένα τρόπο, εἶναι οἱ λόγοι ποὺ ὤθησαν τὸν Δαυὶδ καὶ τὸν ᾿Αδολᾆ νὰ μεταναστεύσουν ἀπὸ τὴ Μεσοποταμία στὴ Θεσσαλονίκη. ῾Η πιθανότητα νὰ ἦρθε ὁ Δαυὶδ στὴ Θεσσαλονίκη ἀποσκοπώντας στὸ νὰ ἀσκητεύσει -ὅπως θέλει νὰ τὸν παρουσιάσει ἕνα μεταγενέστερο ἐγκώμιο, τοῦ ΙΔ¢ αἰ., λέγοντας ὅτι “ἀπολεξάμενος τῶν τότε κοινοβίων τὸ μᾆλλον ἠκριβωμένον... ἐν τοῖς τούτῳ δεῖν ἔγνω τῆς οὐρανίου πολιτείας ποιήσασθαι τὴν ἀρχὴν”- φαίνεται ἀρκετὰ παρακινδυνευμένη, ἀρκεῖ νὰ παραβάλλει κανεὶς τὶς κλιματολογικὲς ἀνέσεις ποὺ προσφέρει τὸ περιβάλλον τῆς Μεσοποταμίας μὲ τὸ ἀντίστοιχο ἠπειρωτικὸ κλῖμα τῆς Θεσσαλονίκης, σὲ ἕναν ἀσκητή. ῎Ισως, γιὰ ἄγνωστους λόγους, νὰ βρέθηκε στὴ Θεσσαλονίκη καὶ ἐκεῖ ὡρίμασε ἡ ἀπόφαση νὰ στραφεῖ στὸ μονήρη βίο.
Κατὰ τὸν βιογράφο του ὁ ῞Οσιος εἰσῆλθε ἀρχικὰ στὴ μονὴ “τῶν ἁγίων μαρτύρων Θεοδώρου καὶ Μερκουρίου ἐπιλεγομένη Κουκουλλιατῶν”, τῆς ὁποίας ἡ τοποθεσία προσδιορίζεται “ἐν τῷ ἀρκτικῷ μέρει τῆς πόλεως πλησίον τοῦ τείχους ἐν ᾧ ἐστι τὸ παραπόρτιον τῶν ᾿Απροΐτων”. Τὸ προσωνύμιο “Κουκουλλιατῶν” ἢ “Κουκουλλατῶν” δηλώνει τοὺς μοναχοὺς ποὺ ἔφεραν κουκούλιο, ἴσως κατὰ ἰδιάζοντα τρόπο, ἂν κρίνει κανεὶς ἀπὸ τὶς σωζόμενες ἀπεικονίσεις τοῦ ῾Οσίου, δηλ. ριγμένο στοὺς ὤμους.
῾Η θέση τῆς μονῆς πρέπει νὰ ἀναζητηθεῖ βορειοανατολικὰ τῆς ᾿Ακροπόλεως, ἐκεῖ ὅπου ἀναγνωρίζεται τὸ τοπωνύμιο “Κῆπος τοῦ Προβατᾆ”. ῾Η ὀνομασία “μοναστήριον τῶν ᾿Απροΐτων” μᾆλλον ἔδωσε τὸ ὄνομα καὶ στὸ ὁμώνυμο παραπόρτιο, ἡ ὁποία τελικὰ ὑποχώρησε καὶ ἐπικράτησε νὰ ὀνομάζεται πρὸς τιμὴ τοῦ ῾Οσίου, ἀφοῦ ἔζησε καὶ τάφηκε ἐκεῖ, λαμβάνοντας κατ᾿ ἐπέκταση τὸ ὄνομά του καὶ ὅλη ἡ περιοχή.
Θὰ πρέπει νὰ σημειωθεῖ ἐδῶ, ὅτι τὸ σημερινὸ “παρεκκλήσιο τοῦ ὁσίου Δαυίδ” δὲν ἔχει καμμία σχέση μὲ τὴν ἀρχαία ἐκείνη μονή, ἀλλὰ εἶναι τὸ ὑπολειφθὲν τμῆμα τοῦ καθολικοῦ τῆς μονῆς τοῦ προφήτου Ζαχαρία, γνωστῆς ὡς “μονῆς τοῦ Λατόμου”, τὸ ὁποῖο ἀφιερώθηκε στὴν μνήμη τοῦ ὁσίου Δαυίδ μόνο μετὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς πόλεως ἀπὸ τοὺς Τούρκους, καὶ μάλιστα τὸ 1921.
Τὰ παραδείγματα τῶν ἁγίων ἀνδρῶν τῆς Παλαιᾆς Διαθήκης, ἰδιαιτέρως τοῦ προφήτου καὶ βασιλέως Δαυίδ, ὁ ὁποῖος “τριετῆ χρόνον ᾐτήσατο ἵνα δοθῇ αὐτῷ χρηστότης καὶ παιδεία καὶ σύνεσις” ὤθησαν τὸν ῞Οσιο νὰ ἀποφασίσει: “... δεῖ κἀμὲ τριετῆ χρόνον καθίσαι ἐν τῷ δένδρῳ τούτῳ, ὅπως ὁ κύριός μου ᾿Ιησοῦς ἀποκαλύψῃ μοι καὶ ἐπίδῃ ἐπὶ τὴν ταπείνωσίν μου, καὶ δώσῃ μοι σύνεσιν καὶ ταπείνωσιν τοῦ δουλεύειν αὐτῷ ἐν φόβῳ καὶ τρόμῳ”. Πράγματι, “ἐκαθέσθη ἐπὶ τῷ δένδρῳ ὃ ἦν ἐγγύθεν κατὰ τὸ δεξιὸν μέρος τῆς ἐκκλησίας ἱστάμενον, ὄνομα τούτῳ ἀμυγδαλέα” καὶ ἀπὸ τὴ θέση αὐτὴ πιὸ ἀποφασιστικὰ συνέχισε τὴν ἄσκησή του. Στὸ τέλος τῆς τριετίας ἐμφανίσθηκε ἄγγελος Κυρίου, ὁ ὁποῖος τὸν διαβεβαίωσε ὅτι εἰσακούσθηκε ἡ παράκλησή του καὶ ἡ δοκιμασία του ὡς δενδρίτη ἀσκητῆ ἔληξε· “κάτελθε ἀπὸ τοῦ φυτοῦ οὗ καθέζη καὶ ποίησον σεαυτῷ κελλίον, καὶ ἔση ἐν αὐτῷ αἰνῶν καὶ εὐλογῶν τὸν Θεόν”. ῾Ο ῞Οσιος κοινοποίησε τὴν ὀπτασία αὐτὴ στοὺς μαθητές του, ζητώντας τὴ βοήθειά τους γιὰ τὴν κατασκευὴ τοῦ κελλιοῦ. ῾Η εἴδηση γρήγορα ἔφθασε στὸν ἀρχιεπίσκοπο τῆς Θεσσαλονίκης Δωρόθεο καὶ σὲ ὅλη τὴν πόλη.
Γιὰ τὸν τόπο ὅπου βρισκόταν τὸ κελλί, τὸ “ἐγκλειστήριο” τοῦ ῾Οσίου, δὲν λέγει τίποτε ὁ βιογράφος του. ῾Η ἔλλειψη αὐτὴ ὅμως συμπληρώνεται ἀπὸ τὶς πληροφορίες τοῦ ἀββᾆ Παλλαδίου, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ὁ ῞Οσιος “ἔξωθεν τοῦ τείχους τῆς πόλεως καὶ ὡς ἀπὸ σταδίων τριῶν ἔγκλειστος ἦν”, δηλ. ἐκτὸς τῶν τειχῶν καὶ μᾆλλον πρὸς τὰ βόρεια, σὲ ἀπόσταση μικρότερη ἀπὸ ἑξακόσια μέτρα. Τὸ διάστημα ἐγκλεισμοῦ του ἐκεῖ προσδιορίζεται μόνον ἀπὸ τὸν Βίο, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει ὅτι εἰσῆλθε ὅταν ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης ἦταν ὁ Δωρόθεος καὶ ἐξῆλθε στὰ χρόνια τοῦ διαδόχου του ᾿Αριστείδου.
Πότε ἀνῆλθε στὸ θρόνο ὁ Δωρόθεος δὲν εἶναι γνωστό. Θὰ πρέπει πάντως νὰ ἀναζητήσουμε τὸ χρόνο αὐτὸ στὸ ἐνδιάμεσο διάστημα μετὰ τὸ 497, διότι μέχρι τότε κατεῖχε τὴν ἕδρα τῆς Θεσσαλονίκης ὁ ᾿Ανδρέας, καὶ πρὸ τοῦ 515, διότι τὸ Μάρτιο αὐτοῦ τοῦ ἔτους ἔφθασε στὴ Ρώμη ἐπιστολὴ τοῦ Θεσσαλονίκης Δωροθέου πρὸς τὸν νεοεκλεγέντα πάπα ᾿Ορμίσδα γιὰ τὴ διευθέτηση τοῦ ᾿Ακακιανοῦ σχίσματος (PL 63, 371-372). Οἱ σχέσεις αὐτές, ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης καὶ πάπα Ρώμης, ὀφείλονται στὸ γεγονὸς ὅτι τὴν ἐποχὴ αὐτὴ ἡ ᾿Εκκλησία τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ὅλο τὸ ἀνατολικὸ ᾿Ιλλυρικὸ ὑπαγόταν διοικητικὰ στὸ θρόνο τῆς Ρώμης καὶ ὁ ἀρχιεπίσκοπός της ἦταν βικάριος τοῦ πάπα καὶ εἶχε ἄμεση ἀναφορὰ σ᾿ αὐτόν. Οἱ διαπραγματεύσεις δὲν ἀπέδωσαν καὶ προκλήθηκαν μάλιστα σοβαρότατα ἐπεισόδια καὶ ταραχὲς στὴ Θεσσαλονίκη σὲ βάρος τῶν ἀπεσταλμένων τοῦ πάπα, μὲ ἄμεσο ἀποτέλεσμα νὰ ζητήσει ὁ πάπας τὴν καθαίρεση τοῦ Δωροθέου· ὅλα αὐτὰ ἀπετέλεσαν τὸ ἀντικείμενο νέας ἀλληλογραφίας τῶν δύο ἀνδρῶν τὸ 520 (PL 63, 499-500). ῾Ο Δωρόθεος πάντως ἀπεβίωσε ὡς ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης καὶ τὸν διαδέχθηκε ὁ πρεσβύτερος ᾿Αριστείδης, φυσικὰ μετὰ τὸ 520.
Γεγονὸς πάντως εἶναι ὅτι, ὅταν ὁ αὐτοκράτορας ᾿Ιουστινιανὸς μὲ τὴν Νεαρὰ 11, τοῦ ἔτους 535, ἀπέσπασε ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ δικαιοδοσία τοῦ ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης τὶς βόρειες ἐπαρχίες τοῦ ᾿Ιλλυρικοῦ καὶ ἀνύψωσε τὴν ἰδιαίτερή του πατρίδα σὲ ἀρχιεπισκοπή, ὑπὸ τὸν τίτλο τῆς Νέας ᾿Ιουστινιανῆς, ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης ἦταν ὁ ᾿Αριστείδης, ὁ ὁποῖος ἂν καὶ ἀποδέχθηκε τὴ μεταβολή, προσπάθησε ὅμως νὰ περισώσει τὴν πολιτικὴ σημασία τῆς πόλεως, μὲ τὴν ἐπαναφορὰ τῆς ἕδρας τοῦ ὑπάρχου τοῦ ᾿Ιλλυρικοῦ ἀπὸ τὴν Πρώτη ᾿Ιουστινιανὴ στὴ Θεσσαλονίκη. ᾿Ενῶ ἡ διάσπαση τῆς ἐκκλησιαστικῆς διοικήσεως δὲν μείωνε τὴν ἀξία τῆς Θεσσαλονίκης, ἡ μετάθεση τῆς ἕδρας τῆς ὑπαρχίας (Praefectura) συνιστοῦσε σοβαρὸ ὑποβιβασμὸ τῆς πόλεως. Τὸ αἴτημα λοιπὸν τῶν Θεσσαλονικέων, καθὼς καὶ ἡ ἐπιθυμία τοῦ ὑπάρχου Δομνίκου, ἦταν ἡ ἐπαναφορὰ τῆς ἕδρας στὴ Θεσσαλονίκη, ἰδέα ποὺ ἐνστερνίσθηκε μὲ ἐνθουσιασμὸ ὁ ἀρχιεπίσκοπος ᾿Αριστείδης.
Στὸ σημεῖο αὐτὸ ζητήθηκε ἡ βοήθεια τοῦ ὁσίου Δαυὶδ γιὰ τὴ μεταφορὰ τοῦ αἰτήματος στὸν ᾿Ιουστινιανό, διότι ὁ ἀρχιεπίσκοπος, ὅπως ὁ Βίος ἐξηγεῖ, δὲν μποροῦσε “καταλιπεῖν τὴν πόλιν ἀδιοίκητον” καὶ νὰ μεταβεῖ στὴν Κωνσταντινούπολη, μᾆλλον ὅμως, ἀπ᾿ ὅ,τι φαίνεται, διότι ὑπῆρχαν κάποια προβλήματα στὶς σχέσεις τῶν δύο ἀνδρῶν. ᾿Εκτὸς τῶν ἄλλων ὅμως, ἡ προτίμηση τοῦ ὁσίου Δαυὶδ δείχνει τὴ βαρύτητα, ἀλλὰ καὶ τὶς δυσχέρειες ποὺ προβλεπόταν ὅτι θὰ συναντοῦσε ἕνα παρόμοιο αἴτημα στὸν ᾿Ιουστινιανό, ὁ ὁποῖος προσφάτως εἶχε τιμήσει τὴν ἰδιαίτερή του πατρίδα, Πρώτη ᾿Ιουστινιανή, μὲ τὶς ἕδρες τῆς νέας ἀρχιεπισκοπῆς καὶ τῆς ὑπαρχίας.
Μετὰ ἀπὸ τόσα χρόνια ἐγκλεισμοῦ ὁ ῞Οσιος ἐμφανίσθηκε γιὰ πρώτη φορὰ στὸ φῶς τοῦ ἥλιου· ἡ μορφή του εἶχε ἀλλάξει, “ἦν γὰρ αὐξηθεῖσα ἡ κόμη τῆς ἁγίας αὐτοῦ κεφαλῆς ὡς φθάνειν μέχρι τῆς ὀσφύος αὐτοῦ, καὶ ὁ πώγων αὐτοῦ μέχρι τῶν ποδῶν αὐτοῦ, τὸ δὲ ἅγιον αὐτοῦ πρόσωπον καθάπερ ἡλιακὰς ἀκτῖνας ἀπέπεμπεν”. Συνοδευόμενος ἀπὸ δύο μαθητές του, τὸν Θεόδωρο καὶ τὸν Δημήτριο, ἀπέπλευσε πρὸς τὴ Βασιλεύουσα. ῾Η φήμη ὅμως τοῦ ῾Οσίου εἶχε προτρέξει· ἔτσι, ὅταν ἔφθασε ἐκεῖ, ὅλη ἡ πόλη τὸν ὑποδέχθηκε· “εὐθέως κατάδηλον ἐγένετο εἰς πᾆσαν τὴν πόλιν περὶ τοῦ ὁσίου Δαυίδ”, καὶ μάλιστα “γνοῦσα ἡ θεοφιλεστάτη Θεοδώρα στέλλει κουβικουλαρίους καὶ εἰσδέχεται αὐτόν, κατ᾿ ἰδίαν ἑτοιμάσασα δωμάτιον ἄξιον τοῦ ἁγίου”. ῾Η ὑποδοχή του ἀπὸ τὴ Θεοδώρα, σύζυγο τοῦ ᾿Ιουστινιανοῦ, καθὼς καὶ οἱ τιμὲς καὶ ὁ σεβασμός της πρὸς τὸ πρόσωπο τοῦ ῾Οσίου, προκάλεσαν τὸ θαυμασμὸ ὅλων τῶν παρισταμένων.
῾Η Θεοδώρα κινήθηκε δραστήρια· ἔτσι ὅταν ἐπέστρεψε ὁ ᾿Ιουστινιανός, ὁ ὁποῖος ἀπουσίαζε σὲ ἐπίσημες ὑποχρεώσεις, φρόντισε νὰ προκαταλάβει τὴ γνώμη του θετικὰ ὑπὲρ τοῦ ὁσίου Δαυίδ, μὲ ἀποτέλεσμα “ὁ οὖν βασιλεὺς τῇ ἑξῆς σιλέντιον ποιησάμενος ἐκέλευσε τὸν ὅσιον εἰσελθεῖν ἐπὶ πάσης τῆς συγκλήτου”. ῾Ο ῞Οσιος παρουσιάσθηκε στὴ σύγκλητο κατὰ τρόπο θεαματικό, “ἀνθρακιὰν αἰτησάμενος· καὶ δεξάμενος αὐτὴν εἰς τὰς ἁγίας αὐτοῦ χείρας, εἰσήει θυμιῶν τόν τε βασιλέα καὶ πᾆσαν τὴν θεοφιλῆ μετὰ τῶν δύο αὐτοῦ μαθητῶν, μηδόλως ἐκθλιβείσης τῆς ἁγίας αὐτοῦ σαρκὸς ἐν τῷ κατέχειν εἰς τὰς ἁγίας αὐτοῦ χείρας τὸ πῦρ”. Τὸ παράστημα τοῦ ῾Οσίου καθὼς καὶ τὸ προφανὲς θαῦμα, ἐπέβαλε σὲ ὅλους κλίμα δέους καὶ κατανύξεως, ὥστε “δεξάμενος ὁ θεοφιλέστατος βασιλεὺς τὰς ἀναφορὰς ἐκ τῶν ἁγίων αὐτοῦ χειρῶν καὶ καταμαθὼν αὐτὰς διὰ ποῖον αἴτημα ἐσκύλη ὁ ὅσιος Δαυίδ, εἰς πάντα πρόθυμος ὑπήκουσεν τῷ ὁσίῳ καὶ ὅσα ἀπὸ στόματος ᾐτήσατο παρέσχεν αὐτῷ μετὰ πάσης σπουδῆς”.
῾Η ἀποστολὴ τοῦ ῾Οσίου δὲν μποροῦσε νὰ ἔχει καλύτερη ἔκβαση, διότι “καὶ γεναμένων τῶν σακρῶν μετὰ πολλῆς σπουδῆς καὶ ἐπιμελείας, δι᾿ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπέλυσεν αὐτὸν μετὰ χαρᾆς πολλῆς, δοὺς αὐτῷ τὰς κελεύσεις αὐτοχείρως”. Κομίζοντας τὰ ἀγαθὰ νέα ὁ ῞Οσιος ἀπέπλευσε γιὰ τὴ Θεσσαλονίκη, τὴν ὁποία ὅμως ἔμελλε μόνον ἀπὸ μακρυὰ νὰ ξαναδεῖ, διότι μόλις τὸ πλοῖο παρέκαμψε τὸ ἀκρωτήριο “ὃ ἔχει τὴν ἐπωνυμίαν ὁ ῎Εμβολος, καὶ ἅμα τῷ θεάσασθαι αὐτὸν τὸ ἅγιον μοναστήριον ἔνθα ὤκει... ἀπέδωκε τὸ πνεῦμα τῷ Κυρίῳ”.
῾Η εἴδηση τῆς ἀφίξεως τοῦ λειψάνου πλέον τοῦ ῾Οσίου κάτω ἀπὸ τὶς συνθῆκες αὐτές, συγκλόνισε ὁλόκληρη τὴν πόλη. Τὸ σκήνωμα τοῦ ὁσίου Δαυὶδ ἀρχικὰ κατατέθηκε στὸν τόπο, ὅπου εἶχαν ἀποτεθεῖ παλαιότερα τὰ σώματα τῶν μαρτύρων τῆς ἐποχῆς τοῦ Μαξιμιανοῦ Γαλερίου, Θεοδούλου καὶ ᾿Αγαθόποδος (βλ. λῆμμα), στὰ δυτικὰ τοῦ λιμανιοῦ. ῾Ο ἀρχιεπίσκοπος τῆς πόλεως ᾿Αριστείδης “οὐ μετρίως ἐθλίβη” καὶ ὅρισε πάνδημη κηδεία. Τὸ λείψανο τοῦ ῾Οσίου ἐνταφιάσθηκε στὴ μονή του, τῶν ᾿Απροΐτων, σύμφωνα μὲ τὴν ἐπιθυμία του.
Χρονικὰ ἡ κοίμηση τοῦ ῾Οσίου πρέπει νὰ προσδιορισθεῖ μετὰ τὴ δημοσίευση τοῦ διατάγματος ἐπαναφορᾆς τῆς ἕδρας τῆς ὑπαρχίας στὴ Θεσσαλονίκη. ῾Υπάρχει μία σοβαρὴ ἔνδειξη ὅτι ἤδη ἀπὸ τὸ 541 ὁ ὕπαρχος ἕδρευε πάλι στὴ Θεσσαλονίκη· συνεπῶς ἡ κοίμηση τοῦ ῾Οσίου πρέπει νὰ ἀναζητηθεῖ στὸ παραπάνω διάστημα, δηλ. μεταξὺ τῶν ἐτῶν 535-541.
῾Ο Βίος τοῦ ῾Οσίου διασώζει ἀρκετά σημεῖα, τὰ ὁποῖα τέλεσε κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ζωῆς του: “τοσαύτη δὲ χάρις ἐδόθη, ἀγαπητοί, τῷ ὁσίῳ Δαυὶδ ὥστε καὶ δαίμονας ἐξελαύνειν καὶ νοσοῦσιν ὑγείαν παρέχειν, ἐπικαλούμενον τὸν Κύριον ἡμῶν ᾿Ιησοῦν Χριστόν”.
῾Εκατὸν πενήντα χρόνια μετὰ τὴν κοίμηση τοῦ ῾Οσίου, περὶ τὸ 685-690, ἔγινε μία προσπάθεια γιὰ τὴ διάνοιξη τοῦ τάφου, ὅταν ὁ ἡγούμενος τῆς μονῆς τῶν ᾿Απροΐτων Δημήτριος “ἠθέλησεν ἀπὸ πολλὴν πίστιν λαβεῖν τι μέρος ἐκ τοῦ ἁγίου αὐτοῦ λειψάνου”. Μόλις ὅμως ξεκίνησε ἡ ἐργασία αὐτή, ἡ πλάκα ποὺ κάλυπτε τὸν τάφο ἔσπασε καὶ αὐτὸ θεωρήθηκε ὡς φανέρωση τοῦ θελήματος τοῦ ῾Αγίου νὰ μὴ θιγεῖ. Τὸ λείψανο παρέμεινε στὴν ἀρχική του θέση μέχρι τὴν ἐποχὴ τῶν σταυροφοριῶν. Κατὰ τὴν περίοδο τῆς λατινικῆς κυριαρχίας τοῦ μομφερρατικοῦ οἴκου στὴ Θεσσαλονίκη (1204-1222), τὸ λείψανο μεταφέρθηκε στὴν ᾿Ιταλία καὶ τὸ 1236 ἀπαντᾆται στὴν Παβία, ἀπ᾿ ὅπου μεταφέρθηκε στὸ Μιλάνο τὸ 1967.
Τελικά, μὲ ἐνέργειες τοῦ Παναγιωτάτου Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κ.κ. Παντελεήμονος Β¢, τὸ σεπτὸ λείψανο τοῦ ὁσίου Δαυὶδ μεταφέρθηκε στὴ Θεσσαλονίκη καὶ κατατέθηκε στὴ βασιλικὴ τοῦ ἁγίου Δημητρίου στὶς 16 Σεπτεμβρίου 1978 ( τώρα βρίσκεται στην Ιερά Μονή Αγίας Θεοδώρας στην Ερμού). Μὲ τὴν εὐκαιρία τῶν παραπάνω ἑορτασμῶν ἐκδόθηκε ἀπὸ τὴν ῾Ι. Μονὴ ἁγίας Θεοδώρας τῆς ῾Ι. Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης μία νέα πλήρης “᾿Ασματικὴ ᾿Ακολουθία τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου πατρὸς ἡμῶν Δαβὶδ τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ” ἀπὸ τὸν μακαριστὸ γέροντα Γεράσιμο Μικραγιαννανίτη (Θεσσαλονίκη 1978).
ΔΑΥΙΔ ὁ ΔΕΝΔΡΙΤΗΣ, ὅσιος
῾Η ἀρχαιότερη γραπτὴ μαρτυρία γιὰ τὸν ὅσιο Δαυὶδ περιέχεται στὴν συλλογὴ ἱστοριῶν περὶ τῶν μοναχῶν τῆς ᾿Ανατολῆς, γνωστὴ ὡς Λειμών, τοῦ ᾿Ιωάννου Μόσχου. Στὸ περίφημο αὐτὸ ἔργο τῆς ἀσκητικῆς γραμματείας, ἔχουν συγκεντρωθεῖ ἀξιοσημείωτες διηγήσεις ποὺ ἄκουσαν κατὰ τὴν ἐπίσκεψή τους στὰ μοναστήρια τῆς Αἰγύπτου, ὁ ᾿Ιωάννης Μόσχος μαζὶ μὲ τὸ Σωφρόνιο Σοφιστή, μετέπειτα πατριάρχη ῾Ιεροσολύμων, στὰ χρόνια τῆς βασιλείας τοῦ αὐτοκράτορος Τιβερίου (578-582). Στὴν ᾿Αλεξάνδρεια, μεταξὺ τῶν ἄλλων μοναστηριῶν, ἐπισκέφθηκαν στὸ Λιθαζόμενο τὸ μοναστήρι τοῦ Θεσσαλονικέως ἀββᾆ Παλλαδίου. Αὐτὸς τοὺς μίλησε γιὰ δύο διακεκριμένους μοναχοὺς ἀπὸ τὴν Μεσοποταμία, τοὺς Δαυὶδ καὶ ᾿Αδολά, οἱ ὁποῖοι ἀσκήτευαν ἔξω ἀπὸ τὴ Θεσσαλονίκη, τὴν ἐποχὴ ποὺ ὁ Παλλάδιος βρισκόταν ἐκεῖ.
Περισσότερες πληροφορίες περιέχονται στὸν ἐκτενῆ Βίο τοῦ ῾Οσίου, ἔργο ἀνωνύμου συγγραφέως, ὁ ὁποῖος συνετάγη στὴ Θεσσαλονίκη κατὰ τὰ ἔτη 715-720 καὶ τὸν ὁποῖο ἐξέδωσε ἀρχικὰ ὁ Rose τὸ 1887 ἀπὸ ἕνα χειρόγραφο, καὶ τὸ 1979 διορθωμένο, βάσει ἁγιορειτικῶν κωδίκων, ὁ ἀρχιμ. Ε. Δεληδῆμος. ῾Ο Βίος μπορεῖ νὰ μὴ διαθέτει τὴν ἀρχαιότητα τῆς μαρτυρίας τοῦ ἀββᾆ Παλλαδίου, εἶναι ὅμως σοβαρότατη πηγή, διότι καταγράφει ὅλες τὶς λεπτομέρειες ποὺ διασώζονταν προφορικὰ στὴ μονὴ ὅπου ὁ ῞Οσιος ἀσκήτευσε καὶ τάφηκε.
῾Υπάρχουν ἐπίσης καὶ δύο σύντομες περιγραφὲς τῆς ἀσκήσεως τοῦ ῾Οσίου στὸ Συναξάριο τῆς ᾿Εκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ στὸ Μηνολόγιο τοῦ αὐτοκράτορος Βασιλείου. Τὰ κείμενα αὐτὰ ἀποτελοῦν ἀντιπροσωπευτικοὺς τύπους ὁμάδος συγγενῶν συναξαρίων τοῦ Ι¢ ἢ τοῦ τέλους τοῦ Θ¢ αἰῶνος, τὰ ὁποῖα, ὅπως φαίνεται, ἔχουν βασισθεῖ σὲ κάποιον ἄλλο Βίο (Β), ὁ ὁποῖος ἔχει ἀπωλεσθεῖ ἢ τουλάχιστον δὲν ἔχει βρεθεῖ ἀκόμη. Συγκριτικὰ μὲ τὸ γνωστὸ Βίο ὑπάρχουν κάποια ἐπιπλέον στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα, ἂν καὶ εἶναι δευτερεύουσας σημασίας, ἀπουσιάζουν ἀπὸ τὸν ὑπάρχοντα Βίο. Κατὰ τὸν Latyšev ὁ ἀπωλεσθεὶς Βίος (Β) πρέπει νὰ γράφηκε πρὸ τοῦ Θ¢ αἰ. καὶ νὰ χρησίμευσε ὡς πηγὴ στὸν ὅσιο ᾿Ιωσὴφ τὸν ῾Υμνογράφο (816-886) γιὰ τὴ σύνταξη τῆς ᾿Ακολουθίας τοῦ ῾Οσίου, μετὰ τὸ 850. ῾Ο Loenertz ὅμως πιστεύει, ὅτι ὁ ᾿Ιωσὴφ στηρίχθηκε μόνο στὸ γνωστὸ Βίο καὶ ὁ ἀπωλεσθεὶς Βίος (Β) πρέπει νὰ γράφηκε ἀργότερα, βασιζόμενος στὶς γνωστὲς πηγές, δηλ. τὰ ἀποσπάσματα τοῦ Λειμῶνος, τὸν ἐκτενῆ Βίο καὶ τὴν ᾿Ακολουθία τοῦ ᾿Ιωσὴφ τοῦ ῾Υμνογράφου. ᾿Απὸ τὸν τελευταῖο Βίο (Β) προφανῶς ἀντλοῦν τὸ ᾿Εγκώμιον εἰς τὸν ὅσιον Δαυὶδ ποὺ ἐξέδωσε ὁ Β. Λαούρδας τὸ 1970, καθὼς καὶ τὸ ᾿Εγκώμιον εἰς τὸν ἐν ἁγίοις πατέρα ἡμῶν Δαυὶδ τὸν ἐν Θεσσαλονίκῃ τοῦ Μακαρίου Μακρῆ, τὸ ὁποῖο ἐξέδωσε ὁ Latyšev (1912) ἀποδίδοντάς το ἐσφαλμένα στὸν αὐτοκράτορα Μανουὴλ Β¢ Παλαιολόγο.
Καὶ στὰ δύο ἐγκώμια περιλαμβάνονται κοινὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα, ἐνῶ λείπουν ἀπὸ τὸν γνωστὸ Βίο, ὑπάρχουν στὰ δύο Συναξάρια· ἐπιπλέον παρατηροῦνται πλατυασμοὶ καὶ ὁμοιότροπες ἐξηγήσεις στὰ αὐτὰ σημεῖα, πρᾆγμα ποὺ δὲν παρατηρεῖται στὸ γνωστὸ Βίο. Τὸ 1656 ὁ ᾿Αγάπιος Λάνδος ὁ Κρὴς περιέλαβε στὴν Καλοκαιρινή του μία ἐλεύθερη ἁπλοελληνικὴ ἀπόδοση τοῦ Βίου.
῾Ο ἀνώνυμος βιογράφος δὲν διασώζει λεπτομέρειες ἀπὸ τὸ παρελθὸν τοῦ ῾Οσίου· ἔτσι ἀγνοοῦνται τὰ σχετικὰ μὲ τὴ γέννηση καὶ τὴ δράση του πρὶν τὴν ἐγκατάστασή του στὴ Θεσσαλονίκη, καθὼς καὶ οἱ λόγοι ποὺ τὸν ἔφεραν στὴ μεγαλόπολη αὐτή.
῾Ο Θεσσαλονικεὺς ὅμως ἀββᾆς Παλλάδιος πληροφόρησε τὸν ᾿Ιωάννη Μόσχο ὅτι ὁ Δαυὶδ ἦταν “τῷ γένει Μεσοποταμηνός” καὶ ὅτι στὴ Θεσσαλονίκη “μετὰ τοῦ ἀββᾆ Δαυὶδ ἦλθεν καὶ ἄλλος μοναχὸς ὀνόματι ᾿Αδολᾆς καὶ αὐτὸς Μεσοποταμηνός”, δίχως κανένα ἄλλο προσδιορισμὸ τοπικὸ ἢ χρονικό. Μὲ τὸν χαρακτηρισμὸ “Μεσοποταμηνός” ὑποδηλώνεται μᾆλλον ἡ βόρεια Μεσοποταμία, ἡ ὁποία καὶ διοικητικὰ ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Σεπτιμίου Σεβήρου εἶχε διαιρεθεῖ σὲ Μεσοποταμία καὶ ᾿Οσροηνὴ καὶ εἶχε ἀναπτυχθεῖ σὲ ἀκμάζον μοναστικὸ κέντρο.
Γιὰ τὰ χρονικὰ πλαίσια μποροῦμε νὰ φθάσουμε σὲ κάποιες ἀποδεκτὲς ἀπαντήσεις, συνδυάζοντας τὶς ἐσωτερικὲς πληροφορίες. ῍Αν ἡ κοίμησή του, σύμφωνα μὲ τὶς ἐσωτερικὲς ἐνδείξεις, συνέβη μεταξὺ τῶν ἐτῶν 535 καὶ 541 καὶ κατὰ τὸν Παλλάδιο “ὁ Δαυὶδ ἐποίησεν ἐν τῷ ἐγκλειστηρίῳ περὶ τὰ ἑβδομήκοντα ἔτη”, ἀπὸ τότε δηλ. ποὺ εἰσῆλθε στὴ μονὴ ἀρκετὰ νέος, τὸ 465-470, τότε μποροῦμε νὰ εἰκάσουμε τὴ γέννηση τοῦ ῾Οσίου περὶ τὸ 450.
᾿Εκεῖνο ὅμως ποὺ δὲν ἐπιβεβαιώνεται μὲ κανένα τρόπο, εἶναι οἱ λόγοι ποὺ ὤθησαν τὸν Δαυὶδ καὶ τὸν ᾿Αδολᾆ νὰ μεταναστεύσουν ἀπὸ τὴ Μεσοποταμία στὴ Θεσσαλονίκη. ῾Η πιθανότητα νὰ ἦρθε ὁ Δαυὶδ στὴ Θεσσαλονίκη ἀποσκοπώντας στὸ νὰ ἀσκητεύσει -ὅπως θέλει νὰ τὸν παρουσιάσει ἕνα μεταγενέστερο ἐγκώμιο, τοῦ ΙΔ¢ αἰ., λέγοντας ὅτι “ἀπολεξάμενος τῶν τότε κοινοβίων τὸ μᾆλλον ἠκριβωμένον... ἐν τοῖς τούτῳ δεῖν ἔγνω τῆς οὐρανίου πολιτείας ποιήσασθαι τὴν ἀρχὴν”- φαίνεται ἀρκετὰ παρακινδυνευμένη, ἀρκεῖ νὰ παραβάλλει κανεὶς τὶς κλιματολογικὲς ἀνέσεις ποὺ προσφέρει τὸ περιβάλλον τῆς Μεσοποταμίας μὲ τὸ ἀντίστοιχο ἠπειρωτικὸ κλῖμα τῆς Θεσσαλονίκης, σὲ ἕναν ἀσκητή. ῎Ισως, γιὰ ἄγνωστους λόγους, νὰ βρέθηκε στὴ Θεσσαλονίκη καὶ ἐκεῖ ὡρίμασε ἡ ἀπόφαση νὰ στραφεῖ στὸ μονήρη βίο.
Κατὰ τὸν βιογράφο του ὁ ῞Οσιος εἰσῆλθε ἀρχικὰ στὴ μονὴ “τῶν ἁγίων μαρτύρων Θεοδώρου καὶ Μερκουρίου ἐπιλεγομένη Κουκουλλιατῶν”, τῆς ὁποίας ἡ τοποθεσία προσδιορίζεται “ἐν τῷ ἀρκτικῷ μέρει τῆς πόλεως πλησίον τοῦ τείχους ἐν ᾧ ἐστι τὸ παραπόρτιον τῶν ᾿Απροΐτων”. Τὸ προσωνύμιο “Κουκουλλιατῶν” ἢ “Κουκουλλατῶν” δηλώνει τοὺς μοναχοὺς ποὺ ἔφεραν κουκούλιο, ἴσως κατὰ ἰδιάζοντα τρόπο, ἂν κρίνει κανεὶς ἀπὸ τὶς σωζόμενες ἀπεικονίσεις τοῦ ῾Οσίου, δηλ. ριγμένο στοὺς ὤμους.
῾Η θέση τῆς μονῆς πρέπει νὰ ἀναζητηθεῖ βορειοανατολικὰ τῆς ᾿Ακροπόλεως, ἐκεῖ ὅπου ἀναγνωρίζεται τὸ τοπωνύμιο “Κῆπος τοῦ Προβατᾆ”. ῾Η ὀνομασία “μοναστήριον τῶν ᾿Απροΐτων” μᾆλλον ἔδωσε τὸ ὄνομα καὶ στὸ ὁμώνυμο παραπόρτιο, ἡ ὁποία τελικὰ ὑποχώρησε καὶ ἐπικράτησε νὰ ὀνομάζεται πρὸς τιμὴ τοῦ ῾Οσίου, ἀφοῦ ἔζησε καὶ τάφηκε ἐκεῖ, λαμβάνοντας κατ᾿ ἐπέκταση τὸ ὄνομά του καὶ ὅλη ἡ περιοχή.
Θὰ πρέπει νὰ σημειωθεῖ ἐδῶ, ὅτι τὸ σημερινὸ “παρεκκλήσιο τοῦ ὁσίου Δαυίδ” δὲν ἔχει καμμία σχέση μὲ τὴν ἀρχαία ἐκείνη μονή, ἀλλὰ εἶναι τὸ ὑπολειφθὲν τμῆμα τοῦ καθολικοῦ τῆς μονῆς τοῦ προφήτου Ζαχαρία, γνωστῆς ὡς “μονῆς τοῦ Λατόμου”, τὸ ὁποῖο ἀφιερώθηκε στὴν μνήμη τοῦ ὁσίου Δαυίδ μόνο μετὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς πόλεως ἀπὸ τοὺς Τούρκους, καὶ μάλιστα τὸ 1921.
Τὰ παραδείγματα τῶν ἁγίων ἀνδρῶν τῆς Παλαιᾆς Διαθήκης, ἰδιαιτέρως τοῦ προφήτου καὶ βασιλέως Δαυίδ, ὁ ὁποῖος “τριετῆ χρόνον ᾐτήσατο ἵνα δοθῇ αὐτῷ χρηστότης καὶ παιδεία καὶ σύνεσις” ὤθησαν τὸν ῞Οσιο νὰ ἀποφασίσει: “... δεῖ κἀμὲ τριετῆ χρόνον καθίσαι ἐν τῷ δένδρῳ τούτῳ, ὅπως ὁ κύριός μου ᾿Ιησοῦς ἀποκαλύψῃ μοι καὶ ἐπίδῃ ἐπὶ τὴν ταπείνωσίν μου, καὶ δώσῃ μοι σύνεσιν καὶ ταπείνωσιν τοῦ δουλεύειν αὐτῷ ἐν φόβῳ καὶ τρόμῳ”. Πράγματι, “ἐκαθέσθη ἐπὶ τῷ δένδρῳ ὃ ἦν ἐγγύθεν κατὰ τὸ δεξιὸν μέρος τῆς ἐκκλησίας ἱστάμενον, ὄνομα τούτῳ ἀμυγδαλέα” καὶ ἀπὸ τὴ θέση αὐτὴ πιὸ ἀποφασιστικὰ συνέχισε τὴν ἄσκησή του. Στὸ τέλος τῆς τριετίας ἐμφανίσθηκε ἄγγελος Κυρίου, ὁ ὁποῖος τὸν διαβεβαίωσε ὅτι εἰσακούσθηκε ἡ παράκλησή του καὶ ἡ δοκιμασία του ὡς δενδρίτη ἀσκητῆ ἔληξε· “κάτελθε ἀπὸ τοῦ φυτοῦ οὗ καθέζη καὶ ποίησον σεαυτῷ κελλίον, καὶ ἔση ἐν αὐτῷ αἰνῶν καὶ εὐλογῶν τὸν Θεόν”. ῾Ο ῞Οσιος κοινοποίησε τὴν ὀπτασία αὐτὴ στοὺς μαθητές του, ζητώντας τὴ βοήθειά τους γιὰ τὴν κατασκευὴ τοῦ κελλιοῦ. ῾Η εἴδηση γρήγορα ἔφθασε στὸν ἀρχιεπίσκοπο τῆς Θεσσαλονίκης Δωρόθεο καὶ σὲ ὅλη τὴν πόλη.
Γιὰ τὸν τόπο ὅπου βρισκόταν τὸ κελλί, τὸ “ἐγκλειστήριο” τοῦ ῾Οσίου, δὲν λέγει τίποτε ὁ βιογράφος του. ῾Η ἔλλειψη αὐτὴ ὅμως συμπληρώνεται ἀπὸ τὶς πληροφορίες τοῦ ἀββᾆ Παλλαδίου, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ὁ ῞Οσιος “ἔξωθεν τοῦ τείχους τῆς πόλεως καὶ ὡς ἀπὸ σταδίων τριῶν ἔγκλειστος ἦν”, δηλ. ἐκτὸς τῶν τειχῶν καὶ μᾆλλον πρὸς τὰ βόρεια, σὲ ἀπόσταση μικρότερη ἀπὸ ἑξακόσια μέτρα. Τὸ διάστημα ἐγκλεισμοῦ του ἐκεῖ προσδιορίζεται μόνον ἀπὸ τὸν Βίο, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει ὅτι εἰσῆλθε ὅταν ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης ἦταν ὁ Δωρόθεος καὶ ἐξῆλθε στὰ χρόνια τοῦ διαδόχου του ᾿Αριστείδου.
Πότε ἀνῆλθε στὸ θρόνο ὁ Δωρόθεος δὲν εἶναι γνωστό. Θὰ πρέπει πάντως νὰ ἀναζητήσουμε τὸ χρόνο αὐτὸ στὸ ἐνδιάμεσο διάστημα μετὰ τὸ 497, διότι μέχρι τότε κατεῖχε τὴν ἕδρα τῆς Θεσσαλονίκης ὁ ᾿Ανδρέας, καὶ πρὸ τοῦ 515, διότι τὸ Μάρτιο αὐτοῦ τοῦ ἔτους ἔφθασε στὴ Ρώμη ἐπιστολὴ τοῦ Θεσσαλονίκης Δωροθέου πρὸς τὸν νεοεκλεγέντα πάπα ᾿Ορμίσδα γιὰ τὴ διευθέτηση τοῦ ᾿Ακακιανοῦ σχίσματος (PL 63, 371-372). Οἱ σχέσεις αὐτές, ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης καὶ πάπα Ρώμης, ὀφείλονται στὸ γεγονὸς ὅτι τὴν ἐποχὴ αὐτὴ ἡ ᾿Εκκλησία τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ὅλο τὸ ἀνατολικὸ ᾿Ιλλυρικὸ ὑπαγόταν διοικητικὰ στὸ θρόνο τῆς Ρώμης καὶ ὁ ἀρχιεπίσκοπός της ἦταν βικάριος τοῦ πάπα καὶ εἶχε ἄμεση ἀναφορὰ σ᾿ αὐτόν. Οἱ διαπραγματεύσεις δὲν ἀπέδωσαν καὶ προκλήθηκαν μάλιστα σοβαρότατα ἐπεισόδια καὶ ταραχὲς στὴ Θεσσαλονίκη σὲ βάρος τῶν ἀπεσταλμένων τοῦ πάπα, μὲ ἄμεσο ἀποτέλεσμα νὰ ζητήσει ὁ πάπας τὴν καθαίρεση τοῦ Δωροθέου· ὅλα αὐτὰ ἀπετέλεσαν τὸ ἀντικείμενο νέας ἀλληλογραφίας τῶν δύο ἀνδρῶν τὸ 520 (PL 63, 499-500). ῾Ο Δωρόθεος πάντως ἀπεβίωσε ὡς ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης καὶ τὸν διαδέχθηκε ὁ πρεσβύτερος ᾿Αριστείδης, φυσικὰ μετὰ τὸ 520.
Γεγονὸς πάντως εἶναι ὅτι, ὅταν ὁ αὐτοκράτορας ᾿Ιουστινιανὸς μὲ τὴν Νεαρὰ 11, τοῦ ἔτους 535, ἀπέσπασε ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ δικαιοδοσία τοῦ ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης τὶς βόρειες ἐπαρχίες τοῦ ᾿Ιλλυρικοῦ καὶ ἀνύψωσε τὴν ἰδιαίτερή του πατρίδα σὲ ἀρχιεπισκοπή, ὑπὸ τὸν τίτλο τῆς Νέας ᾿Ιουστινιανῆς, ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης ἦταν ὁ ᾿Αριστείδης, ὁ ὁποῖος ἂν καὶ ἀποδέχθηκε τὴ μεταβολή, προσπάθησε ὅμως νὰ περισώσει τὴν πολιτικὴ σημασία τῆς πόλεως, μὲ τὴν ἐπαναφορὰ τῆς ἕδρας τοῦ ὑπάρχου τοῦ ᾿Ιλλυρικοῦ ἀπὸ τὴν Πρώτη ᾿Ιουστινιανὴ στὴ Θεσσαλονίκη. ᾿Ενῶ ἡ διάσπαση τῆς ἐκκλησιαστικῆς διοικήσεως δὲν μείωνε τὴν ἀξία τῆς Θεσσαλονίκης, ἡ μετάθεση τῆς ἕδρας τῆς ὑπαρχίας (Praefectura) συνιστοῦσε σοβαρὸ ὑποβιβασμὸ τῆς πόλεως. Τὸ αἴτημα λοιπὸν τῶν Θεσσαλονικέων, καθὼς καὶ ἡ ἐπιθυμία τοῦ ὑπάρχου Δομνίκου, ἦταν ἡ ἐπαναφορὰ τῆς ἕδρας στὴ Θεσσαλονίκη, ἰδέα ποὺ ἐνστερνίσθηκε μὲ ἐνθουσιασμὸ ὁ ἀρχιεπίσκοπος ᾿Αριστείδης.
Στὸ σημεῖο αὐτὸ ζητήθηκε ἡ βοήθεια τοῦ ὁσίου Δαυὶδ γιὰ τὴ μεταφορὰ τοῦ αἰτήματος στὸν ᾿Ιουστινιανό, διότι ὁ ἀρχιεπίσκοπος, ὅπως ὁ Βίος ἐξηγεῖ, δὲν μποροῦσε “καταλιπεῖν τὴν πόλιν ἀδιοίκητον” καὶ νὰ μεταβεῖ στὴν Κωνσταντινούπολη, μᾆλλον ὅμως, ἀπ᾿ ὅ,τι φαίνεται, διότι ὑπῆρχαν κάποια προβλήματα στὶς σχέσεις τῶν δύο ἀνδρῶν. ᾿Εκτὸς τῶν ἄλλων ὅμως, ἡ προτίμηση τοῦ ὁσίου Δαυὶδ δείχνει τὴ βαρύτητα, ἀλλὰ καὶ τὶς δυσχέρειες ποὺ προβλεπόταν ὅτι θὰ συναντοῦσε ἕνα παρόμοιο αἴτημα στὸν ᾿Ιουστινιανό, ὁ ὁποῖος προσφάτως εἶχε τιμήσει τὴν ἰδιαίτερή του πατρίδα, Πρώτη ᾿Ιουστινιανή, μὲ τὶς ἕδρες τῆς νέας ἀρχιεπισκοπῆς καὶ τῆς ὑπαρχίας.
Μετὰ ἀπὸ τόσα χρόνια ἐγκλεισμοῦ ὁ ῞Οσιος ἐμφανίσθηκε γιὰ πρώτη φορὰ στὸ φῶς τοῦ ἥλιου· ἡ μορφή του εἶχε ἀλλάξει, “ἦν γὰρ αὐξηθεῖσα ἡ κόμη τῆς ἁγίας αὐτοῦ κεφαλῆς ὡς φθάνειν μέχρι τῆς ὀσφύος αὐτοῦ, καὶ ὁ πώγων αὐτοῦ μέχρι τῶν ποδῶν αὐτοῦ, τὸ δὲ ἅγιον αὐτοῦ πρόσωπον καθάπερ ἡλιακὰς ἀκτῖνας ἀπέπεμπεν”. Συνοδευόμενος ἀπὸ δύο μαθητές του, τὸν Θεόδωρο καὶ τὸν Δημήτριο, ἀπέπλευσε πρὸς τὴ Βασιλεύουσα. ῾Η φήμη ὅμως τοῦ ῾Οσίου εἶχε προτρέξει· ἔτσι, ὅταν ἔφθασε ἐκεῖ, ὅλη ἡ πόλη τὸν ὑποδέχθηκε· “εὐθέως κατάδηλον ἐγένετο εἰς πᾆσαν τὴν πόλιν περὶ τοῦ ὁσίου Δαυίδ”, καὶ μάλιστα “γνοῦσα ἡ θεοφιλεστάτη Θεοδώρα στέλλει κουβικουλαρίους καὶ εἰσδέχεται αὐτόν, κατ᾿ ἰδίαν ἑτοιμάσασα δωμάτιον ἄξιον τοῦ ἁγίου”. ῾Η ὑποδοχή του ἀπὸ τὴ Θεοδώρα, σύζυγο τοῦ ᾿Ιουστινιανοῦ, καθὼς καὶ οἱ τιμὲς καὶ ὁ σεβασμός της πρὸς τὸ πρόσωπο τοῦ ῾Οσίου, προκάλεσαν τὸ θαυμασμὸ ὅλων τῶν παρισταμένων.
῾Η Θεοδώρα κινήθηκε δραστήρια· ἔτσι ὅταν ἐπέστρεψε ὁ ᾿Ιουστινιανός, ὁ ὁποῖος ἀπουσίαζε σὲ ἐπίσημες ὑποχρεώσεις, φρόντισε νὰ προκαταλάβει τὴ γνώμη του θετικὰ ὑπὲρ τοῦ ὁσίου Δαυίδ, μὲ ἀποτέλεσμα “ὁ οὖν βασιλεὺς τῇ ἑξῆς σιλέντιον ποιησάμενος ἐκέλευσε τὸν ὅσιον εἰσελθεῖν ἐπὶ πάσης τῆς συγκλήτου”. ῾Ο ῞Οσιος παρουσιάσθηκε στὴ σύγκλητο κατὰ τρόπο θεαματικό, “ἀνθρακιὰν αἰτησάμενος· καὶ δεξάμενος αὐτὴν εἰς τὰς ἁγίας αὐτοῦ χείρας, εἰσήει θυμιῶν τόν τε βασιλέα καὶ πᾆσαν τὴν θεοφιλῆ μετὰ τῶν δύο αὐτοῦ μαθητῶν, μηδόλως ἐκθλιβείσης τῆς ἁγίας αὐτοῦ σαρκὸς ἐν τῷ κατέχειν εἰς τὰς ἁγίας αὐτοῦ χείρας τὸ πῦρ”. Τὸ παράστημα τοῦ ῾Οσίου καθὼς καὶ τὸ προφανὲς θαῦμα, ἐπέβαλε σὲ ὅλους κλίμα δέους καὶ κατανύξεως, ὥστε “δεξάμενος ὁ θεοφιλέστατος βασιλεὺς τὰς ἀναφορὰς ἐκ τῶν ἁγίων αὐτοῦ χειρῶν καὶ καταμαθὼν αὐτὰς διὰ ποῖον αἴτημα ἐσκύλη ὁ ὅσιος Δαυίδ, εἰς πάντα πρόθυμος ὑπήκουσεν τῷ ὁσίῳ καὶ ὅσα ἀπὸ στόματος ᾐτήσατο παρέσχεν αὐτῷ μετὰ πάσης σπουδῆς”.
῾Η ἀποστολὴ τοῦ ῾Οσίου δὲν μποροῦσε νὰ ἔχει καλύτερη ἔκβαση, διότι “καὶ γεναμένων τῶν σακρῶν μετὰ πολλῆς σπουδῆς καὶ ἐπιμελείας, δι᾿ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπέλυσεν αὐτὸν μετὰ χαρᾆς πολλῆς, δοὺς αὐτῷ τὰς κελεύσεις αὐτοχείρως”. Κομίζοντας τὰ ἀγαθὰ νέα ὁ ῞Οσιος ἀπέπλευσε γιὰ τὴ Θεσσαλονίκη, τὴν ὁποία ὅμως ἔμελλε μόνον ἀπὸ μακρυὰ νὰ ξαναδεῖ, διότι μόλις τὸ πλοῖο παρέκαμψε τὸ ἀκρωτήριο “ὃ ἔχει τὴν ἐπωνυμίαν ὁ ῎Εμβολος, καὶ ἅμα τῷ θεάσασθαι αὐτὸν τὸ ἅγιον μοναστήριον ἔνθα ὤκει... ἀπέδωκε τὸ πνεῦμα τῷ Κυρίῳ”.
῾Η εἴδηση τῆς ἀφίξεως τοῦ λειψάνου πλέον τοῦ ῾Οσίου κάτω ἀπὸ τὶς συνθῆκες αὐτές, συγκλόνισε ὁλόκληρη τὴν πόλη. Τὸ σκήνωμα τοῦ ὁσίου Δαυὶδ ἀρχικὰ κατατέθηκε στὸν τόπο, ὅπου εἶχαν ἀποτεθεῖ παλαιότερα τὰ σώματα τῶν μαρτύρων τῆς ἐποχῆς τοῦ Μαξιμιανοῦ Γαλερίου, Θεοδούλου καὶ ᾿Αγαθόποδος (βλ. λῆμμα), στὰ δυτικὰ τοῦ λιμανιοῦ. ῾Ο ἀρχιεπίσκοπος τῆς πόλεως ᾿Αριστείδης “οὐ μετρίως ἐθλίβη” καὶ ὅρισε πάνδημη κηδεία. Τὸ λείψανο τοῦ ῾Οσίου ἐνταφιάσθηκε στὴ μονή του, τῶν ᾿Απροΐτων, σύμφωνα μὲ τὴν ἐπιθυμία του.
Χρονικὰ ἡ κοίμηση τοῦ ῾Οσίου πρέπει νὰ προσδιορισθεῖ μετὰ τὴ δημοσίευση τοῦ διατάγματος ἐπαναφορᾆς τῆς ἕδρας τῆς ὑπαρχίας στὴ Θεσσαλονίκη. ῾Υπάρχει μία σοβαρὴ ἔνδειξη ὅτι ἤδη ἀπὸ τὸ 541 ὁ ὕπαρχος ἕδρευε πάλι στὴ Θεσσαλονίκη· συνεπῶς ἡ κοίμηση τοῦ ῾Οσίου πρέπει νὰ ἀναζητηθεῖ στὸ παραπάνω διάστημα, δηλ. μεταξὺ τῶν ἐτῶν 535-541.
῾Ο Βίος τοῦ ῾Οσίου διασώζει ἀρκετά σημεῖα, τὰ ὁποῖα τέλεσε κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ζωῆς του: “τοσαύτη δὲ χάρις ἐδόθη, ἀγαπητοί, τῷ ὁσίῳ Δαυὶδ ὥστε καὶ δαίμονας ἐξελαύνειν καὶ νοσοῦσιν ὑγείαν παρέχειν, ἐπικαλούμενον τὸν Κύριον ἡμῶν ᾿Ιησοῦν Χριστόν”.
῾Εκατὸν πενήντα χρόνια μετὰ τὴν κοίμηση τοῦ ῾Οσίου, περὶ τὸ 685-690, ἔγινε μία προσπάθεια γιὰ τὴ διάνοιξη τοῦ τάφου, ὅταν ὁ ἡγούμενος τῆς μονῆς τῶν ᾿Απροΐτων Δημήτριος “ἠθέλησεν ἀπὸ πολλὴν πίστιν λαβεῖν τι μέρος ἐκ τοῦ ἁγίου αὐτοῦ λειψάνου”. Μόλις ὅμως ξεκίνησε ἡ ἐργασία αὐτή, ἡ πλάκα ποὺ κάλυπτε τὸν τάφο ἔσπασε καὶ αὐτὸ θεωρήθηκε ὡς φανέρωση τοῦ θελήματος τοῦ ῾Αγίου νὰ μὴ θιγεῖ. Τὸ λείψανο παρέμεινε στὴν ἀρχική του θέση μέχρι τὴν ἐποχὴ τῶν σταυροφοριῶν. Κατὰ τὴν περίοδο τῆς λατινικῆς κυριαρχίας τοῦ μομφερρατικοῦ οἴκου στὴ Θεσσαλονίκη (1204-1222), τὸ λείψανο μεταφέρθηκε στὴν ᾿Ιταλία καὶ τὸ 1236 ἀπαντᾆται στὴν Παβία, ἀπ᾿ ὅπου μεταφέρθηκε στὸ Μιλάνο τὸ 1967.
Τελικά, μὲ ἐνέργειες τοῦ Παναγιωτάτου Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κ.κ. Παντελεήμονος Β¢, τὸ σεπτὸ λείψανο τοῦ ὁσίου Δαυὶδ μεταφέρθηκε στὴ Θεσσαλονίκη καὶ κατατέθηκε στὴ βασιλικὴ τοῦ ἁγίου Δημητρίου στὶς 16 Σεπτεμβρίου 1978 ( τώρα βρίσκεται στην Ιερά Μονή Αγίας Θεοδώρας στην Ερμού). Μὲ τὴν εὐκαιρία τῶν παραπάνω ἑορτασμῶν ἐκδόθηκε ἀπὸ τὴν ῾Ι. Μονὴ ἁγίας Θεοδώρας τῆς ῾Ι. Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης μία νέα πλήρης “᾿Ασματικὴ ᾿Ακολουθία τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου πατρὸς ἡμῶν Δαβὶδ τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ” ἀπὸ τὸν μακαριστὸ γέροντα Γεράσιμο Μικραγιαννανίτη (Θεσσαλονίκη 1978).
«Πάροικος εγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ. Μὴ ἀποκρύψῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τὰς ἐντολάς Σου»
Re: Θεσσαλονικείς Άγιοι
26 ᾿Ιουνίου
ΔΑΥΙΔ ὁ ΚΥΔΩΝΙΕΥΣ, ὁσιομάρτυς († 26.6.1813)
῾Ο ὁσιομάρτυς Δαυὶδ καταγόταν ἀπὸ τὶς Κυδωνίες (᾿Αϊβαλί) τῆς Μικρᾆς ᾿Ασίας. Στὸ Βίο του δὲν ἀναφέρεται ὁ χρόνος τῆς γεννήσεώς του, ἀλλὰ οὔτε μᾆς παρέχονται καὶ κάποιες πληροφορίες σχετικὰ μὲ τὴν οἰκογενειακή του κατάσταση.
Οἱ κάτοικοι τῶν Κυδωνιῶν εἶχαν ἀναπτύξει μία ἰδιαίτερη σχέση μὲ τὸ ῞Αγιο ῎Ορος, καθὼς ὑπῆρχαν δύο ἁγιορειτικὰ μετόχια στὴν πόλη τους· ἕνα τῆς μονῆς ᾿Ιβήρων καὶ ἕνα τῆς μονῆς Παντοκράτορος. ᾿Επιπλέον, πολλοὶ ᾿Αϊβαλιῶτες εἶχαν ἐγκαταβιώσει ὡς μοναχοὶ σ᾿ αὐτό. ῎Ετσι, ὅταν ὁ Δαυὶδ ἐγκατέλειψε τὴν πατρίδα του, ἐπισκέφθηκε τὸ ῞Αγιο ῎Ορος καὶ διέμενε κοντὰ σὲ κάποιον συμπατριώτη του, ἀδελφὸ τῆς Σκήτης τῆς ἁγίας ῎Αννης, ὅπου ἀργότερα ἐκάρη καὶ ὁ ἴδιος μοναχός.
῾Ο Δαυὶδ κατὰ τὴ διάρκεια τῆς μοναχικῆς του πολιτείας, κινούμενος ἀπὸ θεῖο ζῆλο, ἀνέλαβε τὴν πρωτοβουλία, ἀφοῦ πρῶτα ἔλαβε τὴν ἄδεια τοῦ γέροντά του, νὰ ἐπισκεφθεῖ τὴ Σμύρνη γιὰ νὰ συλλέξει χρήματα (ζητεία) γιὰ τὴν ἀνοικοδόμηση τῶν ἐρειπωμένων ναῶν τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος καὶ τῆς Θεοτόκου στὸ ῎Ορος. Μετὰ τὴν ἀποπεράτωση τῶν ἐργασιῶν στοὺς δύο ναοὺς οἰκοδόμησε καὶ δύο δεξαμενὲς νεροῦ, καθὼς καὶ μία σειρὰ κελλιὰ γιὰ τοὺς προσκυνητές. Δὲν παρέμεινε ὅμως ἄλλο στὸ ῎Ορος, ἀλλὰ φλεγόμενος ἀπὸ τὸν πόθο τοῦ μαρτυρίου ἐπισκέφθηκε τὴ Μαγνησία, ὅπου προκάλεσε τοὺς Τούρκους, ὀνειδίζοντάς τους γιὰ τὴ θρησκεία τους. Αὐτοὶ τὸν συνέλαβαν καὶ ἀφοῦ τὸν ξυλοκόπησαν ἄγρια τὸν ἀπέπεμψαν ἀπὸ τὴν πόλη τους. ῎Ετσι, χωρὶς νὰ πραγματοποιήσει τὴν ἐπιθυμία του ἐπέστρεψε στὴ Σκήτη τῆς ἁγίας ῎Αννης, ὅπου ἐξομολογήθηκε στὸ γέροντά του τὸ διακαῆ πόθο του γιὰ τὸ μαρτύριο. ῾Ο πνευματικός του φοβούμενος γιὰ τὴν ἔκβαση μιᾆς τέτοιας πράξεως, προσπάθησε νὰ τὸν ἀποτρέψει, χωρὶς ὅμως τελικὰ νὰ τὸ ἐπιτύχει. ῾Ο Δαυὶδ ἐπισκέφθηκε στὶς Καρυὲς τὸν πρώην Χριστουπόλεως Παγκράτιο, ἀπὸ τὸν ὁποῖο ἔλαβε τὴν εὐλογία γιὰ νὰ προχωρήσει στὸ μαρτύριο, καὶ κατόπιν ἦλθε στὴ Θεσσαλονίκη. ᾿Εκεῖ πληροφορήθηκε τὴν ἐξώμοση ἑνὸς μοναχοῦ ἀπὸ τὴ Βατοπεδινὴ Σκήτη τοῦ ἁγίου Δημητρίου. ῾Ο ὅσιος Δαυὶδ τὸν ἐπισκέφθηκε καὶ προσπάθησε νὰ τὸν μεταπείσει· μάταια ὅμως γιατὶ ὁ ἀρνησίθρησκος ἐπέμενε στὴν πλάνη του. Οἱ Τοῦρκοι, οἱ ὁποῖοι φρουροῦσαν τὸν ἐξωμότη, συνέλαβαν τὸν ῞Οσιο καὶ ἀφοῦ τὸν χτύπησαν, τὸν παρέδωσαν στὸν κριτὴ γιὰ νὰ δικαστεῖ. ῾Ο κριτής, φοβούμενος μήπως ὁ Δαυὶδ καταφέρει νὰ μεταπείσει τὸν ἐξωμότη, διέταξε τὴν ἄμεση θανάτωση τοῦ ῾Οσίου. Τὴν ἴδια νύχτα λοιπόν, στὶς 26 ᾿Ιουνίου τοῦ ἔτους 1813, ὁ ὅσιος Δαυὶδ ὁ Κυδωνιεὺς βρῆκε μαρτυρικὸ θάνατο δι᾿ ἀπαγχονισμοῦ. Τὸ λείψανο τοῦ ὁσιομάρτυρος δὲν διασώθηκε.
῾Η μνήμη του τιμᾆται τὴν ἡμέρα τοῦ μαρτυρίου του, στὶς 26 ᾿Ιουνίου. ᾿Ιδιαίτερα τιμᾆται ὁ ὅσιος στὴ Σκήτη τῆς ἁγίας ῎Αννης, ὅπου καὶ συμπεριλαμβάνεται στὶς εἰκόνες τῶν ὁσιομαρτύρων ποὺ προέρχονται ἀπὸ αὐτή. ῾Ο Βίος τοῦ ὁσιομάρτυρος ποὺ μᾆς παραδίδεται ἀνωνύμως, σώζεται σὲ κώδικα τῆς Σκήτης, εἶναι δὲ ἐνταγμένος στὸ Συναξάριο τῆς ᾿Ακολουθίας ποὺ συντάχθηκε πρὸς τιμὴν ὅλων τῶν ῾Αγιαννανιτῶν μαρτύρων καὶ ὁσίων πατέρων.
᾿Επίσης στὸ Συναξάριο τοῦ ὁσιομάρτυρος ᾿Ιγνατίου τοῦ ᾿Ιβηροσκητιώτου (8 ᾿Οκτωβρίου 1814), ἔχουμε μία ἀναφορὰ στὸ μαρτυρικὸ θάνατο τοῦ ὁσιομάρτυρος Δαυίδ. Σημειώνεται λοιπὸν ὅτι ὁ ὅσιος ᾿Ιγνάτιος ἐπισκέφθηκε τὴν πόλη τῆς Θεσσαλονίκης κατὰ τὴν ἡμέρα τοῦ μαρτυρίου τοῦ ὁσίου Δαυὶδ καὶ τόσο πολὺ συγκλονίσθηκε ἀπ᾿ αὐτό, ὥστε θέλησε νὰ μαρτυρήσει καὶ ὁ ἴδιος, πρᾆγμα ποὺ θὰ συνέβαινε πάραυτα, ἂν δὲν τὸν συγκρατοῦσε ὁ γέροντας συνοδός του.
ΔΑΥΙΔ ὁ ΚΥΔΩΝΙΕΥΣ, ὁσιομάρτυς († 26.6.1813)
῾Ο ὁσιομάρτυς Δαυὶδ καταγόταν ἀπὸ τὶς Κυδωνίες (᾿Αϊβαλί) τῆς Μικρᾆς ᾿Ασίας. Στὸ Βίο του δὲν ἀναφέρεται ὁ χρόνος τῆς γεννήσεώς του, ἀλλὰ οὔτε μᾆς παρέχονται καὶ κάποιες πληροφορίες σχετικὰ μὲ τὴν οἰκογενειακή του κατάσταση.
Οἱ κάτοικοι τῶν Κυδωνιῶν εἶχαν ἀναπτύξει μία ἰδιαίτερη σχέση μὲ τὸ ῞Αγιο ῎Ορος, καθὼς ὑπῆρχαν δύο ἁγιορειτικὰ μετόχια στὴν πόλη τους· ἕνα τῆς μονῆς ᾿Ιβήρων καὶ ἕνα τῆς μονῆς Παντοκράτορος. ᾿Επιπλέον, πολλοὶ ᾿Αϊβαλιῶτες εἶχαν ἐγκαταβιώσει ὡς μοναχοὶ σ᾿ αὐτό. ῎Ετσι, ὅταν ὁ Δαυὶδ ἐγκατέλειψε τὴν πατρίδα του, ἐπισκέφθηκε τὸ ῞Αγιο ῎Ορος καὶ διέμενε κοντὰ σὲ κάποιον συμπατριώτη του, ἀδελφὸ τῆς Σκήτης τῆς ἁγίας ῎Αννης, ὅπου ἀργότερα ἐκάρη καὶ ὁ ἴδιος μοναχός.
῾Ο Δαυὶδ κατὰ τὴ διάρκεια τῆς μοναχικῆς του πολιτείας, κινούμενος ἀπὸ θεῖο ζῆλο, ἀνέλαβε τὴν πρωτοβουλία, ἀφοῦ πρῶτα ἔλαβε τὴν ἄδεια τοῦ γέροντά του, νὰ ἐπισκεφθεῖ τὴ Σμύρνη γιὰ νὰ συλλέξει χρήματα (ζητεία) γιὰ τὴν ἀνοικοδόμηση τῶν ἐρειπωμένων ναῶν τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος καὶ τῆς Θεοτόκου στὸ ῎Ορος. Μετὰ τὴν ἀποπεράτωση τῶν ἐργασιῶν στοὺς δύο ναοὺς οἰκοδόμησε καὶ δύο δεξαμενὲς νεροῦ, καθὼς καὶ μία σειρὰ κελλιὰ γιὰ τοὺς προσκυνητές. Δὲν παρέμεινε ὅμως ἄλλο στὸ ῎Ορος, ἀλλὰ φλεγόμενος ἀπὸ τὸν πόθο τοῦ μαρτυρίου ἐπισκέφθηκε τὴ Μαγνησία, ὅπου προκάλεσε τοὺς Τούρκους, ὀνειδίζοντάς τους γιὰ τὴ θρησκεία τους. Αὐτοὶ τὸν συνέλαβαν καὶ ἀφοῦ τὸν ξυλοκόπησαν ἄγρια τὸν ἀπέπεμψαν ἀπὸ τὴν πόλη τους. ῎Ετσι, χωρὶς νὰ πραγματοποιήσει τὴν ἐπιθυμία του ἐπέστρεψε στὴ Σκήτη τῆς ἁγίας ῎Αννης, ὅπου ἐξομολογήθηκε στὸ γέροντά του τὸ διακαῆ πόθο του γιὰ τὸ μαρτύριο. ῾Ο πνευματικός του φοβούμενος γιὰ τὴν ἔκβαση μιᾆς τέτοιας πράξεως, προσπάθησε νὰ τὸν ἀποτρέψει, χωρὶς ὅμως τελικὰ νὰ τὸ ἐπιτύχει. ῾Ο Δαυὶδ ἐπισκέφθηκε στὶς Καρυὲς τὸν πρώην Χριστουπόλεως Παγκράτιο, ἀπὸ τὸν ὁποῖο ἔλαβε τὴν εὐλογία γιὰ νὰ προχωρήσει στὸ μαρτύριο, καὶ κατόπιν ἦλθε στὴ Θεσσαλονίκη. ᾿Εκεῖ πληροφορήθηκε τὴν ἐξώμοση ἑνὸς μοναχοῦ ἀπὸ τὴ Βατοπεδινὴ Σκήτη τοῦ ἁγίου Δημητρίου. ῾Ο ὅσιος Δαυὶδ τὸν ἐπισκέφθηκε καὶ προσπάθησε νὰ τὸν μεταπείσει· μάταια ὅμως γιατὶ ὁ ἀρνησίθρησκος ἐπέμενε στὴν πλάνη του. Οἱ Τοῦρκοι, οἱ ὁποῖοι φρουροῦσαν τὸν ἐξωμότη, συνέλαβαν τὸν ῞Οσιο καὶ ἀφοῦ τὸν χτύπησαν, τὸν παρέδωσαν στὸν κριτὴ γιὰ νὰ δικαστεῖ. ῾Ο κριτής, φοβούμενος μήπως ὁ Δαυὶδ καταφέρει νὰ μεταπείσει τὸν ἐξωμότη, διέταξε τὴν ἄμεση θανάτωση τοῦ ῾Οσίου. Τὴν ἴδια νύχτα λοιπόν, στὶς 26 ᾿Ιουνίου τοῦ ἔτους 1813, ὁ ὅσιος Δαυὶδ ὁ Κυδωνιεὺς βρῆκε μαρτυρικὸ θάνατο δι᾿ ἀπαγχονισμοῦ. Τὸ λείψανο τοῦ ὁσιομάρτυρος δὲν διασώθηκε.
῾Η μνήμη του τιμᾆται τὴν ἡμέρα τοῦ μαρτυρίου του, στὶς 26 ᾿Ιουνίου. ᾿Ιδιαίτερα τιμᾆται ὁ ὅσιος στὴ Σκήτη τῆς ἁγίας ῎Αννης, ὅπου καὶ συμπεριλαμβάνεται στὶς εἰκόνες τῶν ὁσιομαρτύρων ποὺ προέρχονται ἀπὸ αὐτή. ῾Ο Βίος τοῦ ὁσιομάρτυρος ποὺ μᾆς παραδίδεται ἀνωνύμως, σώζεται σὲ κώδικα τῆς Σκήτης, εἶναι δὲ ἐνταγμένος στὸ Συναξάριο τῆς ᾿Ακολουθίας ποὺ συντάχθηκε πρὸς τιμὴν ὅλων τῶν ῾Αγιαννανιτῶν μαρτύρων καὶ ὁσίων πατέρων.
᾿Επίσης στὸ Συναξάριο τοῦ ὁσιομάρτυρος ᾿Ιγνατίου τοῦ ᾿Ιβηροσκητιώτου (8 ᾿Οκτωβρίου 1814), ἔχουμε μία ἀναφορὰ στὸ μαρτυρικὸ θάνατο τοῦ ὁσιομάρτυρος Δαυίδ. Σημειώνεται λοιπὸν ὅτι ὁ ὅσιος ᾿Ιγνάτιος ἐπισκέφθηκε τὴν πόλη τῆς Θεσσαλονίκης κατὰ τὴν ἡμέρα τοῦ μαρτυρίου τοῦ ὁσίου Δαυὶδ καὶ τόσο πολὺ συγκλονίσθηκε ἀπ᾿ αὐτό, ὥστε θέλησε νὰ μαρτυρήσει καὶ ὁ ἴδιος, πρᾆγμα ποὺ θὰ συνέβαινε πάραυτα, ἂν δὲν τὸν συγκρατοῦσε ὁ γέροντας συνοδός του.
«Πάροικος εγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ. Μὴ ἀποκρύψῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τὰς ἐντολάς Σου»
Re: Θεσσαλονικείς Άγιοι
1η ᾿Ιουλίου ἢ τελευταῖες μέρες τοῦ ᾿Ιουνίου
ΑΝΘΙΜΟΣ, μάρτυς ἐπὶ Μαξιμιανοῦ
῾Ο μάρτυς ῎Ανθιμος μᾆς εἶναι γνωστὸς μόνο ἀπὸ τὴ διήγηση τοῦ Συναξαρίου τῶν τριάντα ἕξι μαρτύρων ποὺ ἄθλησαν στὴ Θεσσαλονίκη κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ Μαξιμιανοῦ.
῾Ο ῎Ανθιμος, γέροντας στὴν ἡλικία καὶ πιθανώτατα ἑλληνικῆς καταγωγῆς, ὅπως δείχνει καὶ τὸ ὄνομά του, μαρτύρησε ἐνωρίτερα ἀπὸ τοὺς τέσσερις Αἰγύπτιους μάρτυρες, τὸν Παῦλο, τὸ Βήλωνα, τὸ Θέωνα καὶ τὸν ῞Ηρωνα. Αὐτὸ ἐξάγεται μέσα ἀπὸ τὸ Συναξάριό τους, ὅπου ὁ Μαξιμιανός, κατὰ τὴν ἀνάκριση τῶν τεσσάρων γιὰ νὰ τοὺς κάμψει, τοὺς θυμίζει τὸ μαρτύριο τοῦ ᾿Ανθίμου. ᾿Απεναντίας ὅμως, τὸ παράδειγμα τοῦ γέροντα ῎Ανθιμου ἐπέδρασε εὐεργετικὰ στοὺς τέσσερις νέους, οἱ ὁποῖοι εἶχαν παρακολουθήσει τὸ μαρτύριό του καὶ εἶχαν ἐνδυναμωθεῖ ἀπ᾿ αὐτό. Πιθανῶς ὁ ῎Ανθιμος μαρτύρησε μία ἡμέρα πρὶν ἀπὸ τοὺς τέσσερις μάρτυρες, δηλαδὴ τὴν 1η ᾿Ιουλίου ἢ κατὰ τὶς τελευταῖες μέρες τοῦ ᾿Ιουνίου
ΑΝΘΙΜΟΣ, μάρτυς ἐπὶ Μαξιμιανοῦ
῾Ο μάρτυς ῎Ανθιμος μᾆς εἶναι γνωστὸς μόνο ἀπὸ τὴ διήγηση τοῦ Συναξαρίου τῶν τριάντα ἕξι μαρτύρων ποὺ ἄθλησαν στὴ Θεσσαλονίκη κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ Μαξιμιανοῦ.
῾Ο ῎Ανθιμος, γέροντας στὴν ἡλικία καὶ πιθανώτατα ἑλληνικῆς καταγωγῆς, ὅπως δείχνει καὶ τὸ ὄνομά του, μαρτύρησε ἐνωρίτερα ἀπὸ τοὺς τέσσερις Αἰγύπτιους μάρτυρες, τὸν Παῦλο, τὸ Βήλωνα, τὸ Θέωνα καὶ τὸν ῞Ηρωνα. Αὐτὸ ἐξάγεται μέσα ἀπὸ τὸ Συναξάριό τους, ὅπου ὁ Μαξιμιανός, κατὰ τὴν ἀνάκριση τῶν τεσσάρων γιὰ νὰ τοὺς κάμψει, τοὺς θυμίζει τὸ μαρτύριο τοῦ ᾿Ανθίμου. ᾿Απεναντίας ὅμως, τὸ παράδειγμα τοῦ γέροντα ῎Ανθιμου ἐπέδρασε εὐεργετικὰ στοὺς τέσσερις νέους, οἱ ὁποῖοι εἶχαν παρακολουθήσει τὸ μαρτύριό του καὶ εἶχαν ἐνδυναμωθεῖ ἀπ᾿ αὐτό. Πιθανῶς ὁ ῎Ανθιμος μαρτύρησε μία ἡμέρα πρὶν ἀπὸ τοὺς τέσσερις μάρτυρες, δηλαδὴ τὴν 1η ᾿Ιουλίου ἢ κατὰ τὶς τελευταῖες μέρες τοῦ ᾿Ιουνίου
«Πάροικος εγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ. Μὴ ἀποκρύψῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τὰς ἐντολάς Σου»
Re: Θεσσαλονικείς Άγιοι
2 ᾿Ιουλίου
ΠΑΥΛΟΣ, ΒΗΛΩΝ, ΘΕΩΝ, ΗΡΩΝ, μάρτυρες
Σὲ γεωργιανὰ μηναῖα ἀναγράφεται στὶς 2 ᾿Ιουλίου ἡ μνήμη τριανταέξι Αἰγυπτίων μαρτύρων ἀπὸ τὴν πόλη Τάνη ἢ Θάνη, οἱ ὁποῖοι ἄθλησαν στὴ Θεσσαλονίκη. ᾿Επίσης σώζεται τὸ Συναξάριο τῶν ῾Αγίων σὲ ἀρκετὰ γεωργιανὰ χειρόγραφα. ῍Αν καὶ ἡ μνήμη τους δὲν ἀναγράφεται σὲ κάποια ἑλληνικὴ πηγή, θεωρεῖται πολὺ πιθανὸ τὸ κείμενο τοῦ Συναξαρίου τους νὰ ἀποτελεῖ μετάφραση ἀρχαιοτέρου ἑλληνικοῦ πρωτοτύπου.
Στὸ Συναξάριο ἀναφέρονται ὀνομαστικὰ μόνο οἱ τέσσερις ἀπὸ τοὺς τριανταέξι μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι ἐπέδειξαν ξεχωριστὴ γενναιότητα, ὑπέμειναν περισσότερο τὰ βασανιστήρια καὶ μαρτύρησαν μετὰ ἀπὸ τοὺς ὑπολοίπους.
Μετὰ τὴν ἔκδοση τοῦ διατάγματος τοῦ Μαξιμιανοῦ κατὰ τῶν χριστιανῶν καὶ τὴν ἀποστολή του σὲ ὅλη τὴ ρωμαϊκὴ ἐπικράτεια, ὁ διοικητὴς τῆς Αἰγύπτου ᾿Αμπλιανὸς διέταξε νὰ παρουσιασθοῦν ἐνώπιόν του γιὰ νὰ ἐξετασθοῦν ὅλοι ὅσοι δὲν λάτρευαν τοὺς θεούς τους, ἀλλὰ πίστευαν στὸ Χριστό. Μία τέτοια ὁμάδα χριστιανῶν ἦταν καὶ αὐτὴ τῶν τριανταέξι πιστῶν, οἱ ὁποῖοι, παρ᾿ ὅλους τοὺς βασανισμοὺς ποὺ ὑπέστησαν, παρέμειναν ἀκλόνητοι. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ὁ ᾿Αμπλιανὸς τοὺς ἔστειλε στὴ Θεσσαλονίκη, ὅπου ἦταν ἐγκατεστημένος ὁ Μαξιμιανός, γιὰ νὰ τοὺς δικάσει ὁ ἴδιος προσωπικά. Οἱ ὑποψήφιοι μάρτυρες ἔφθασαν στὴ Θεσσαλονίκη σὲ ἄθλια κατάσταση, ἐξαιτίας τῆς ἐξάντλησης ποὺ τοὺς εἶχε ἐπιφέρει τὸ ταξίδι, ἀλλὰ καὶ τῶν βασανιστηρίων ποὺ εἶχαν ὑποστεῖ στὴν Αἴγυπτο. ᾿Επειδὴ ὅμως δὲν ἦταν σὲ θέση νὰ παρουσιασθοῦν ἐνώπιον τοῦ Μαξιμιανοῦ, διατάχθηκε ἡ θανάτωσή τους διὰ ξίφους. Συνολικὰ τριανταδύο χριστιανοὶ ἀποκεφαλίσθηκαν ἐνῶ γιὰ τοὺς ἄλλους τέσσερις ποὺ διατηροῦσαν ἀκόμη τὶς δυνάμεις τους ἀποφασίσθηκε νὰ βασανισθοῦν σκληρότερα. Νωρίτερα ὅμως παρουσιάσθηκαν στὸ Μαξιμιανό. Οἱ τέσσερις μάρτυρες, ὁ Παῦλος, ὁ Βήλων, ὁ Θέων καὶ ὁ ῞Ηρων, μὲ πολλὴ παρρησία ὁμολόγησαν τὴ χριστιανική τους ἰδιότητα καὶ τὴν ἐμμονή τους στὴ μία καὶ ἀληθινὴ πίστη. ῾Ο Μαξιμιανὸς προσπάθησε ἀρχικὰ νὰ τοὺς κάμψει, θυμίζοντάς τους τὸ μαρτύριο τοῦ γέροντος ᾿Ανθίμου, ἀλλὰ ὅταν διεπίστωσε πὼς μ᾿ αὐτὸ τὸν τρόπο δὲν κατόρθωνε τίποτε, διέταξε νὰ τοὺς δέσουν σὲ πασσάλους, νὰ κατασχίσουν τὶς σάρκες τους καὶ τέλος νὰ τοὺς κάψουν.
Κατὰ τὴ διάρκεια τῶν βασανιστηρίων, τὰ ὁποῖα ὑπέμειναν ἀγόγγυστα οἱ τέσσερις ῞Αγιοι, τοὺς παρουσιάσθηκε σὲ ὅραμα ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος τοὺς ἐνίσχυσε καὶ στὴ συνέχεια κατέσβησε τὴ φωτιά. ῾Ο Μαξιμιανὸς θεώρησε πὼς αὐτὸ ἦταν ἀποτέλεσμα μαγείας, γι᾿ αὐτὸ καὶ διέταξε νὰ τοὺς βασανίσουν ἀκόμη σκληρότερα. Τοὺς ἔθεσαν στὴ μέση τοῦ ἀμφιθεάτρου, ὅπου εἶχε συγκεντρωθεῖ πλῆθος λαοῦ καὶ ἐξαπέλυσαν τὰ ἐξαγριωμένα θηρία. Αὐτὰ ὅμως ὄχι μόνο δὲν τοὺς κατασπάραξαν, ὅπως ἀναμενόταν, ἀλλὰ συνωστίζονταν γύρω τους γιὰ νὰ τὰ εὐλογήσουν.
Τὸ πλῆθος, ἀπορημένο ἀπὸ τὸ παράδοξο γεγονός, γεμᾆτο θαυμασμὸ ἄρχισε νὰ ἀναφωνεῖ: “Πόσον μέγας εἶναι ὁ Θεὸς τῶν Χριστιανῶν! ᾿Ελευθερώσατε τοὺς ἁγίους μάρτυρας!”. ῾Ο Μαξιμιανὸς ὀργισμένος διέταξε νὰ κατασφάξουν τὸ συγκεντρωμένο πλῆθος. Χίλιοι περίπου ἄνθρωποι βρῆκαν ἐκείνη τὴν ἡμέρα μαρτυρικὸ θάνατο. Τὰ νεκρὰ σώματά τους τὰ ἔριξαν στὰ θηρία, πρὸς μεγάλη ἔκπληξη ὅμως τοῦ Μαξιμιανοῦ δὲν τὰ ἄγγιξαν καθόλου, γι᾿ αὐτὸ διατάχθηκε καὶ ἡ σφαγὴ τῶν θηρίων.
Τέλος, γιὰ νὰ ἀπαλλαγεῖ πλέον ὁ Μαξιμιανὸς ἀπὸ τοὺς τέσσερις μάρτυρες, διέταξε νὰ τοὺς ἀποκεφαλίσουν. Τοὺς ὁδήγησαν λοιπὸν ἔξω ἀπὸ τὴν πόλη, ὅπου τοὺς ἀποκεφάλισαν. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ συνέβη στὶς 2 ᾿Ιουλίου· ἑπομένως οἱ τριανταδύο μάρτυρες πρέπει νὰ μαρτύρησαν τὴν προηγουμένη, δηλαδὴ τὴν 1η ᾿Ιουλίου, ἢ τὴν 30ὴ ᾿Ιουνίου, ἀφοῦ τὰ γεγονότα ποὺ διαδραματίσθηκαν δεικνύουν ὅτι θὰ πρέπει νὰ μεσολάβησε κάποιος χρόνος. ῞Οσον ἀφορᾆ στὸ ἔτος τοῦ μαρτυρίου τους θὰ πρέπει νὰ προσδιοριστεῖ μεταξὺ τῶν ἐτῶν 305 καὶ 310, ἐνῶ ἡ ἀνακομιδὴ τῶν λειψάνων τους στὴν Αἴγυπτο πρέπει νὰ συνέβη μετὰ τὸ ἔτος 311 ἢ ἀκόμη πιθανότερα μετὰ τὸ 313.
Μετὰ τὸ μαρτύριο τῶν τεσσάρων, κάποιος Αἰγύπτιος, ὀνομαζόμενος Πάνης, ἐξαγόρασε τὰ σώματά τους καὶ μερίμνησε γιὰ τὴν ταφὴ τῶν τιμίων λειψάνων σὲ ἄγνωστο μέρος. ῎Ισως αὐτὸς νὰ ἦταν ἕνας λόγος ποὺ οἱ τέσσερις μάρτυρες δὲν τιμήθηκαν στὴ Θεσσαλονίκη καὶ παρέμειναν ἄγνωστοι. ᾿Επίσης, ἡ ἐσπευσμένη ἀνακομιδὴ τῶν λειψάνων τους στὴ γενέτειρά τους Αἴγυπτο, δὲν ἔδωσε τὴν εὐκαιρία νὰ ἀναπτυχθεῖ καὶ νὰ καθιερωθεῖ ὁ ἑορτασμός τους στὴ Θεσσαλονίκη.
Τὴν ἀνακομιδὴ τῶν λειψάνων ἐνήργησε καὶ πάλι ὁ Πάνης, ὁ ὁποῖος τὰ μετέφερε στὴν Αἴγυπτο, ὅπου τὰ ἐνταφίασε μὲ λαμπρότητα καὶ τιμές.
Στὸ Συναξάριο τῶν τεσσάρων ἐπωνύμων μαρτύρων ἀναφέρεται, ὅτι λίγο πρὶν τὴ θανάτωσή τους ἔλαβαν ἀπὸ τὸ Χριστὸ τὸ χάρισμα νὰ ἐπιτελοῦν θεραπεῖες, μαρτυροῦνται μάλιστα καὶ κάποιες ἰάσεις ποὺ συνέβησαν μὲ τὰ λείψανα τῶν μαρτύρων.
Οἱ τέσσερις μάρτυρες, Παῦλος, Βήλων, Θέων καὶ ῞Ηρων, καθὼς καὶ οἱ τριανταδύο μάρτυρες ποὺ προηγήθηκαν, τιμῶνται στὶς 2 ᾿Ιουλίου.
ΠΑΥΛΟΣ, ΒΗΛΩΝ, ΘΕΩΝ, ΗΡΩΝ, μάρτυρες
Σὲ γεωργιανὰ μηναῖα ἀναγράφεται στὶς 2 ᾿Ιουλίου ἡ μνήμη τριανταέξι Αἰγυπτίων μαρτύρων ἀπὸ τὴν πόλη Τάνη ἢ Θάνη, οἱ ὁποῖοι ἄθλησαν στὴ Θεσσαλονίκη. ᾿Επίσης σώζεται τὸ Συναξάριο τῶν ῾Αγίων σὲ ἀρκετὰ γεωργιανὰ χειρόγραφα. ῍Αν καὶ ἡ μνήμη τους δὲν ἀναγράφεται σὲ κάποια ἑλληνικὴ πηγή, θεωρεῖται πολὺ πιθανὸ τὸ κείμενο τοῦ Συναξαρίου τους νὰ ἀποτελεῖ μετάφραση ἀρχαιοτέρου ἑλληνικοῦ πρωτοτύπου.
Στὸ Συναξάριο ἀναφέρονται ὀνομαστικὰ μόνο οἱ τέσσερις ἀπὸ τοὺς τριανταέξι μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι ἐπέδειξαν ξεχωριστὴ γενναιότητα, ὑπέμειναν περισσότερο τὰ βασανιστήρια καὶ μαρτύρησαν μετὰ ἀπὸ τοὺς ὑπολοίπους.
Μετὰ τὴν ἔκδοση τοῦ διατάγματος τοῦ Μαξιμιανοῦ κατὰ τῶν χριστιανῶν καὶ τὴν ἀποστολή του σὲ ὅλη τὴ ρωμαϊκὴ ἐπικράτεια, ὁ διοικητὴς τῆς Αἰγύπτου ᾿Αμπλιανὸς διέταξε νὰ παρουσιασθοῦν ἐνώπιόν του γιὰ νὰ ἐξετασθοῦν ὅλοι ὅσοι δὲν λάτρευαν τοὺς θεούς τους, ἀλλὰ πίστευαν στὸ Χριστό. Μία τέτοια ὁμάδα χριστιανῶν ἦταν καὶ αὐτὴ τῶν τριανταέξι πιστῶν, οἱ ὁποῖοι, παρ᾿ ὅλους τοὺς βασανισμοὺς ποὺ ὑπέστησαν, παρέμειναν ἀκλόνητοι. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ὁ ᾿Αμπλιανὸς τοὺς ἔστειλε στὴ Θεσσαλονίκη, ὅπου ἦταν ἐγκατεστημένος ὁ Μαξιμιανός, γιὰ νὰ τοὺς δικάσει ὁ ἴδιος προσωπικά. Οἱ ὑποψήφιοι μάρτυρες ἔφθασαν στὴ Θεσσαλονίκη σὲ ἄθλια κατάσταση, ἐξαιτίας τῆς ἐξάντλησης ποὺ τοὺς εἶχε ἐπιφέρει τὸ ταξίδι, ἀλλὰ καὶ τῶν βασανιστηρίων ποὺ εἶχαν ὑποστεῖ στὴν Αἴγυπτο. ᾿Επειδὴ ὅμως δὲν ἦταν σὲ θέση νὰ παρουσιασθοῦν ἐνώπιον τοῦ Μαξιμιανοῦ, διατάχθηκε ἡ θανάτωσή τους διὰ ξίφους. Συνολικὰ τριανταδύο χριστιανοὶ ἀποκεφαλίσθηκαν ἐνῶ γιὰ τοὺς ἄλλους τέσσερις ποὺ διατηροῦσαν ἀκόμη τὶς δυνάμεις τους ἀποφασίσθηκε νὰ βασανισθοῦν σκληρότερα. Νωρίτερα ὅμως παρουσιάσθηκαν στὸ Μαξιμιανό. Οἱ τέσσερις μάρτυρες, ὁ Παῦλος, ὁ Βήλων, ὁ Θέων καὶ ὁ ῞Ηρων, μὲ πολλὴ παρρησία ὁμολόγησαν τὴ χριστιανική τους ἰδιότητα καὶ τὴν ἐμμονή τους στὴ μία καὶ ἀληθινὴ πίστη. ῾Ο Μαξιμιανὸς προσπάθησε ἀρχικὰ νὰ τοὺς κάμψει, θυμίζοντάς τους τὸ μαρτύριο τοῦ γέροντος ᾿Ανθίμου, ἀλλὰ ὅταν διεπίστωσε πὼς μ᾿ αὐτὸ τὸν τρόπο δὲν κατόρθωνε τίποτε, διέταξε νὰ τοὺς δέσουν σὲ πασσάλους, νὰ κατασχίσουν τὶς σάρκες τους καὶ τέλος νὰ τοὺς κάψουν.
Κατὰ τὴ διάρκεια τῶν βασανιστηρίων, τὰ ὁποῖα ὑπέμειναν ἀγόγγυστα οἱ τέσσερις ῞Αγιοι, τοὺς παρουσιάσθηκε σὲ ὅραμα ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος τοὺς ἐνίσχυσε καὶ στὴ συνέχεια κατέσβησε τὴ φωτιά. ῾Ο Μαξιμιανὸς θεώρησε πὼς αὐτὸ ἦταν ἀποτέλεσμα μαγείας, γι᾿ αὐτὸ καὶ διέταξε νὰ τοὺς βασανίσουν ἀκόμη σκληρότερα. Τοὺς ἔθεσαν στὴ μέση τοῦ ἀμφιθεάτρου, ὅπου εἶχε συγκεντρωθεῖ πλῆθος λαοῦ καὶ ἐξαπέλυσαν τὰ ἐξαγριωμένα θηρία. Αὐτὰ ὅμως ὄχι μόνο δὲν τοὺς κατασπάραξαν, ὅπως ἀναμενόταν, ἀλλὰ συνωστίζονταν γύρω τους γιὰ νὰ τὰ εὐλογήσουν.
Τὸ πλῆθος, ἀπορημένο ἀπὸ τὸ παράδοξο γεγονός, γεμᾆτο θαυμασμὸ ἄρχισε νὰ ἀναφωνεῖ: “Πόσον μέγας εἶναι ὁ Θεὸς τῶν Χριστιανῶν! ᾿Ελευθερώσατε τοὺς ἁγίους μάρτυρας!”. ῾Ο Μαξιμιανὸς ὀργισμένος διέταξε νὰ κατασφάξουν τὸ συγκεντρωμένο πλῆθος. Χίλιοι περίπου ἄνθρωποι βρῆκαν ἐκείνη τὴν ἡμέρα μαρτυρικὸ θάνατο. Τὰ νεκρὰ σώματά τους τὰ ἔριξαν στὰ θηρία, πρὸς μεγάλη ἔκπληξη ὅμως τοῦ Μαξιμιανοῦ δὲν τὰ ἄγγιξαν καθόλου, γι᾿ αὐτὸ διατάχθηκε καὶ ἡ σφαγὴ τῶν θηρίων.
Τέλος, γιὰ νὰ ἀπαλλαγεῖ πλέον ὁ Μαξιμιανὸς ἀπὸ τοὺς τέσσερις μάρτυρες, διέταξε νὰ τοὺς ἀποκεφαλίσουν. Τοὺς ὁδήγησαν λοιπὸν ἔξω ἀπὸ τὴν πόλη, ὅπου τοὺς ἀποκεφάλισαν. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ συνέβη στὶς 2 ᾿Ιουλίου· ἑπομένως οἱ τριανταδύο μάρτυρες πρέπει νὰ μαρτύρησαν τὴν προηγουμένη, δηλαδὴ τὴν 1η ᾿Ιουλίου, ἢ τὴν 30ὴ ᾿Ιουνίου, ἀφοῦ τὰ γεγονότα ποὺ διαδραματίσθηκαν δεικνύουν ὅτι θὰ πρέπει νὰ μεσολάβησε κάποιος χρόνος. ῞Οσον ἀφορᾆ στὸ ἔτος τοῦ μαρτυρίου τους θὰ πρέπει νὰ προσδιοριστεῖ μεταξὺ τῶν ἐτῶν 305 καὶ 310, ἐνῶ ἡ ἀνακομιδὴ τῶν λειψάνων τους στὴν Αἴγυπτο πρέπει νὰ συνέβη μετὰ τὸ ἔτος 311 ἢ ἀκόμη πιθανότερα μετὰ τὸ 313.
Μετὰ τὸ μαρτύριο τῶν τεσσάρων, κάποιος Αἰγύπτιος, ὀνομαζόμενος Πάνης, ἐξαγόρασε τὰ σώματά τους καὶ μερίμνησε γιὰ τὴν ταφὴ τῶν τιμίων λειψάνων σὲ ἄγνωστο μέρος. ῎Ισως αὐτὸς νὰ ἦταν ἕνας λόγος ποὺ οἱ τέσσερις μάρτυρες δὲν τιμήθηκαν στὴ Θεσσαλονίκη καὶ παρέμειναν ἄγνωστοι. ᾿Επίσης, ἡ ἐσπευσμένη ἀνακομιδὴ τῶν λειψάνων τους στὴ γενέτειρά τους Αἴγυπτο, δὲν ἔδωσε τὴν εὐκαιρία νὰ ἀναπτυχθεῖ καὶ νὰ καθιερωθεῖ ὁ ἑορτασμός τους στὴ Θεσσαλονίκη.
Τὴν ἀνακομιδὴ τῶν λειψάνων ἐνήργησε καὶ πάλι ὁ Πάνης, ὁ ὁποῖος τὰ μετέφερε στὴν Αἴγυπτο, ὅπου τὰ ἐνταφίασε μὲ λαμπρότητα καὶ τιμές.
Στὸ Συναξάριο τῶν τεσσάρων ἐπωνύμων μαρτύρων ἀναφέρεται, ὅτι λίγο πρὶν τὴ θανάτωσή τους ἔλαβαν ἀπὸ τὸ Χριστὸ τὸ χάρισμα νὰ ἐπιτελοῦν θεραπεῖες, μαρτυροῦνται μάλιστα καὶ κάποιες ἰάσεις ποὺ συνέβησαν μὲ τὰ λείψανα τῶν μαρτύρων.
Οἱ τέσσερις μάρτυρες, Παῦλος, Βήλων, Θέων καὶ ῞Ηρων, καθὼς καὶ οἱ τριανταδύο μάρτυρες ποὺ προηγήθηκαν, τιμῶνται στὶς 2 ᾿Ιουλίου.
«Πάροικος εγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ. Μὴ ἀποκρύψῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τὰς ἐντολάς Σου»