"Αγιον Ορος" Χριστιανικό Ορθόδοξο Φόρουμ

28 Μαΐου

ΕΛΙΚΩΝΙΣ, μάρτυς

῾Η μάρτυς ῾Ελικωνὶς ἦταν τέκνο τῆς πόλεως τῆς Θεσ­σαλονίκης. Οἱ χρονικὲς συντεταγμένες τοῦ βίου της, σύμφω­να μὲ τὸ Συναξάριό της, τοποθετοῦνται στὴ βασιλεία Γορδια­νοῦ καὶ Φιλίππου. Μαρτύρησε στὴν Κόρινθο ἐπὶ τοῦ ἡγε­μό­νος Πε­ρινίου, ὅπου προτίμησε νὰ ὁμολογήσει τὸ Χριστὸ καὶ νὰ ὑποστεῖ τὸ μαρτύριο, παρὰ νὰ θυσιάσει στὰ εἴδωλα. Οἱ τύ­ραννοί της στὴν ἀρχὴ τὴ φυλάκισαν· τὸ μαρτύριό της ἄρ­χι­σε ὅταν τῆς ἔδεσαν τὰ πόδια σὲ ζυγὸ βοδιῶν καὶ τὴν ἄ­φη­σαν νὰ ποδοπατεῖται· λύθηκε ὅμως θαυματουργικά· μετὰ ἀπὸ αὐτὸ ρίπτεται σὲ πίσα καὶ ἄσφαλτο, ἀπ᾿ ὅπου ὅμως καὶ πάλι ἐξέρχεται ἀβλαβής. Στὴ συνέχεια οἱ δήμιοί της θέ­λησαν νὰ τὴν προσφέρουν θυσία στοὺς θεούς, γι᾿ αὐτὸ τῆς ξύρισαν τὸ κεφάλι καὶ τὴν ἔριξαν στὸ πῦρ· ὅμως αὐτὴ ὄχι μόνο δὲν ἔπαθε τίποτε, ἀλλὰ ἀπεναντίας, μὲ τὴ δύναμη τῆς προσευχῆς, κατόρθωσε νὰ καταρρίψει τὰ ξόανα τῆς ᾿Α­θηνᾆς καὶ τοῦ Διὸς καὶ τοῦ ᾿Ασκληπιοῦ ποὺ βρίσκονταν στὸ ναό. Στὴ συνέχεια τῆς ἔτεμαν τοὺς μαστοὺς καὶ τὴ φυλά­κισαν. ῞Οταν ὁ ᾿Ανθύπατος ᾿Ιουστίνος διαδέχθηκε τὸν ἡγεμόνα Πε­ρίνιο στὴν Κόρινθο, διέταξε νὰ ὁδηγηθεῖ μπροστά του ἡ ῾Ελικωνίς, ἡ ὁποία συνέχιζε νὰ ὁμολογεῖ τὸ Χριστό· ὁ ἡ­γε­μὼν τότε διέταξε νὰ ριφθεῖ στὴν κάμινο, ὅπου ὅμως ἡ φλό­γα δὲν τὴν ἄγγιξε. ῾Εβδομῆντα στρατιῶτες τὴν βασάνι­σαν· ξάπλωσαν τὴν ἁγία πάνω σὲ πυρωμένο χάλκινο κρεβ­βάτι, ἀλλὰ οἱ ἄγγελοι Μιχαὴλ καὶ Γαβριὴλ τῆς συμπαραστέ­κονταν καὶ ἐθεράπευαν τὶς σάρκες της ποὺ καίγονταν. Οὔτε ὅμως καὶ τὰ θηρία τὴν ἀκούμπησαν, ἂν καὶ κατέφαγαν ἑ­κατὸν εἴκοσι ὑπηρέτες. Τότε ὁ Θεός, βλέποντας τὴν πίστη καὶ τὴν ὑπομονή της, ἀποφάσισε νὰ τὴν πάρει κοντά Του, καὶ “διὰ ξίφους τμηθεῖσα, πρὸς Κύριον στεφανοφόρος ἀνέρχεται”. ῾Η μνήμη της ἑορτάζεται στὶς 28 Μαΐου.

5 ᾿Ιουνίου

ΜΑΡΚΟΣ ὁ ἐν ΧΙΩ, νεομάρτυς († 5.6.1801)


῾Ο νεομάρτυς Μάρκος ἦταν γόνος τοῦ εὐσεβοῦς Θεσ­σα­λονικέως Χατζῆ-Κωνσταντῆ καὶ τῆς Μαρίας, ἡ ὁποία κα­­τα­γόταν ἀπὸ τὴ Σμύρνη, ὅπου καὶ διέμεναν. ῾Ο Μάρκος, ἔ­μ­πο­ρος στὸ ἐπάγγελμα, σὲ κάποιο ταξίδι του στὴ Χῖο, κατὰ τὸ ἔτος 1788, νυμφεύθηκε. ᾿Αργότερα, παρακινούμενος καὶ ἀπὸ τὸν ἀδελφό του Παΐσιο, ἐγκαταστάθηκε στὸ Κου­σάν­τασι (Ν. ῎Εφεσο), ὅπου συνδέθηκε παράνομα μὲ κάποια γυ­ναίκα, ὀνο­μαζόμενη Μαρία, μετὰ τῆς ὁποίας συνελήφθη γιὰ μοιχεία, καὶ ὁδηγήθηκε στὸ δικαστήριο ἐνώπιον τοῦ ἀ­γᾆ. Κάτω ἀπὸ τὴν ἀπειλὴ τῆς ποινῆς προτίμησαν καὶ οἱ δύο νὰ ἐξωμό­σουν. ῎Ετσι ὁ μὲν Μάρκος ὑπέστη τὴν περιτο­μή, ἡ δὲ Μα­ρία κλείσθηκε στὸ χαρέμι τοῦ ἀγᾆ. Μετὰ τὴν πάροδο κάποιου χρόνου ὁ Μάρκος ἄρχισε νὰ αἰσθάνεται ἔ­νοχος γιὰ τὴν ἐξ­ώμοση, γι᾿ αὐτὸ καὶ ἀναζήτησε κάποιον πνευματικό, ὅπου μὲ συντριβὴ ἀπέθεσε ὅλο τὸ βάρος τῶν ἁμαρτημάτων του. Μὲ τὴ βοήθεια τοῦ πνευματικοῦ του καὶ ἑ­νὸς χριστιανοῦ για­τροῦ, ὁ ὁποῖος ἔπεισε τὸν ἀγᾆ ὅτι ἡ Μαρία ἔπασχε ἀπὸ κάποια ἀσθένεια, ἀπὸ τὴν ὁποία μπο­ροῦσε νὰ τὴν ἀπαλλά­ξει μόνο κάποια ῾Εβραία στὴ Σμύρνη, ὁ Μάρκος ἔλαβε τὴν ἄδεια τοῦ ἀγᾆ γιὰ νὰ συνοδεύσει τὴ γυναίκα του ὡς ἐκεῖ, μὲ τὴ ρητὴ ἐντολὴ νὰ γυρίσουν καὶ πάλι πίσω.

῞Οταν ἔφθασαν στὴ Σμύρνη ἐπιβιβάσθηκαν σ᾿ ἕνα πλοῖο μὲ προορισμὸ τὴν Τεργέστη· ἐξαιτίας ὅμως κάποιων ἐμπο­δίων δὲν παρέμειναν ἐκεῖ, ἀλλὰ κατευθύνθηκαν στὴ Βενετία, ὅπου ἔλαβαν τὸ μυστήριο τοῦ χρίσματος καὶ τῆς Θ. Κοινω­νίας καὶ τέλος νυμφεύθηκαν. Τὰ γεγονότα αὐτὰ συνέβησαν τὸ ἔτος 1792. Στὴ Βενετία δὲν παρέμειναν πολύ, ἀλλὰ περι­πλανήθηκαν σὲ διάφορα μέρη, φοβούμενοι μήπως τοὺς ἀνα­καλύψουν οἱ Τοῦρκοι. ᾿Επειδὴ ὅμως πουθενὰ δὲν μπο­ροῦσε νὰ βρεῖ ἡρεμία ὁ Μάρκος, ἀποφάσισε νὰ ἐπιστρέψει στὸν τόπο τῆς ἄρνησης γιὰ νὰ ἀποπλύνει καὶ μὲ τὸ αἷμα του τὸ ἁμάρτημά του. Γύρισε λοιπὸν στὸ Κουσάντασι ὅπου ἐπισκέ­φθηκε τὸν πνευματικό του καὶ τοῦ γνωστοποίησε τὴν ἐπι­θυ­μία του. Αὐτὸς τότε προσπάθησε νὰ τὸν ἀποτρέψει, λέγον­τάς του πὼς τὸ μαρτύριό του ἴσως ἐπιφέρει πολλὰ δεινὰ στοὺς χριστιανοὺς τῆς ᾿Εφέσου, γιατὶ οἱ Τοῦρκοι ἦταν ἤδη ἐξ­αγριω­μένοι ἐξαιτίας τῆς ἀνεγέρσεως νέου ναοῦ στὴν πόλη, ἀλλὰ καὶ τοῦ μαρτυρίου τοῦ Γεωργίου τοῦ ἐξ ᾿Εφέσου ποὺ εἶχε προηγηθεῖ (5 ᾿Απριλίου 1801). Πείσθηκε λοιπὸν ὁ Μάρ­κος καὶ ἐγκατέλειψε τὸ Κουσάντασι. Κατέφυ­γε στὴ Χῖο ὅπου, ἀφοῦ προετοιμάσθηκε κατάλληλα μὲ τὴ Θ. Κοινωνία, παρου­σιάσθηκε στὸ δικαστήριο καὶ ὁμολόγησε μὲ παρρησία τὴν πίστη του στὸ Χριστό. ῾Ο δικαστὴς στὴν ἀρχὴ προσπάθησε μὲ κολακεῖες νὰ τὸν μεταπείσει, ὅταν ὅμως εἶδε ὅτι αὐτὸ δὲν ἦταν δυνατό, διέταξε τὴ φυλάκισή του. ῾Ο Μάρκος ὑπέμεινε μὲ καρτερία ὅλα τὰ βασανιστήρια χωρὶς νὰ καμφθεῖ. Συνολι­κὰ ὁδηγήθηκε τρεῖς φορὲς ἐμπρὸς στὸ δικαστή, ὁ ὁποῖος διαπιστώνοντας τὸ σταθερό του φρόνη­μα καὶ τὴν ἀμετά­θε­τη γνώμη του νὰ παραμείνει χριστιανὸς διέταξε τὴ θανάτω­σή του. Συγκινητικὴ ἦταν ἡ συμμετοχὴ τῶν Χρι­στιανῶν καὶ ἡ συνδρομή τους στὴν προετοιμασία τοῦ Μάρ­κου γιὰ τὸ μαρ­τύριο, μὲ νηστεῖες, δεήσεις καὶ προ­σευχές.

Πλῆθος κόσμου, ὄχι μόνο Χριστιανοί, ἀλλὰ καὶ Τοῦρ­κοι καὶ ῾Εβραῖοι, εἶχαν συγκεντρωθεῖ στὴν τοποθεσία Βου­νάκι, ποὺ εἶχε ὁρισθεῖ γιὰ τὴν ἐκτέλεση τοῦ νεομάρτυρος. ῎Ετσι στὶς 5 ᾿Ιουνίου τοῦ ἔτους 1801 καὶ ἡμέρα Τετάρτη ὁ Μάρκος ἐκτελέσθηκε δι᾿ ἀποκεφαλισμοῦ. Πολλοὶ χριστιανοὶ πῆραν ὡς εὐλογία τεμάχια ἀπὸ τὰ ροῦχα ἀλλὰ καὶ τὸ σῶ­μα τοῦ ῾Αγίου δίνοντας ἀρκετὰ χρήματα στοὺς Τούρκους. Τέ­λος, ἐξαγόρασαν τὸ λείψανο τοῦ νεομάρτυρος τὸ ὁποῖο ἐξέ­πεμπε θεία εὐωδία καὶ τὸ ἔθαψαν κρυφὰ σὲ ἄγνωστο μέρος.

Στὸ Συναξάριο τοῦ ῾Αγίου σημειώνονται πολλὰ θαύ­μα­τα ποὺ συνέβησαν μὲ τὰ τίμια λείψανα, τὸ αἷμα ἀλλὰ καὶ τὰ ἐνδύματα τοῦ νεομάρτυρος.

Τὸ Μαρτύριο τοῦ ἁγίου Μάρκου συνέγραψε ὁ ᾿Αθα­νάσιος ὁ Πάριος, ἐνῶ ᾿Ακολουθία πρὸς τιμήν του συνέταξε ὁ Νικηφόρος ὁ Χῖος. ῾Η ᾿Ακολουθία αὐτὴ ὅπως καὶ ὁ Βίος τοῦ νεομάρτυρος περιέχονται στὸ Νέον Λειμωνάριον. ᾿Επίσης ἐπαν­εκ­δόθηκαν τὸ 1930 καὶ τὸ 1968 στὸ Νέον Χιακὸν Λει­μω­νά­­ριον.

῾Η μνήμη τοῦ νεομάρτυρος Μάρκου τιμᾆται στὶς 5 ᾿Ι­ουνίου.

ΒΕΝΕΔΙΚΤΟΣ


12 ᾿Ιουνίου

ΒΕΝΕΔΙΚΤΟΣ, ἱερομάρτυς


῾Ο ἅγιος Βενέδι­κτος συγκαταλλέγεται στὴ μεγάλη χο­ρεία τῶν νεομαρτύρων ποὺ ἡ δράση τους χρονικὰ τοποθε­τεῖται στὴν δύσκολη καὶ μακρόχρονη περίοδο τῆς Τουρκο­κρατίας. Γεννήθηκε στὸ χω­ριὸ ῎Εζιοβα, ἢ ῎Εζουβα, τὸ ση­με­ρι­νὸ χωριὸ Δάφνη τῆς ἐπαρχίας Βισαλτίας τοῦ Νομοῦ Σερ­ρῶν ἢ στὸ χωριὸ ᾿Αμούρ-μπέη, ση­μερινὸ χωριὸ Καστανο­χώρι καὶ γειτονικὸ μὲ τὸ προηγούμενο. ῾Η σύγχυση γιὰ τὴν ἀκριβῆ γε­νέτειρα τοῦ ἁγίου εἶναι δικαιο­λογημένη, διότι στὴν περιοχή, ἀνάμεσα στὰ δύο αὐτὰ χωριὰ σύμφωνα μὲ τὶς πλη­ροφορίες ποὺ μᾆς δίνουν τὰ πρακτικὰ τῆς ἱερᾆς μονῆς Κα­σταμο­νίτου, ὑπῆρχε μετόχι τῆς μονῆς, τὸ ὁ­ποῖο μαρτυρεῖται ἀπὸ τὸ 1511. Τὸ μετόχι εἶχε στὴν κυριότη­τά του ἀρκετὲς καλ­λιεργήσιμες ἐκτάσεις, μύλους καὶ ναὸ ἀφιε­ρωμένο στὸν προ­φήτη ᾿Ηλία ἢ στὸν ἅγιο Νικόλαο. Τὸ με­τόχι τὸ δια­τη­ροῦσε σύμφωνα μὲ μαρτυρίες ἡ μονὴ μέχρι τὸ 1932 καὶ ἐκτι­­μᾆ­ται ὅτι ἦταν τὸ πιὸ προσοδοφόρο μετό­χι της. ῾Η ὕπαρξη με­γάλου ἀριθμοῦ ἁγιορειτικῶν μετοχίων στὴν πε­ριοχὴ τοῦ Στρυμῶνος, εἶναι ἀπολύτως δικαιολογη­μένη, διότι ἡ περιοχὴ τῶν Σερρῶν, μαζὶ μὲ τὴν ὑπόλοιπη χερσόνησο τῆς Χαλκιδι­κῆς εἶναι οἱ δύο φυσικὲς διέξοδοι τῶν μονῶν τοῦ ῾Α­γίου ῎Ορους. ῎Ετσι ἀπὸ πολὺ νωρὶς ἁγιορεῖτες μοναχοὶ ἱδρύ­ουν μετόχια σ᾿ αὐτὲς τὶς περιοχές. Φυσικὸ ἦταν ἡ ὕπαρξη τοῦ με­τοχίου τῆς μονῆς Κασταμονί­του νὰ σταθεῖ ἀφορμὴ νὰ ἀνα­πτυχθοῦν στενοὶ δεσμοὶ ἀνάμε­σα στοὺς κατοίκους τῆς περιο­χῆς καὶ τοὺς μοναχοὺς τῆς μο­νῆς. ῎Ετσι δικαιολο­γοῦνται ἀπό­λυτα οἱ πληροφορίες ποὺ μᾆς παρατί­θενται γιὰ τὸν βίο καὶ τὸ μαρτύριο τοῦ ἁγίου Βενεδί­κτου.

῾Ο ἅγιος Βενέδικτος γεννήθηκε λίγο πρὶν ἀπὸ τὴν ἐ­π­α­­νάσταση τοῦ 1821, χωρὶς νὰ μαρτυρεῖται πουθενὰ ἡ ἀ­κριβὴς χρονολογία. Σὲ ἐφηβικὴ ἡλικία ὁ ἅγιος πῆγε μαζὶ μὲ τὸν πα­τέρα του στὸ ῞Αγιον ῎Ορος καὶ συγκεκριμένα, ὅπως ἦταν φυσι­κό, στὴν ἱερὰ μονὴ Κασταμονίτου. ᾿Εκεῖ ὁ πα­τέ­ρας τοῦ ἁ­γίου ἔγινε δόκιμος καὶ στὴ συνέχεια ἐκάρη μο­να­χός, ἐνῶ ὁ νεα­ρὸς ἀκόμη Βενέδικτος στάλθηκε στὸν Πο­λύ­γυ­ρο γιὰ νὰ διδα­χθεῖ γράμματα.

᾿Αφοῦ ὁλοκλήρωσε τὶς σπουδές του καὶ εἶχε φθάσει σὲ κατάλληλη ἡλικία, ἐπέστρεψε στὸ μοναστήρι γιὰ νὰ κα­ρεῖ μοναχός. ῾Η κουρά του ἔγινε κατὰ τὴν περίοδο τῆς Με­γάλης Τεσσαρακοστῆς. Στὴ μονὴ ὁ ἅγιος διακόνησε ἐπὶ σει­ρὰ ἐτῶν σὲ ὅλα τὰ διακονήματα καὶ ὅταν ἔφθασε σὲ με­γά­λη ἡλικία, χειροτονήθηκε καὶ ἱερέας.

Οἱ ἀνάγκες ὅμως τῆς μονῆς ἢ κάποια μυστικὴ καὶ ἄ­γνωστη σὲ μᾆς ὑπόθεση ἀνάγκασε τὴν ἀδελφότητα νὰ στεί­λει τὸν ἅγιο Βενέδικτο μαζὶ μὲ ἄλλους πατέρες στὸ μετόχι τῆς μονῆς ποὺ βρισκόταν ἔξω ἀπὸ τὴν Καλαμαριὰ τῆς Θεσ­σαλο­νίκης. ῾Η ἐπανάσταση τοῦ 1821 ποὺ εἶχε ὡς ἀποτέ­λε­σμα ἀνά­λογες ἐπαναστατικὲς δραστηριότητες νὰ λάβουν χώ­ρα καὶ στὴν περιοχὴ τῆς Μακεδονίας μὲ φοβερὰ ἀντίποινα ἀπὸ τὶς τουρκικὲς ἀρχές, ἀνάγκασε τοὺς μονα­χοὺς νὰ ἐγκατα­λείψουν τὸ μετόχι. ῾Ο ἅγιος Βενέδικτος συνελήφθη ἀπὸ τοὺς Τούρκους τοῦ Ρουμποὺτ Πασᾆ καὶ ὁδηγήθηκε σιδεροδέ­σμι­ος μαζὶ μὲ πολλοὺς μοναχοὺς ἀπὸ τὰ μετόχια τῆς γύρω πε­ριοχῆς, στὴ Θεσσαλονίκη. Στὶς 12 ᾿Ιου­νίου τοῦ 1821, ἔπειτα ἀπὸ φρικτὰ βασανιστήρια ἀποκεφα­λίστηκε μαζὶ μὲ πολλοὺς μοναχοὺς καὶ προεστοὺς τῶν γύρω χωριῶν τῆς Θεσ­σαλονίκης.

Τὴ νύκτα μετὰ τὸ μαρτύριο, σύμφωνα μὲ τὴ διή­γη­ση τοῦ Βίου, ἐπάνω ἀπὸ τὰ ἄταφα λείψανα τῶν μαρτύρων φαι­­νόταν ἕνας φωτεινὸς σταυρός. Οἱ στρατιῶτες ποὺ τὰ φύ­λα­γαν, μόλις ἀντίκρυσαν αὐτὸ τὸ θαῦμα ξαφνιάστηκαν καὶ τὸ ὁμολόγησαν στοὺς χριστιανούς. Μὲ ἀφορμὴ τὸ θαῦμα δόθηκε ἀπὸ τὶς ἀρχὲς ἡ ἄ­δεια νὰ ταφοῦν τὰ λείψανα τῶν νεκρῶν.

Οἱ πληροφορίες ποὺ ἔχουμε γιὰ τὸ βίο καὶ τὸ μαρ­τύριο τοῦ ἁγίου Βενεδίκτου εἶναι περιορισμένες· δὲν ἔχουμε καμία πληροφορία γιὰ τὴν ἀκριβῆ θέση ταφῆς τοῦ λει­ψά­νου του, ἢ γιὰ πιθανὴ ἀνακομιδή του καὶ φύλαξή του σὲ κάποιο ναὸ ἢ πε­ριοχή. ῾Η μνήμη του τιμᾆται ἀπὸ τὴν ᾿Εκ­κλησία στὶς 12 ᾿Ιου­νίου, ἡμέρα τοῦ μαρτυρίου του. ῾Ο ἅγιος ἱερομάρτυς Βενέδι­κτος συγκαταλέγεται ἀνάμεσα στοὺς νεο­φανεῖς ἁγίους τῆς ᾿Εκκλησίας μας.

12 ᾿Ιουνίου


ΠΑΥΛΟΣ, ὁσιομάρτυς

῾Ο ὁσιομάρτυς Παῦλος συναριθμεῖται μαζὶ μὲ τοὺς μο­ναχοὺς Βενέδικτο, Τιμόθεο καὶ Συνέσιο τῆς ῾Ιερᾆς Μονῆς Κασταμονίτου, μεταξὺ τῶν μοναχῶν καὶ ἁπλῶν χριστιανῶν ποὺ συνελήφθησαν ἀπὸ τὸν Ρουμποὺτ πασᾆ στὰ περίχωρα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ στὸ ῞Αγιον ῎Ορος, ἀμέσως μετὰ τὴν ἔναρξη τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, ὁδηγήθηκαν στὴν πό­λη, βα­σανίσθηκαν ἀνηλεῶς καὶ ὑπέστησαν μαρτυρικὸ θάνατο. ᾿Εκ­τε­νεῖς πληροφορίες γιὰ τὸ βίο καὶ τὸ μαρτύριο τοῦ ὁσιο­μάρ­τυρος μᾆς παραθέτει ὁ μοναχὸς Δοσίθεος Κωνστα­μονί­της, στὸ ἔργο του Νέον ῾Υπόμνημα τῶν νεοφανῶν ῾Ιερο­μαρτύ­ρων καὶ ῾Οσιομαρτύρων..., τὸ ὁποῖο συνέγραψε πιθανὸν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1830-1844, λίγα χρόνια μετὰ τὰ γεγονό­τα. ῾Η ἀ­κριβὴς παράθεση τῶν πληροφοριῶν βρίσκε­ται στὶς σελίδες 182-188 τοῦ χειρογράφου.

῾Ο μοναχὸς Παῦλος γεννήθηκε στὰ ᾿Ιωάννινα καὶ τὸ βαπτιστικό του ὄνομα ἦταν Πέτρος. Σὲ βρεφικὴ ἡλικία ἔμει­νε ὀρφανὸς ἀπὸ πατέρα, ἡ μητέρα του ὅμως μὲ πολλὴ φρον­τί­δα καὶ ἀγωνία ὁδήγησε ἀπὸ τὰ πρῶτα βήματά του τὸν Πέ­τρο στὸ δρόμο τῆς πίστεως καὶ τῆς εὐσεβείας. ῎Εσπευσε ἀ­μέσως νὰ τὸν στείλει σὲ ἑλληνικὸ σχολεῖο, τὸ γνωστὸ μὲ τὴν ὀνομασία “τοῦ Μπαλάνου”, ὅπου διδάχθηκε τὰ ἱερὰ γράμ­μα­τα ἔχοντας ὡς διδάσκαλο τὸν Κωνσταντίνο Καμινάρη. ᾿Αμέσως φάνηκε ἡ ἐπίδοση τοῦ παιδιοῦ, τὸ ὁποῖο μεταξὺ ἄλλων δια­κρινόταν γιὰ τὸν ἤπιο χαρακτήρα, τὴν ταπείνωση καὶ τὴν ἰδιαίτερη κλίση του στὶς ἐκκλησιαστικὲς ἀκολουθί­ες. Συμμε­τεῖχε στὶς ἀγρυπνίες μὲ ἰδιαίτερη εὐλάβεια, κοντὰ στὴ μητέ­ρα του ἡ ὁποία ἄρχισε νὰ ἀνη­συχεῖ μήπως γινόταν μονα­χός.

᾿Εκεῖνο τὸ χρονικὸ διάστημα συνέβη νὰ βρεθεῖ ὁ ἡ­γούμενος τῆς μονῆς Κασταμονίτου Χρύσανθος στὰ ᾿Ιωάννινα γιὰ μία ὑπόθεση τῆς μονῆς, συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν μελλον­τικὸ ἱερομάρτυ­ρα Βενέδικτο. ῾Ο Πέτρος γνωρίστηκε μὲ τὸν Βενέδικτο, ὁ ὁποῖ­ος μετέφερε στὸ γέροντά του τὴν ἐπιθυμία τοῦ νέου νὰ ἀσπαστεῖ τὴ μοναχικὴ ζωή. Παρακολουθοῦσε ὅλες τὶς ἀγρυ­πνίες ποὺ γίνονταν σὲ ναοὺς τῆς πόλεως, μὲ τὴν ἐνεργὸ συμ­παρά­σταση καὶ τῆς κυρὰ Βασιλικῆς, ποὺ εἶχε τὴν εὔνοια τοῦ ᾿Α­λῆ πασᾆ, ἡγεμόνος τῆς ᾿Ηπείρου καὶ τῆς Δυτικῆς ῾Ελλά­δος. ῾Ο Χρύσανθος παρέμεινε στὰ ᾿Ιωάννινα τρία χρόνια καὶ ἐπι­στρέφοντας στὸ ῞Αγιον ῎Ορος πῆρε μαζί του καὶ τὸν Παῦλο.

Στὴ μονὴ Κασταμονίτου ὁ Πέτρος παρέμεινε ὡς δό­κι­μος γιὰ ἀρκετὸ χρονικὸ διάστημα καὶ κατὰ τὴν ἑορτὴ τῶν ἀπο­στόλων Πέτρου καὶ Παύλου, στὶς 29 ᾿Ιουνίου, ἐκά­ρη μο­να­χὸς καὶ ὀνομάστηκε Παῦλος. ᾿Εξαιτίας τῆς εὐλάβειάς του καὶ τῆς ταπεινώσεώς του ἀπὸ τὰ νεανικά του χρό­νια, διορί­στηκε ἐκκλησιαστικὸς καὶ ὁρίσθηκε νὰ ὑπηρετεῖ στὸ καθολι­κὸ τῆς μονῆς.

῞Οταν ἀργότερα οἱ στρατιῶτες τοῦ Ρουμποὺτ πασᾆ, πιστεύοντας πὼς στὸ ῞Αγιον ῎Ορος καὶ ἰδιαίτερα στὴ μονὴ Διονυσίου φυ­λάσσονταν ἀμύθητοι θησαυροὶ καὶ ἄφθονο χρυ­σάφι, ἐπέδρα­μαν γιὰ τρίτη φορὰ στὶς μονὲς τοῦ ῎Αθω, προ­έβησαν σὲ συλλήψεις τριῶν μοναχῶν ἀπὸ κάθε μονή. Τὴν 1η Αὐ­γούστου συνελήφθη καὶ ὁ μοναχὸς Παῦλος. Οἱ μονα­χοὶ ὁδηγήθηκαν σιδεροδέσμιοι στὴ Θεσσαλονίκη καὶ φυ­λακί­στη­καν. ᾿Εκεῖ, μὲ ἐμφανῆ τὴν ὀργὴ τοῦ Ρουμποὺτ πασᾆ ἐπει­δὴ οἱ στρατιῶτες του ἐπέστρεψαν μὲ ἄδεια χέρια, οἱ μοναχοὶ ὑπέστησαν φρικτὰ βασανιστήρια γιὰ νὰ μαρτυρήσουν ποῦ εἶχαν κρυμμένους τοὺς θησαυροὺς τῶν μοναστηριῶν. Τὸν ὅ­σιο Παῦλο, ἐπειδὴ ἦταν μόλις τριάντα ἐτῶν, μὲ πρόσωπο εὔ­χαρες καὶ φωτεινό, μὲ παρρησία λό­γου καὶ σύνεση, δια­τά­χθη­­κε καὶ τὸν βασάνισαν μαστιγώνοντάς τον δυνατά, μὲ ἀποτέ­λεσμα νὰ συντριβεῖ ἀπὸ τοὺς ραβδισμοὺς τὸ ἕνα του πόδι. ῎Ετσι, βα­σανι­ζόμενος μέχρι τέλους παρέδωσε τὴν ψυχή του ὁ ὁσιο­μάρτυς Παῦλος. ῾Η μνήμη του συνεορτά­ζεται μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους τρεῖς ὁσιομάρτυρες τῆς μονῆς Κασταμονίτου στὶς 12 ᾿Ιουνίου.

12 ᾿Ιουνίου

ΤΙΜΟΘΕΟΣ, ὁσιομάρτυς


῾Ο ὁσιομάρτυς Τιμόθεος συναριθμεῖται καὶ αὐτὸς μαζὶ μὲ τοὺς μοναχοὺς Βενέδικτο, Συνέσιο καὶ Παῦλο τῆς ῾Ιερᾆς Μονῆς Κασταμονίτου, μεταξὺ τῶν μοναχῶν καὶ τῶν ἁ­πλῶν χριστιανῶν ποὺ συνελήφθησαν ἀπὸ τὸν Ρουμποὺτ πα­σᾆ στὰ περίχωρα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ στὸ ῞Αγιον ῎Ο­ρος, ἀμέσως μετὰ τὴν ἔναρξη τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, ὁδη­γήθηκαν στὴν πόλη, βασανίσθηκαν ἀνηλεῶς καὶ ὑπέστησαν μαρτυρι­κὸ θάνατο. ᾿Εκτενεῖς πληροφορίες γιὰ τὸ βίο καὶ τὸ μαρτύριο τοῦ ῾Οσιομάρτυρος μᾆς παραθέτει ὁ μοναχὸς Δοσίθεος Κων­σταμονίτης στὸ ἔργο του, Νέον ῾Υπόμνημα τῶν νεοφανῶν ῾Ιε­ρομαρτύρων καὶ ῾Οσιο­μαρτύρων..., τὸ ὁποῖο συνέγραψε πι­θανὸν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1830-1844, λίγα χρόνια μετὰ τὰ συμβάν­τα. ῾Η ἀκριβὴς παράθεση τῶν πλη­ρο­φοριῶν βρίσκεται στὶς σελίδες 178-180 τοῦ χειρογράφου.

῾Ο Τιμόθεος καταγόταν ἀπὸ τὰ χωριὰ τῆς Βεροίας, καὶ πιὸ συγκεκριμένα τὰ χωριὰ ποὺ ὑπάγονταν ἐκκλησια­στικῶς στὴ δικαιοδοσία τοῦ μητροπολίτη Βεροίας, ὅπως παραθέτει χαρακτηριστικὰ ὁ βιογράφος Δοσίθεος Κωνστα­μονίτης. Οἱ πληροφορίες ποὺ διαθέτουμε εἶναι ἐξαιρετικὰ λιγο­στές. Γνω­ρίζουμε ὡστόσο ὅτι ὅταν ὁ Τιμόθεος ἦταν νέος παντρεύ­τη­κε. Μετὰ τὸ θάνατο ὅμως τῆς συζύγου του, πῆγε στὸ ῞Αγι­ον ῎Ορος καὶ ἀφοῦ περιπλανήθηκε στὶς σκῆτες τοῦ ῎Ορους καὶ στὰ κελλιὰ τῶν Καρυῶν, ἐπέλεξε τὴν ῾Ιερὰ Μονὴ Κα­σταμονίτου, ὅπου ὅμως ὁ κοινοβιακὸς βίος τῆς ἀδελφότητος ἦταν σκληρός. ᾿Εκεῖ τελικὰ ἐκάρη μοναχὸς καὶ ἔζησε στὴν ἡσυχία γιὰ ἀρκετὸ χρονικὸ διάστημα.

῞Οταν ὁ Τιμόθεος συνελήφθη μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους πα­τέρες τῆς Μονῆς καὶ ὁδηγήθηκε μὲ τὴ βία στὴ Θεσσαλονί­κη, ὅπου φυλακίσθηκε, ἦταν ὁ γεροντότερος σὲ ἡλικία (πάνω ἀπὸ ἑξήντα ἐτῶν). Δὲν ἔχουμε στὴ διάθεσή μας ἐκτενῆ ἀνα­φορὰ γιὰ τὰ βασανιστήρια ποὺ ὑπέστη ὁ ὁσιομάρτυς Τιμό­θε­ος ἀπὸ τοὺς δημίους του καὶ τὸν τρόπο τοῦ μαρτυρίου του, γνω­ρί­ζουμε ὡστόσο ὅτι ὑπέμεινε τὶς δοκιμασίες μὲ καρτερία μέχρι τὸ τέλος καὶ ἔτσι ἀξιώθηκε τοῦ στεφάνου τοῦ μαρτυ­ρίου. ῾Η μνήμη του ἑορτάζεται στὶς 12 ᾿Ιουνίου.

12 ᾿Ιουνίου

ΣΥΝΕΣΙΟΣ, ὁσιομάρτυς


῾Ο ὁσιομάρτυς Συνέσιος συναριθμεῖται καὶ αὐτὸς μαζὶ μὲ τοὺς μοναχοὺς Βενέδικτο, Τιμόθεο καὶ Παῦλο τῆς ῾Ιερᾆς Μονῆς Κασταμονίτου, μεταξὺ τῶν μοναχῶν καὶ τῶν ἁπλῶν χριστιανῶν ποὺ συνελήφθησαν ἀπὸ τὸν Ρουμποὺτ πασᾆ στὰ περίχωρα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ στὸ ῞Αγιον ῎Ορος, ἀμέσως μετὰ τὴν ἔναρξη τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, ὁδηγήθηκαν στὴν πόλη, βασανίσθηκαν ἀνηλεῶς καὶ θανατώθηκαν μὲ μαρ­τυρικὸ τρόπο. ᾿Εκτενεῖς πληροφορίες γιὰ τὸ βίο καὶ τὸ μαρ­τύριο τοῦ ῾Οσιομάρτυρος μᾆς παραθέτει ὁ μοναχὸς Δοσίθεος Κωνσταμονίτης στὸ ἔργο του, Νέον ῾Υπό­μνημα τῶν νεοφα­νῶν ῾Ιερομαρτύρων καὶ ῾Οσιομαρτύ­ρων..., τὸ ὁποῖο συνέγρα­ψε πιθανὸν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1830-1844, λίγα χρόνια μετὰ τὰ συμβάντα. ῾Η ἀκρι­βὴς παράθεση τῶν πλη­ροφοριῶν βρίσκεται στὶς σελίδες 180-181 τοῦ χειρογρά­φου.

῾Ο ὁσιομάρτυς Συνέσιος καταγόταν ἀπὸ τὴν ᾿Ανατο­λὴ καὶ ἰδιαίτερη πατρίδα του ἦταν τὸ χωριὸ Τρίγλια τῆς ἐπαρ­χίας Προύσης τῆς Μικρᾆς ᾿Ασίας. ῞Οταν ἔφθασε σὲ ἡλικία γάμου ἐγκατέλειψε τοὺς δικούς του καὶ γεμᾆτος ἀπὸ ζῆλο γιὰ τὴ μοναχικὴ ζωὴ πῆγε στὸ ῞Αγιον ῎Ορος. Στὴν ἀρχὴ πῆ­γε στὴν ῾Ι. Μονὴ ᾿Ιβήρων, ὅπου μόναζαν ὁ ἀδελφός του Θεό­φι­λος καὶ ὁ θεῖος του Γεράσιμος. Μὲ τὶς δικές τους συ­στά­σεις κατέληξε στὴν ῾Ι. Μονὴ Κασταμονίτου. ᾿Εκεῖ βρῆκε κάποιο μοναχὸ Ναθαναήλ, γιὸ τοῦ οἰκονόμου παπᾆ Δημη­τρίου ἀπὸ τὴν ἰδιαίτερη πατρίδα του. Αὐτὸς τὸν παρακίνη­σε καὶ παρ­έμεινε ὡς δόκιμος καὶ στὴ συνέχεια ἐκάρη μοναχός. Μετὰ τὴν ἐπανάσταση τοῦ 1821 καὶ τὶς ἐπιδρομὲς τῶν Τούρκων στὶς μονὲς τοῦ ῾Αγίου ῎Ορους, καὶ πιὸ συγκεκρι­μένα ὅταν γιὰ δεύτερη φορὰ μοναχοὶ καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ ὁ Συνέ­σι­ος, μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν ἐπίτροπο τοῦ ῾Αγίου ῎Ορους Σπανδω­νῆ, ὁδηγήθηκαν στὴ Θεσσαλονίκη, φυλακί­σθηκαν καὶ μὲ δια­ταγὴ τοῦ Ρουμποὺτ πασᾆ ἄρχισαν εἰς βάρος τους φρικτὰ βασανιστήρια, μὲ τὸ αἰτιολογικὸ ὅτι δὲν ἀπεκάλυψαν τοὺς κρυμμένους θησαυροὺς τῶν Μονῶν. ᾿Επὶ δυόμισυ ἔτη οἱ μο­ναχοὶ καὶ μαζὶ μ᾿ αὐτοὺς καὶ ὁ Συνέσιος, φυλακισμένοι ὑφ­ίσταντο τὰ σκληρὰ βασανιστήρια, μαρτυ­ρώντας τελικὰ γιὰ τὴν πίστη τους. ῾Η μνήμη τοῦ ὁσιομάρτυ­ρος Συνεσίου συνεορ­τά­ζεται στὶς 12 ᾿Ιουνίου.

26 ᾿Ιουνίου


ΔΑΥΙΔ ὁ ΔΕΝΔΡΙΤΗΣ, ὅσιος


῾Η ἀρχαιότερη γραπτὴ μαρτυρία γιὰ τὸν ὅσιο Δαυὶδ περιέχε­ται στὴν συλλογὴ ἱστοριῶν περὶ τῶν μοναχῶν τῆς ᾿Ανατολῆς, γνωστὴ ὡς Λειμών, τοῦ ᾿Ιωάννου Μόσχου. Στὸ περίφημο αὐτὸ ἔργο τῆς ἀσκητικῆς γραμματείας, ἔχουν συγ­κεντρωθεῖ ἀ­ξιοσημείωτες διηγήσεις ποὺ ἄκουσαν κατὰ τὴν ἐπίσκεψή τους στὰ μοναστήρια τῆς Αἰγύπτου, ὁ ᾿Ιωάν­νης Μό­σχος μαζὶ μὲ τὸ Σωφρόνιο Σοφιστή, μετέπειτα πατριάρ­χη ῾Ιεροσολύμων, στὰ χρόνια τῆς βασιλείας τοῦ αὐτοκράτο­ρος Τιβερίου (578-582). Στὴν ᾿Αλεξάνδρεια, μεταξὺ τῶν ἄλλων μοναστηριῶν, ἐπισκέφθηκαν στὸ Λιθαζό­μενο τὸ μοναστήρι τοῦ Θεσσαλονικέ­ως ἀββᾆ Παλλαδίου. Αὐτὸς τοὺς μίλησε γιὰ δύο διακεκριμέ­νους μοναχοὺς ἀπὸ τὴν Μεσοπο­ταμία, τοὺς Δαυὶδ καὶ ᾿Αδολ­ά, οἱ ὁποῖοι ἀσκήτευαν ἔξω ἀπὸ τὴ Θεσσα­λονίκη, τὴν ἐπο­χὴ ποὺ ὁ Παλλάδιος βρι­σκόταν ἐκεῖ.

Περισσότερες πληροφορίες περιέχονται στὸν ἐκτενῆ Βίο τοῦ ῾Οσίου, ἔργο ἀνωνύμου συγγραφέως, ὁ ὁποῖος συνετάγη στὴ Θεσσαλονίκη κατὰ τὰ ἔτη 715-720 καὶ τὸν ὁποῖο ἐξ­έδωσε ἀρχικὰ ὁ Rose τὸ 1887 ἀπὸ ἕνα χειρό­γρα­φο, καὶ τὸ 1979 διορθωμένο, βάσει ἁγιορειτικῶν κωδί­κων, ὁ ἀρχιμ. Ε. Δεληδῆμος. ῾Ο Βίος μπορεῖ νὰ μὴ διαθέτει τὴν ἀρχαιότητα τῆς μαρτυρίας τοῦ ἀββᾆ Παλλαδίου, εἶναι ὅμως σοβαρότατη πη­γή, διότι καταγράφει ὅλες τὶς λεπτο­μέρειες ποὺ διασώ­ζονταν προφορικὰ στὴ μονὴ ὅπου ὁ ῞Ο­σιος ἀσκήτευσε καὶ τάφηκε.

῾Υπάρχουν ἐπίσης καὶ δύο σύντομες περιγραφὲς τῆς ἀ­σκήσεως τοῦ ῾Οσίου στὸ Συναξάριο τῆς ᾿Εκκλησίας τῆς Κων­σταντινουπόλεως καὶ στὸ Μηνολόγιο τοῦ αὐτοκράτο­ρος Βασι­λείου. Τὰ κείμενα αὐτὰ ἀποτελοῦν ἀντιπροσωπευ­τικοὺς τύ­πους ὁμάδος συγγενῶν συναξαρίων τοῦ Ι¢ ἢ τοῦ τέλους τοῦ Θ¢ αἰῶνος, τὰ ὁποῖα, ὅπως φαίνεται, ἔχουν βασισθεῖ σὲ κά­ποιον ἄλλο Βίο (Β), ὁ ὁποῖος ἔχει ἀπωλε­σθεῖ ἢ τουλάχι­στον δὲν ἔχει βρεθεῖ ἀκόμη. Συγκριτικὰ μὲ τὸ γνωστὸ Βίο ὑ­πάρ­χουν κάποια ἐπιπλέον στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα, ἂν καὶ εἶναι δευτε­ρεύουσας σημασίας, ἀπουσιάζουν ἀπὸ τὸν ὑπάρχοντα Βίο. Κατὰ τὸν Latyšev ὁ ἀπωλεσθεὶς Βίος (Β) πρέπει νὰ γράφηκε πρὸ τοῦ Θ¢ αἰ. καὶ νὰ χρη­σίμευσε ὡς πηγὴ στὸν ὅσιο ᾿Ιωσὴφ τὸν ῾Υμνογράφο (816-886) γιὰ τὴ σύνταξη τῆς ᾿Ακολουθίας τοῦ ῾Οσίου, μετὰ τὸ 850. ῾Ο Loenertz ὅμως πιστεύει, ὅτι ὁ ᾿Ιωσὴφ στηρίχθη­κε μόνο στὸ γνωστὸ Βίο καὶ ὁ ἀπωλεσθεὶς Βίος (Β) πρέπει νὰ γράφηκε ἀργότερα, βασι­ζόμενος στὶς γνωστὲς πηγές, δηλ. τὰ ἀποσπάσματα τοῦ Λει­μῶνος, τὸν ἐκτενῆ Βίο καὶ τὴν ᾿Ακολουθία τοῦ ᾿Ιω­σὴφ τοῦ ῾Υμνογράφου. ᾿Απὸ τὸν τελευταῖο Βίο (Β) προφανῶς ἀντλοῦν τὸ ᾿Εγκώ­μιον εἰς τὸν ὅσιον Δαυὶδ ποὺ ἐξέδωσε ὁ Β. Λα­ούρ­δας τὸ 1970, καθὼς καὶ τὸ ᾿Εγκώμιον εἰς τὸν ἐν ἁ­γίοις πα­τέρα ἡμῶν Δαυὶδ τὸν ἐν Θεσσαλονίκῃ τοῦ Μακαρίου Μα­κρῆ, τὸ ὁποῖο ἐξέδωσε ὁ Latyšev (1912) ἀποδίδοντάς το ἐσφαλ­μένα στὸν αὐτοκράτορα Μανουὴλ Β¢ Παλαιολόγο.

Καὶ στὰ δύο ἐγκώμια περιλαμβάνονται κοινὰ στοι­χεῖα, τὰ ὁποῖα, ἐνῶ λείπουν ἀπὸ τὸν γνωστὸ Βίο, ὑπάρ­χουν στὰ δύο Συναξάρια· ἐπιπλέον παρατηροῦνται πλα­τυασμοὶ καὶ ὁμοιότροπες ἐξηγήσεις στὰ αὐτὰ σημεῖα, πρᾆγ­μα ποὺ δὲν παρατηρεῖται στὸ γνωστὸ Βίο. Τὸ 1656 ὁ ᾿Αγάπιος Λάν­δος ὁ Κρὴς περιέλαβε στὴν Καλοκαιρινή του μία ἐλεύθερη ἁπλο­ελληνικὴ ἀπόδοση τοῦ Βίου.

῾Ο ἀνώνυμος βιογράφος δὲν διασώζει λεπτομέρειες ἀπὸ τὸ παρελθὸν τοῦ ῾Οσίου· ἔτσι ἀγνοοῦνται τὰ σχετικὰ μὲ τὴ γέννηση καὶ τὴ δράση του πρὶν τὴν ἐγκατάστασή του στὴ Θεσσαλονίκη, καθὼς καὶ οἱ λόγοι ποὺ τὸν ἔφεραν στὴ μεγα­­λόπολη αὐτή.

῾Ο Θεσσαλονικεὺς ὅμως ἀββᾆς Παλλάδιος πληροφό­ρη­σε τὸν ᾿Ιωάννη Μόσχο ὅτι ὁ Δαυὶδ ἦταν “τῷ γένει Μεσο­ποταμη­νός” καὶ ὅτι στὴ Θεσσαλονίκη “μετὰ τοῦ ἀββᾆ Δαυὶδ ἦλθεν καὶ ἄλλος μοναχὸς ὀνόματι ᾿Αδολᾆς καὶ αὐτὸς Μεσο­ποταμη­νός”, δίχως κανένα ἄλλο προσδιορισμὸ τοπικὸ ἢ χρο­νικό. Μὲ τὸν χαρακτηρισμὸ “Μεσοποταμηνός” ὑπο­δηλώνε­ται μᾆλλον ἡ βόρεια Μεσοποταμία, ἡ ὁποία καὶ δι­οικητικὰ ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Σεπτιμίου Σεβήρου εἶχε διαι­ρεθεῖ σὲ Μεσοποταμία καὶ ᾿Οσροηνὴ καὶ εἶχε ἀναπτυχθεῖ σὲ ἀκμά­ζον μοναστικὸ κέντρο.

Γιὰ τὰ χρονικὰ πλαίσια μποροῦμε νὰ φθάσουμε σὲ κάποιες ἀποδεκτὲς ἀπαντήσεις, συνδυάζοντας τὶς ἐσωτερικὲς πληροφορίες. ῍Αν ἡ κοίμησή του, σύμφωνα μὲ τὶς ἐσωτε­ρι­κὲς ἐνδείξεις, συνέβη μεταξὺ τῶν ἐτῶν 535 καὶ 541 καὶ κατὰ τὸν Παλλάδιο “ὁ Δαυὶδ ἐποίησεν ἐν τῷ ἐγκλειστη­ρίῳ περὶ τὰ ἑ­βδομήκοντα ἔτη”, ἀπὸ τότε δηλ. ποὺ εἰσῆλθε στὴ μονὴ ἀρκε­τὰ νέος, τὸ 465-470, τότε μποροῦμε νὰ εἰκάσουμε τὴ γέννη­ση τοῦ ῾Οσίου περὶ τὸ 450.

᾿Εκεῖνο ὅμως ποὺ δὲν ἐπιβεβαιώνεται μὲ κανένα τρόπο, εἶ­ναι οἱ λόγοι ποὺ ὤθησαν τὸν Δαυὶδ καὶ τὸν ᾿Αδολᾆ νὰ μεταναστεύσουν ἀπὸ τὴ Μεσοποταμία στὴ Θεσσαλονίκη. ῾Η πιθανότητα νὰ ἦρθε ὁ Δαυὶδ στὴ Θεσσαλονίκη ἀποσκο­πώ­ν­τας στὸ νὰ ἀσκητεύσει -ὅπως θέλει νὰ τὸν παρουσιά­σει ἕνα μεταγενέστερο ἐγκώμιο, τοῦ ΙΔ¢ αἰ., λέγοντας ὅτι “ἀπολεξά­μενος τῶν τότε κοινοβίων τὸ μᾆλλον ἠκριβωμέ­νον... ἐν τοῖς τούτῳ δεῖν ἔγνω τῆς οὐρανίου πολιτείας ποιή­σασθαι τὴν ἀρ­­χὴν”- φαίνεται ἀρκετὰ παρακινδυνευμένη, ἀρκεῖ νὰ παρα­βάλ­­λει κανεὶς τὶς κλιματολογικὲς ἀνέσεις ποὺ προσφέρει τὸ περι­βάλλον τῆς Μεσοποταμίας μὲ τὸ ἀντί­στοιχο ἠπειρωτικὸ κλῖμα τῆς Θεσσαλονίκης, σὲ ἕναν ἀσκη­τή. ῎Ισως, γιὰ ἄγνω­στους λό­γους, νὰ βρέθηκε στὴ Θεσσα­λονίκη καὶ ἐκεῖ ὡρί­μα­σε ἡ ἀπό­φαση νὰ στραφεῖ στὸ μονή­ρη βίο.

Κατὰ τὸν βιογράφο του ὁ ῞Οσιος εἰσῆλθε ἀρχικὰ στὴ μο­νὴ “τῶν ἁγίων μαρτύρων Θεοδώρου καὶ Μερκουρίου ἐπι­λεγομένη Κουκουλλιατῶν”, τῆς ὁποίας ἡ τοποθεσία προσ­διορίζεται “ἐν τῷ ἀρκτικῷ μέρει τῆς πόλεως πλησίον τοῦ τεί­χους ἐν ᾧ ἐστι τὸ παραπόρτιον τῶν ᾿Απροΐτων”. Τὸ προσω­νύμιο “Κουκουλ­λιατῶν” ἢ “Κουκουλλατῶν” δηλώνει τοὺς μο­ναχοὺς ποὺ ἔφε­ραν κουκούλιο, ἴσως κατὰ ἰδιάζοντα τρόπο, ἂν κρίνει κανεὶς ἀπὸ τὶς σωζόμενες ἀπεικονίσεις τοῦ ῾Οσίου, δηλ. ριγμένο στοὺς ὤμους.

῾Η θέση τῆς μονῆς πρέπει νὰ ἀναζητηθεῖ βο­ρειο­ανα­το­λικὰ τῆς ᾿Ακροπόλεως, ἐκεῖ ὅπου ἀναγνωρίζεται τὸ τοπωνύ­μιο “Κῆπος τοῦ Προβατᾆ”. ῾Η ὀνομασία “μονα­στή­ρι­ον τῶν ᾿Απροΐτων” μᾆλλον ἔδωσε τὸ ὄνομα καὶ στὸ ὁμώνυ­μο παρα­πόρτιο, ἡ ὁποία τελικὰ ὑπο­χώρησε καὶ ἐπι­κράτησε νὰ ὀνο­μάζεται πρὸς τιμὴ τοῦ ῾Οσί­ου, ἀφοῦ ἔζησε καὶ τά­φη­κε ἐκεῖ, λαμβάνοντας κατ᾿ ἐπέκτα­ση τὸ ὄνομά του καὶ ὅλη ἡ πε­ριοχή.

Θὰ πρέπει νὰ σημειωθεῖ ἐδῶ, ὅτι τὸ σημερινὸ “πα­ρεκ­κλήσιο τοῦ ὁσίου Δαυίδ” δὲν ἔχει καμμία σχέση μὲ τὴν ἀρ­χαία ἐκείνη μονή, ἀλλὰ εἶναι τὸ ὑπολειφθὲν τμῆμα τοῦ καθ­ολικοῦ τῆς μονῆς τοῦ προ­φήτου Ζαχαρία, γνωστῆς ὡς “μο­νῆς τοῦ Λατόμου”, τὸ ὁποῖο ἀφιερώθηκε στὴν μνήμη τοῦ ὁσίου Δαυίδ μόνο μετὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς πόλεως ἀπὸ τοὺς Τούρκους, καὶ μάλιστα τὸ 1921.

Τὰ παραδείγματα τῶν ἁγίων ἀνδρῶν τῆς Παλαιᾆς Δια­θήκης, ἰδιαιτέρως τοῦ προφήτου καὶ βασιλέως Δαυίδ, ὁ ὁποῖ­ος “τριετῆ χρόνον ᾐτήσατο ἵνα δοθῇ αὐτῷ χρηστότης καὶ παι­δεία καὶ σύνεσις” ὤθησαν τὸν ῞Οσιο νὰ ἀποφασίσει: “... δεῖ κἀμὲ τριετῆ χρόνον καθίσαι ἐν τῷ δένδρῳ τούτῳ, ὅπως ὁ κύ­ριός μου ᾿Ιησοῦς ἀποκαλύψῃ μοι καὶ ἐπίδῃ ἐπὶ τὴν ταπείνω­σίν μου, καὶ δώσῃ μοι σύνεσιν καὶ ταπείνωσιν τοῦ δουλεύειν αὐτῷ ἐν φόβῳ καὶ τρόμῳ”. Πράγματι, “ἐκα­θέσθη ἐπὶ τῷ δέν­δρῳ ὃ ἦν ἐγγύθεν κατὰ τὸ δεξιὸν μέρος τῆς ἐκκλησίας ἱστά­μενον, ὄνομα τούτῳ ἀμυγδαλέα” καὶ ἀπὸ τὴ θέση αὐτὴ πιὸ ἀπο­φασιστικὰ συνέχισε τὴν ἄσκησή του. Στὸ τέλος τῆς τρι­ετίας ἐμφανίσθηκε ἄγγελος Κυρίου, ὁ ὁποῖος τὸν διαβεβαίωσε ὅτι εἰσακούσθηκε ἡ παράκλησή του καὶ ἡ δοκιμασία του ὡς δεν­δρίτη ἀσκητῆ ἔληξε· “κά­τελθε ἀπὸ τοῦ φυτοῦ οὗ καθέζη καὶ ποίησον σεαυτῷ κελ­λίον, καὶ ἔση ἐν αὐτῷ αἰνῶν καὶ εὐλογῶν τὸν Θεόν”. ῾Ο ῞Οσιος κοι­νοποίησε τὴν ὀπτασία αὐτὴ στοὺς μαθητές του, ζητώντας τὴ βοήθειά τους γιὰ τὴν κατασκευὴ τοῦ κελλιοῦ. ῾Η εἴδηση γρήγορα ἔφθασε στὸν ἀρχι­επίσκοπο τῆς Θεσσα­λονίκης Δω­ρόθεο καὶ σὲ ὅλη τὴν πόλη.

Γιὰ τὸν τόπο ὅπου βρισκόταν τὸ κελλί, τὸ “ἐγκλει­στή­ριο” τοῦ ῾Οσίου, δὲν λέγει τίποτε ὁ βιογράφος του. ῾Η ἔλλει­ψη αὐτὴ ὅμως συμπληρώνεται ἀπὸ τὶς πληροφορίες τοῦ ἀββᾆ Παλλαδίου, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ὁ ῞Οσιος “ἔξωθεν τοῦ τείχους τῆς πόλεως καὶ ὡς ἀπὸ σταδίων τριῶν ἔγκλει­στος ἦν”, δηλ. ἐκτὸς τῶν τειχῶν καὶ μᾆλλον πρὸς τὰ βό­ρεια, σὲ ἀπόσταση μικρότερη ἀπὸ ἑξακόσια μέτρα. Τὸ διά­στημα ἐγ­κλεισμοῦ του ἐκεῖ προσδιορίζεται μόνον ἀπὸ τὸν Βίο, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει ὅτι εἰσῆλθε ὅταν ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης ἦταν ὁ Δωρό­­θεος καὶ ἐξῆλθε στὰ χρόνια τοῦ διαδόχου του ᾿Αριστείδου.

Πότε ἀνῆλθε στὸ θρόνο ὁ Δωρόθεος δὲν εἶναι γνω­στό. Θὰ πρέπει πάντως νὰ ἀναζητήσουμε τὸ χρόνο αὐτὸ στὸ ἐνδιάμεσο διάστημα μετὰ τὸ 497, διότι μέχρι τότε κατεῖχε τὴν ἕδρα τῆς Θεσσαλονίκης ὁ ᾿Ανδρέας, καὶ πρὸ τοῦ 515, διότι τὸ Μάρτιο αὐτοῦ τοῦ ἔτους ἔφθασε στὴ Ρώμη ἐπιστο­λὴ τοῦ Θεσσαλονίκης Δωροθέου πρὸς τὸν νεοεκλε­γέντα πάπα ᾿Ορμίσ­­δα γιὰ τὴ διευθέτηση τοῦ ᾿Ακακιανοῦ σχίσματος (PL 63, 371-372). Οἱ σχέσεις αὐτές, ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονί­κης καὶ πάπα Ρώμης, ὀφείλονται στὸ γεγονὸς ὅτι τὴν ἐπο­χὴ αὐτὴ ἡ ᾿Εκκλησία τῆς Θεσσαλο­νίκης καὶ ὅλο τὸ ἀνατο­λι­κὸ ᾿Ιλλυρι­κὸ ὑπαγόταν διοικητικὰ στὸ θρόνο τῆς Ρώμης καὶ ὁ ἀρχιεπί­σκοπός της ἦταν βικά­ριος τοῦ πάπα καὶ εἶχε ἄμεση ἀναφορὰ σ᾿ αὐτόν. Οἱ δια­πραγματεύσεις δὲν ἀπέδωσαν καὶ προκλήθη­καν μάλιστα σο­βαρότατα ἐπεισόδια καὶ ταραχὲς στὴ Θεσσα­λονίκη σὲ βά­ρος τῶν ἀπεσταλμένων τοῦ πάπα, μὲ ἄμε­σο ἀπο­τέλεσμα νὰ ζητήσει ὁ πάπας τὴν καθαίρεση τοῦ Δω­ροθέου· ὅλα αὐτὰ ἀπετέλεσαν τὸ ἀντικείμενο νέας ἀλληλο­γραφίας τῶν δύο ἀνδρῶν τὸ 520 (PL 63, 499-500). ῾Ο Δω­ρόθεος πάντως ἀπε­βίωσε ὡς ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης καὶ τὸν διαδέχθηκε ὁ πρεσβύτερος ᾿Αριστείδης, φυσικὰ μετὰ τὸ 520.

Γεγονὸς πάντως εἶναι ὅτι, ὅταν ὁ αὐτοκράτορας ᾿Ιου­στι­νιανὸς μὲ τὴν Νεαρὰ 11, τοῦ ἔτους 535, ἀπέσπασε ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ δικαιοδοσία τοῦ ἀρχιεπισκόπου Θεσσα­λονίκης τὶς βόρειες ἐπαρχίες τοῦ ᾿Ιλλυρικοῦ καὶ ἀνύψωσε τὴν ἰδιαίτε­ρή του πατρίδα σὲ ἀρχιεπισκοπή, ὑπὸ τὸν τίτλο τῆς Νέας ᾿Ιουστινιανῆς, ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης ἦταν ὁ ᾿Α­ρι­στείδης, ὁ ὁποῖος ἂν καὶ ἀποδέχθηκε τὴ μετα­βολή, προσ­πά­θησε ὅμως νὰ περισώσει τὴν πολιτικὴ σημα­σία τῆς πό­λεως, μὲ τὴν ἐπαναφορὰ τῆς ἕδρας τοῦ ὑπάρχου τοῦ ᾿Ιλλυ­ρικοῦ ἀπὸ τὴν Πρώτη ᾿Ιουστινιανὴ στὴ Θεσσαλο­νίκη. ᾿Ενῶ ἡ διάσπαση τῆς ἐκκλησιαστικῆς διοικήσεως δὲν μείωνε τὴν ἀξία τῆς Θεσ­σαλονίκης, ἡ μετάθεση τῆς ἕδρας τῆς ὑπαρχίας (Praefectura) συνιστοῦσε σοβαρὸ ὑποβιβασμὸ τῆς πόλεως. Τὸ αἴτημα λοιπὸν τῶν Θεσσαλονικέων, καθὼς καὶ ἡ ἐπιθυμία τοῦ ὑπάρχου Δο­μνίκου, ἦταν ἡ ἐπαναφορὰ τῆς ἕδρας στὴ Θεσσαλονίκη, ἰδέα ποὺ ἐνστερνίσθηκε μὲ ἐν­θουσιασμὸ ὁ ἀρχι­επίσκοπος ᾿Αριστείδης.

Στὸ σημεῖο αὐτὸ ζητήθηκε ἡ βοήθεια τοῦ ὁσίου Δαυὶδ γιὰ τὴ μεταφορὰ τοῦ αἰτήματος στὸν ᾿Ιουστινιανό, διότι ὁ ἀρχιεπίσκοπος, ὅπως ὁ Βίος ἐξηγεῖ, δὲν μποροῦσε “καταλι­πεῖν τὴν πόλιν ἀδιοίκητον” καὶ νὰ μεταβεῖ στὴν Κωνσταν­τινούπο­λη, μᾆλλον ὅμως, ἀπ᾿ ὅ,τι φαίνεται, διότι ὑπῆρχαν κάποια προβλήματα στὶς σχέσεις τῶν δύο ἀνδρῶν. ᾿Εκτὸς τῶν ἄλλων ὅμως, ἡ προτίμηση τοῦ ὁσίου Δαυὶδ δείχνει τὴ βαρύτητα, ἀλλὰ καὶ τὶς δυσχέρειες ποὺ προβλε­πόταν ὅτι θὰ συναντοῦσε ἕνα παρόμοιο αἴτημα στὸν ᾿Ιου­στινιανό, ὁ ὁποῖος προσφάτως εἶχε τιμήσει τὴν ἰδιαίτερή του πατρίδα, Πρώτη ᾿Ιουστινιανή, μὲ τὶς ἕδρες τῆς νέας ἀρχιεπισκοπῆς καὶ τῆς ὑπαρχίας.

Μετὰ ἀπὸ τόσα χρόνια ἐγκλεισμοῦ ὁ ῞Οσιος ἐμφανί­σθηκε γιὰ πρώτη φορὰ στὸ φῶς τοῦ ἥλιου· ἡ μορφή του εἶχε ἀλλάξει, “ἦν γὰρ αὐξηθεῖσα ἡ κόμη τῆς ἁγίας αὐτοῦ κεφαλῆς ὡς φθάνειν μέχρι τῆς ὀσφύος αὐτοῦ, καὶ ὁ πώγων αὐτοῦ μέχρι τῶν ποδῶν αὐτοῦ, τὸ δὲ ἅγιον αὐτοῦ πρόσω­πον καθάπερ ἡλιακὰς ἀκτῖνας ἀπέπεμπεν”. Συνοδευόμενος ἀπὸ δύο μαθητές του, τὸν Θεόδωρο καὶ τὸν Δημήτριο, ἀπέ­πλευσε πρὸς τὴ Βασιλεύουσα. ῾Η φήμη ὅμως τοῦ ῾Οσίου εἶχε προ­τρέξει· ἔτσι, ὅταν ἔφθασε ἐκεῖ, ὅλη ἡ πόλη τὸν ὑποδέ­χθηκε· “εὐθέως κατάδηλον ἐγένετο εἰς πᾆσαν τὴν πό­λιν περὶ τοῦ ὁσί­ου Δαυίδ”, καὶ μάλιστα “γνοῦσα ἡ θεοφι­λεστάτη Θεο­δώρα στέλλει κουβικουλαρίους καὶ εἰσδέχεται αὐτόν, κατ᾿ ἰ­δίαν ἑτοι­μάσασα δωμάτιον ἄξιον τοῦ ἁγίου”. ῾Η ὑποδοχή του ἀπὸ τὴ Θεοδώρα, σύζυγο τοῦ ᾿Ιουστι­νια­νοῦ, καθὼς καὶ οἱ τιμὲς καὶ ὁ σεβασμός της πρὸς τὸ πρό­σωπο τοῦ ῾Οσίου, προκάλεσαν τὸ θαυμασμὸ ὅλων τῶν παρισταμένων.

῾Η Θεοδώρα κινήθηκε δραστήρια· ἔτσι ὅταν ἐπέστρε­ψε ὁ ᾿Ιουστινιανός, ὁ ὁποῖος ἀπουσίαζε σὲ ἐπίσημες ὑπο­χρεώ­σεις, φρόντισε νὰ προκαταλάβει τὴ γνώμη του θετικὰ ὑπὲρ τοῦ ὁσίου Δαυίδ, μὲ ἀποτέλεσμα “ὁ οὖν βασιλεὺς τῇ ἑξῆς σι­λέντι­ον ποιησάμενος ἐκέλευσε τὸν ὅσιον εἰσελθεῖν ἐπὶ πάσης τῆς συγκλήτου”. ῾Ο ῞Οσιος παρουσιάσθηκε στὴ σύγκλητο κατὰ τρόπο θεαματικό, “ἀνθρακιὰν αἰτησάμενος· καὶ δεξάμενος αὐ­τὴν εἰς τὰς ἁγίας αὐτοῦ χείρας, εἰσήει θυ­μιῶν τόν τε βα­σιλέα καὶ πᾆσαν τὴν θεοφιλῆ μετὰ τῶν δύο αὐτοῦ μαθητῶν, μηδόλως ἐκθλιβείσης τῆς ἁγίας αὐτοῦ σαρ­κὸς ἐν τῷ κατ­έχειν εἰς τὰς ἁγίας αὐτοῦ χείρας τὸ πῦρ”. Τὸ παράστημα τοῦ ῾Οσί­ου καθὼς καὶ τὸ προφανὲς θαῦμα, ἐπέ­βαλε σὲ ὅλους κλίμα δέους καὶ κατανύξεως, ὥστε “δεξάμε­νος ὁ θεοφιλέ­στα­τος βα­σιλεὺς τὰς ἀναφορὰς ἐκ τῶν ἁγίων αὐτοῦ χειρῶν καὶ καταμα­θὼν αὐτὰς διὰ ποῖον αἴτημα ἐσκύλη ὁ ὅσιος Δαυίδ, εἰς πάντα πρόθυμος ὑπήκουσεν τῷ ὁσίῳ καὶ ὅσα ἀπὸ στό­ματος ᾐτήσατο παρέσχεν αὐτῷ μετὰ πάσης σπουδῆς”.

῾Η ἀποστολὴ τοῦ ῾Οσίου δὲν μποροῦσε νὰ ἔχει καλύ­τερη ἔκβαση, διότι “καὶ γεναμένων τῶν σακρῶν μετὰ πολλῆς σπου­δῆς καὶ ἐπιμελείας, δι᾿ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπέλυ­σεν αὐτὸν μετὰ χαρᾆς πολλῆς, δοὺς αὐτῷ τὰς κελεύσεις αὐτοχείρως”. Κομί­ζοντας τὰ ἀγαθὰ νέα ὁ ῞Οσιος ἀπέπλευσε γιὰ τὴ Θεσ­σα­λο­νίκη, τὴν ὁποία ὅμως ἔμελλε μόνον ἀπὸ μακρυὰ νὰ ξαναδεῖ, διότι μόλις τὸ πλοῖο παρέκαμψε τὸ ἀκρωτήριο “ὃ ἔχει τὴν ἐπωνυ­μίαν ὁ ῎Εμβολος, καὶ ἅμα τῷ θεάσασθαι αὐτὸν τὸ ἅγιον μοναστήριον ἔνθα ὤκει... ἀπέδωκε τὸ πνεῦ­μα τῷ Κυρίῳ”.

῾Η εἴδηση τῆς ἀφίξεως τοῦ λειψάνου πλέον τοῦ ῾Οσίου κάτω ἀπὸ τὶς συνθῆκες αὐτές, συγκλόνισε ὁλόκληρη τὴν πό­λη. Τὸ σκήνωμα τοῦ ὁσίου Δαυὶδ ἀρχικὰ κατατέθηκε στὸν τόπο, ὅπου εἶχαν ἀποτεθεῖ παλαιότερα τὰ σώματα τῶν μαρ­τύρων τῆς ἐποχῆς τοῦ Μαξιμιανοῦ Γαλερίου, Θεο­δούλου καὶ ᾿Αγαθό­ποδος (βλ. λῆμμα), στὰ δυτικὰ τοῦ λιμανιοῦ. ῾Ο ἀρχι­επί­σκοπος τῆς πόλεως ᾿Αριστείδης “οὐ μετρίως ἐθλί­βη” καὶ ὅρι­σε πάνδημη κηδεία. Τὸ λείψανο τοῦ ῾Οσίου ἐν­ταφιάσθηκε στὴ μονή του, τῶν ᾿Απροΐτων, σύμφωνα μὲ τὴν ἐπιθυμία του.

Χρονικὰ ἡ κοίμηση τοῦ ῾Οσίου πρέπει νὰ προσδιο­ρι­σθεῖ μετὰ τὴ δημοσίευση τοῦ διατάγματος ἐπαναφορᾆς τῆς ἕδρας τῆς ὑπαρχίας στὴ Θεσσαλονίκη. ῾Υπάρχει μία σοβαρὴ ἔνδειξη ὅτι ἤδη ἀπὸ τὸ 541 ὁ ὕπαρχος ἕδρευε πάλι στὴ Θεσ­σαλονίκη· συνεπῶς ἡ κοίμηση τοῦ ῾Οσίου πρέπει νὰ ἀναζητη­θεῖ στὸ παραπάνω διάστημα, δηλ. μεταξὺ τῶν ἐτῶν 535-541.

῾Ο Βίος τοῦ ῾Οσίου διασώζει ἀρκετά σημεῖα, τὰ ὁποῖα τέλεσε κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ζωῆς του: “το­σαύτη δὲ χάρις ἐδό­θη, ἀγαπητοί, τῷ ὁσίῳ Δαυὶδ ὥστε καὶ δαίμο­νας ἐξ­ελαύ­νειν καὶ νοσοῦσιν ὑγείαν παρέχειν, ἐπικα­λούμενον τὸν Κύ­ρι­ον ἡμῶν ᾿Ιησοῦν Χριστόν”.

῾Εκατὸν πενήντα χρόνια μετὰ τὴν κοίμηση τοῦ ῾Οσί­ου, περὶ τὸ 685-690, ἔγινε μία προσπάθεια γιὰ τὴ διάνοιξη τοῦ τάφου, ὅταν ὁ ἡγούμενος τῆς μονῆς τῶν ᾿Απροΐτων Δημή­τρι­ος “ἠθέλησεν ἀπὸ πολλὴν πίστιν λαβεῖν τι μέρος ἐκ τοῦ ἁγίου αὐτοῦ λειψάνου”. Μόλις ὅμως ξεκίνησε ἡ ἐργα­σία αὐτή, ἡ πλάκα ποὺ κάλυπτε τὸν τάφο ἔσπασε καὶ αὐτὸ θεωρήθηκε ὡς φανέρωση τοῦ θελήματος τοῦ ῾Αγίου νὰ μὴ θιγεῖ. Τὸ λείψανο παρέμεινε στὴν ἀρχική του θέση μέχρι τὴν ἐποχὴ τῶν σταυρο­φοριῶν. Κατὰ τὴν περίοδο τῆς λατι­νικῆς κυριαρχίας τοῦ μομ­φερρατικοῦ οἴκου στὴ Θεσσαλο­νίκη (1204-1222), τὸ λείψανο μεταφέρθηκε στὴν ᾿Ιταλία καὶ τὸ 1236 ἀπαντᾆται στὴν Πα­βία, ἀπ᾿ ὅπου μεταφέρ­θηκε στὸ Μιλάνο τὸ 1967.

Τελικά, μὲ ἐνέργειες τοῦ Παναγιωτάτου Μητροπο­λί­του Θεσσαλονίκης κ.κ. Παντελεήμονος Β¢, τὸ σεπτὸ λεί­ψανο τοῦ ὁ­σίου Δαυὶδ μεταφέρθηκε στὴ Θεσσαλονίκη καὶ κατα­τέθηκε στὴ βασιλικὴ τοῦ ἁγίου Δημητρίου στὶς 16 Σε­πτεμ­βρίου 1978 ( τώρα βρίσκεται στην Ιερά Μονή Αγίας Θεοδώρας στην Ερμού). Μὲ τὴν εὐκαιρία τῶν παραπάνω ἑορτα­σμῶν ἐκ­δόθηκε ἀπὸ τὴν ῾Ι. Μονὴ ἁγίας Θεοδώρας τῆς ῾Ι. Μητρο­πό­λεως Θεσ­σαλονίκης μία νέα πλήρης “᾿Α­σματικὴ ᾿Ακολου­θία τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου πατρὸς ἡ­μῶν Δαβὶδ τοῦ ἐν Θεσσα­λονίκῃ” ἀπὸ τὸν μακαριστὸ γέ­ροντα Γεράσιμο Μικραγιαν­νανίτη (Θεσσαλο­νίκη 1978).

26 ᾿Ιουνίου

ΔΑΥΙΔ ὁ ΚΥΔΩΝΙΕΥΣ, ὁσιομάρτυς († 26.6.1813)

῾Ο ὁσιομάρτυς Δαυὶδ καταγόταν ἀπὸ τὶς Κυδωνίες (᾿Αϊ­βαλί) τῆς Μικρᾆς ᾿Ασίας. Στὸ Βίο του δὲν ἀναφέρε­ται ὁ χρόνος τῆς γεννήσεώς του, ἀλλὰ οὔτε μᾆς παρέ­χονται καὶ κάποιες πληροφορίες σχετικὰ μὲ τὴν οἰκογενειακή του κατά­σταση.

Οἱ κάτοικοι τῶν Κυδωνιῶν εἶχαν ἀναπτύξει μία ἰ­δι­αί­τερη σχέση μὲ τὸ ῞Αγιο ῎Ορος, καθὼς ὑπῆρχαν δύο ἁγιο­ρει­τικὰ μετόχια στὴν πόλη τους· ἕνα τῆς μονῆς ᾿Ιβή­ρων καὶ ἕνα τῆς μονῆς Παντοκράτορος. ᾿Επιπλέον, πολλοὶ ᾿Αϊβαλιῶ­τες εἶ­χαν ἐγκαταβιώσει ὡς μοναχοὶ σ᾿ αὐ­τό. ῎Ετσι, ὅταν ὁ Δαυὶδ ἐγκατέλειψε τὴν πατρίδα του, ἐπισκέφθηκε τὸ ῞Α­γιο ῎Ορος καὶ διέμενε κοντὰ σὲ κάποιον συμπατριώτη του, ἀδελφὸ τῆς Σκήτης τῆς ἁγί­ας ῎Αννης, ὅπου ἀργότερα ἐκά­ρη καὶ ὁ ἴδι­ος μοναχός.

῾Ο Δαυὶδ κατὰ τὴ διάρκεια τῆς μοναχικῆς του πο­λι­τείας, κινούμενος ἀπὸ θεῖο ζῆλο, ἀνέλαβε τὴν πρωτο­βουλία, ἀφοῦ πρῶτα ἔλαβε τὴν ἄδεια τοῦ γέροντά του, νὰ ἐπισκε­φθεῖ τὴ Σμύρνη γιὰ νὰ συλλέξει χρήματα (ζητεία) γιὰ τὴν ἀνοικο­δόμηση τῶν ἐρειπωμένων ναῶν τῆς Μεταμορ­φώσεως τοῦ Σωτῆρος καὶ τῆς Θεοτόκου στὸ ῎Ορος. Μετὰ τὴν ἀποπε­ρά­τωση τῶν ἐργασιῶν στοὺς δύο ναοὺς οἰκο­δόμησε καὶ δύο δεξαμενὲς νεροῦ, καθὼς καὶ μία σειρὰ κελλιὰ γιὰ τοὺς προ­σκυνητές. Δὲν παρέμεινε ὅμως ἄλλο στὸ ῎Ορος, ἀλλὰ φλε­γό­μενος ἀπὸ τὸν πόθο τοῦ μαρτυρί­ου ἐπισκέφθηκε τὴ Μα­γνη­σία, ὅπου προκάλεσε τοὺς Τούρκους, ὀνειδίζοντάς τους γιὰ τὴ θρησκεία τους. Αὐτοὶ τὸν συνέλαβαν καὶ ἀφοῦ τὸν ξυλο­κόπησαν ἄγρια τὸν ἀπέπεμψαν ἀπὸ τὴν πόλη τους. ῎Ετσι, χωρὶς νὰ πραγματοποιήσει τὴν ἐπιθυμία του ἐπέστρε­ψε στὴ Σκήτη τῆς ἁγίας ῎Αννης, ὅπου ἐξομολογήθηκε στὸ γέροντά του τὸ διακαῆ πόθο του γιὰ τὸ μαρτύριο. ῾Ο πνευ­ματικός του φοβούμενος γιὰ τὴν ἔκβαση μιᾆς τέτοιας πράξεως, προσ­πάθησε νὰ τὸν ἀπο­τρέ­ψει, χωρὶς ὅμως τελικὰ νὰ τὸ ἐπι­τύ­χει. ῾Ο Δαυὶδ ἐπισκέφθηκε στὶς Καρυὲς τὸν πρώην Χριστου­πόλεως Πα­γκράτιο, ἀπὸ τὸν ὁποῖο ἔλαβε τὴν εὐλογία γιὰ νὰ προχω­ρήσει στὸ μαρτύριο, καὶ κατόπιν ἦλθε στὴ Θεσσα­λονίκη. ᾿Εκεῖ πληροφορήθηκε τὴν ἐξώμοση ἑνὸς μοναχοῦ ἀπὸ τὴ Βατοπεδινὴ Σκήτη τοῦ ἁγίου Δημητρίου. ῾Ο ὅσιος Δαυὶδ τὸν ἐπισκέφθηκε καὶ προσπάθησε νὰ τὸν μεταπεί­σει· μάταια ὅμως γιατὶ ὁ ἀρνησίθρησκος ἐπέμενε στὴν πλάνη του. Οἱ Τοῦρκοι, οἱ ὁποῖοι φρουροῦσαν τὸν ἐξω­μότη, συνέλαβαν τὸν ῞Οσιο καὶ ἀφοῦ τὸν χτύπησαν, τὸν παρέδωσαν στὸν κριτὴ γιὰ νὰ δικαστεῖ. ῾Ο κριτής, φο­βούμενος μήπως ὁ Δαυὶδ κατα­φέ­ρει νὰ μεταπείσει τὸν ἐξωμότη, διέταξε τὴν ἄμεση θανάτω­ση τοῦ ῾Οσίου. Τὴν ἴ­δια νύχτα λοιπόν, στὶς 26 ᾿Ιου­νίου τοῦ ἔτους 1813, ὁ ὅ­σιος Δαυὶδ ὁ Κυδωνιεὺς βρῆκε μαρτυρικὸ θάνατο δι᾿ ἀπαγχονισμοῦ. Τὸ λείψανο τοῦ ὁσιο­μάρτυρος δὲν διασώ­θηκε.

῾Η μνήμη του τιμᾆται τὴν ἡμέρα τοῦ μαρ­τυρίου του, στὶς 26 ᾿Ιουνίου. ᾿Ιδιαίτερα τιμᾆται ὁ ὅσι­ος στὴ Σκήτη τῆς ἁγίας ῎Αννης, ὅπου καὶ συμπεριλαμ­βάνεται στὶς εἰκόνες τῶν ὁσιομαρτύρων ποὺ προέρχονται ἀπὸ αὐτή. ῾Ο Βίος τοῦ ὁσιο­μάρτυρος ποὺ μᾆς παραδίδεται ἀνωνύμως, σώζεται σὲ κώδι­κα τῆς Σκήτης, εἶναι δὲ ἐνταγμένος στὸ Συναξάριο τῆς ᾿Ακο­λουθίας ποὺ συντάχ­θηκε πρὸς τιμὴν ὅλων τῶν ῾Αγιαννα­νι­τῶν μαρτύρων καὶ ὁσίων πατέρων.

᾿Επίσης στὸ Συναξάριο τοῦ ὁσιομάρτυρος ᾿Ιγνατίου τοῦ ᾿Ιβηροσκητιώτου (8 ᾿Οκτωβρίου 1814), ἔχουμε μία ἀνα­φορὰ στὸ μαρτυρικὸ θάνατο τοῦ ὁσιομάρτυρος Δα­υίδ. Ση­μειώνεται λοιπὸν ὅτι ὁ ὅσιος ᾿Ιγνάτιος ἐπισκέφθη­κε τὴν πόλη τῆς Θεσ­σαλονίκης κατὰ τὴν ἡμέρα τοῦ μαρ­τυρίου τοῦ ὁσί­ου Δαυὶδ καὶ τόσο πολὺ συγκλονίσθηκε ἀπ᾿ αὐτό, ὥστε θέ­λησε νὰ μαρ­τυρήσει καὶ ὁ ἴδιος, πρᾆγ­μα ποὺ θὰ συνέβαι­νε πάραυτα, ἂν δὲν τὸν συγκρατοῦσε ὁ γέροντας συνοδός του.

1η ᾿Ιουλίου ἢ τελευταῖες μέρες τοῦ ᾿Ιουνίου


ΑΝΘΙΜΟΣ, μάρτυς ἐπὶ Μαξιμιανοῦ

῾Ο μάρτυς ῎Ανθιμος μᾆς εἶναι γνωστὸς μόνο ἀπὸ τὴ διήγηση τοῦ Συναξαρίου τῶν τριάντα ἕξι μαρτύρων ποὺ ἄ­θλησαν στὴ Θεσσαλονίκη κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ Μαξιμια­νοῦ.

῾Ο ῎Ανθιμος, γέροντας στὴν ἡλικία καὶ πιθανώτατα ἑλ­ληνικῆς καταγωγῆς, ὅπως δείχνει καὶ τὸ ὄνομά του, μαρ­τύ­ρησε ἐνωρίτερα ἀπὸ τοὺς τέσσερις Αἰγύπτιους μάρτυρες, τὸν Παῦλο, τὸ Βήλωνα, τὸ Θέωνα καὶ τὸν ῞Ηρωνα. Αὐτὸ ἐξ­άγεται μέσα ἀπὸ τὸ Συναξάριό τους, ὅπου ὁ Μαξιμιανός, κατὰ τὴν ἀνάκριση τῶν τεσσάρων γιὰ νὰ τοὺς κάμψει, τοὺς θυμίζει τὸ μαρτύριο τοῦ ᾿Ανθίμου. ᾿Απεναντίας ὅμως, τὸ παρά­δειγμα τοῦ γέροντα ῎Ανθιμου ἐπέδρασε εὐεργετι­κὰ στοὺς τέσ­σερις νέους, οἱ ὁποῖοι εἶχαν παρακολουθήσει τὸ μαρτύριό του καὶ εἶχαν ἐνδυναμωθεῖ ἀπ᾿ αὐτό. Πιθανῶς ὁ ῎Ανθιμος μαρ­τύρησε μία ἡμέρα πρὶν ἀπὸ τοὺς τέσσερις μάρτυρες, δηλαδὴ τὴν 1η ᾿Ιουλίου ἢ κατὰ τὶς τελευταῖες μέρες τοῦ ᾿Ιουνίου

2 ᾿Ιουλίου


ΠΑΥΛΟΣ, ΒΗΛΩΝ, ΘΕΩΝ, ΗΡΩΝ, μάρτυρες


Σὲ γεωργιανὰ μηναῖα ἀναγράφεται στὶς 2 ᾿Ιουλίου ἡ μνήμη τριανταέξι Αἰγυπτίων μαρτύρων ἀπὸ τὴν πόλη Τά­νη ἢ Θάνη, οἱ ὁποῖοι ἄθλησαν στὴ Θεσσαλονίκη. ᾿Επίσης σώζε­ται τὸ Συναξάριο τῶν ῾Αγίων σὲ ἀρκετὰ γεωργιανὰ χειρό­γραφα. ῍Αν καὶ ἡ μνήμη τους δὲν ἀναγράφεται σὲ κάποια ἑλληνικὴ πηγή, θεωρεῖται πολὺ πιθανὸ τὸ κείμενο τοῦ Συν­αξα­ρίου τους νὰ ἀποτελεῖ μετάφραση ἀρχαιοτέρου ἑλληνι­κοῦ πρωτοτύπου.

Στὸ Συναξάριο ἀναφέρονται ὀνομαστικὰ μόνο οἱ τέσ­σερις ἀπὸ τοὺς τριανταέξι μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι ἐπέδειξαν ξε­χωριστὴ γενναιότητα, ὑπέμειναν περισσότερο τὰ βασανι­στή­ρια καὶ μαρτύρησαν μετὰ ἀπὸ τοὺς ὑπολοίπους.

Μετὰ τὴν ἔκδοση τοῦ διατάγματος τοῦ Μαξιμιανοῦ κατὰ τῶν χριστιανῶν καὶ τὴν ἀποστολή του σὲ ὅλη τὴ ρω­μαϊκὴ ἐπι­κράτεια, ὁ διοικητὴς τῆς Αἰγύπτου ᾿Αμπλιανὸς δι­έταξε νὰ παρουσιασθοῦν ἐνώπιόν του γιὰ νὰ ἐξετασθοῦν ὅλοι ὅσοι δὲν λάτρευαν τοὺς θεούς τους, ἀλλὰ πίστευαν στὸ Χρι­στό. Μία τέτοια ὁμάδα χριστιανῶν ἦταν καὶ αὐτὴ τῶν τρι­ανταέξι πιστῶν, οἱ ὁποῖοι, παρ᾿ ὅλους τοὺς βασανισμοὺς ποὺ ὑπέ­στησαν, παρέμειναν ἀκλόνητοι. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ὁ ᾿Αμ­πλια­νὸς τοὺς ἔστειλε στὴ Θεσσαλονίκη, ὅπου ἦταν ἐγκα­τεστη­μέ­νος ὁ Μαξιμιανός, γιὰ νὰ τοὺς δικάσει ὁ ἴδιος προ­σωπικά. Οἱ ὑποψήφιοι μάρτυρες ἔφθασαν στὴ Θεσσαλονίκη σὲ ἄθλια κατάσταση, ἐξαιτίας τῆς ἐξάντλησης ποὺ τοὺς εἶχε ἐπιφέρει τὸ ταξίδι, ἀλλὰ καὶ τῶν βασανιστηρίων ποὺ εἶχαν ὑποστεῖ στὴν Αἴγυπτο. ᾿Επειδὴ ὅμως δὲν ἦταν σὲ θέση νὰ παρουσια­σθοῦν ἐνώπιον τοῦ Μαξιμιανοῦ, διατάχθηκε ἡ θα­νάτωσή τους διὰ ξίφους. Συνολικὰ τριανταδύο χριστιανοὶ ἀποκεφα­λίσθη­καν ἐνῶ γιὰ τοὺς ἄλλους τέσσερις ποὺ διατη­ροῦσαν ἀκόμη τὶς δυνάμεις τους ἀποφασίσθηκε νὰ βασανι­σθοῦν σκλη­ρότε­ρα. Νωρίτερα ὅμως παρουσιάσθηκαν στὸ Μα­ξιμιανό. Οἱ τέσ­σερις μάρτυρες, ὁ Παῦλος, ὁ Βήλων, ὁ Θέων καὶ ὁ ῞Ηρων, μὲ πολλὴ παρρησία ὁμολόγησαν τὴ χρι­στια­νική τους ἰδιό­τη­τα καὶ τὴν ἐμμονή τους στὴ μία καὶ ἀλη­θι­νὴ πίστη. ῾Ο Μα­ξιμιανὸς προσπάθησε ἀρχικὰ νὰ τοὺς κάμ­ψει, θυμίζοντάς τους τὸ μαρτύριο τοῦ γέροντος ᾿Ανθίμου, ἀλλὰ ὅταν διεπίστωσε πὼς μ᾿ αὐτὸ τὸν τρόπο δὲν κατόρθωνε τίποτε, διέταξε νὰ τοὺς δέσουν σὲ πασσάλους, νὰ κατα­σχί­σουν τὶς σάρκες τους καὶ τέλος νὰ τοὺς κάψουν.

Κατὰ τὴ διάρκεια τῶν βασανιστηρίων, τὰ ὁποῖα ὑπέ­μειναν ἀγόγγυστα οἱ τέσσερις ῞Αγιοι, τοὺς παρουσιάσθηκε σὲ ὅραμα ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος τοὺς ἐνίσχυσε καὶ στὴ συνέ­χεια κατέσβησε τὴ φωτιά. ῾Ο Μαξιμιανὸς θεώρησε πὼς αὐτὸ ἦταν ἀποτέλεσμα μαγείας, γι᾿ αὐτὸ καὶ διέταξε νὰ τοὺς βα­σανί­σουν ἀκόμη σκληρότερα. Τοὺς ἔθεσαν στὴ μέση τοῦ ἀμ­φι­θε­ά­τρου, ὅπου εἶχε συγκεντρωθεῖ πλῆθος λαοῦ καὶ ἐξαπέ­λυσαν τὰ ἐξαγριωμένα θηρία. Αὐτὰ ὅμως ὄχι μόνο δὲν τοὺς κατα­σπάραξαν, ὅπως ἀναμενόταν, ἀλλὰ συνωστίζονταν γύρω τους γιὰ νὰ τὰ εὐλογήσουν.

Τὸ πλῆθος, ἀπορημένο ἀπὸ τὸ παράδοξο γεγονός, γε­μᾆτο θαυμασμὸ ἄρχισε νὰ ἀναφωνεῖ: “Πόσον μέγας εἶναι ὁ Θεὸς τῶν Χριστιανῶν! ᾿Ελευθερώσατε τοὺς ἁγίους μάρτυ­ρας!”. ῾Ο Μαξιμιανὸς ὀργισμένος διέταξε νὰ κατασφάξουν τὸ συγ­κεν­­τρωμένο πλῆθος. Χίλιοι περίπου ἄνθρωποι βρῆκαν ἐκείνη τὴν ἡμέρα μαρτυρικὸ θάνατο. Τὰ νεκρὰ σώματά τους τὰ ἔ­ριξαν στὰ θηρία, πρὸς μεγάλη ἔκπληξη ὅμως τοῦ Μαξι­μια­νοῦ δὲν τὰ ἄγγιξαν καθόλου, γι᾿ αὐτὸ διατάχθηκε καὶ ἡ σφα­γὴ τῶν θηρίων.

Τέλος, γιὰ νὰ ἀπαλλαγεῖ πλέον ὁ Μαξιμιανὸς ἀπὸ τοὺς τέσσερις μάρτυρες, διέταξε νὰ τοὺς ἀποκε­φαλίσουν. Τοὺς ὁ­δή­γησαν λοιπὸν ἔξω ἀπὸ τὴν πόλη, ὅπου τοὺς ἀποκε­φά­λι­σαν. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ συνέβη στὶς 2 ᾿Ιουλί­ου· ἑπομένως οἱ τριαν­ταδύο μάρτυρες πρέπει νὰ μαρτύρη­σαν τὴν προηγου­μέ­νη, δηλαδὴ τὴν 1η ᾿Ιουλίου, ἢ τὴν 30ὴ ᾿Ι­ουνίου, ἀφοῦ τὰ γε­γο­νότα ποὺ διαδραματίσθηκαν δεικνύουν ὅτι θὰ πρέπει νὰ με­σο­λάβησε κάποιος χρόνος. ῞Οσον ἀφορᾆ στὸ ἔτος τοῦ μαρ­τυ­ρίου τους θὰ πρέπει νὰ προσδιοριστεῖ μεταξὺ τῶν ἐτῶν 305 καὶ 310, ἐνῶ ἡ ἀνακομιδὴ τῶν λειψάνων τους στὴν Αἴ­γυ­πτο πρέπει νὰ συνέβη μετὰ τὸ ἔτος 311 ἢ ἀκόμη πιθανό­τε­ρα μετὰ τὸ 313.

Μετὰ τὸ μαρτύριο τῶν τεσσάρων, κάποιος Αἰγύπτιος, ὀνομαζόμενος Πάνης, ἐξαγόρασε τὰ σώματά τους καὶ μερί­μνησε γιὰ τὴν ταφὴ τῶν τιμίων λειψάνων σὲ ἄγνωστο μέ­ρος. ῎Ισως αὐτὸς νὰ ἦταν ἕνας λόγος ποὺ οἱ τέσσερις μάρ­τυρες δὲν τιμήθηκαν στὴ Θεσσαλονίκη καὶ παρέμειναν ἄγνω­στοι. ᾿Επίσης, ἡ ἐσπευσμένη ἀνακομιδὴ τῶν λειψάνων τους στὴ γενέτειρά τους Αἴγυπτο, δὲν ἔδωσε τὴν εὐκαιρία νὰ ἀνα­πτυ­­χθεῖ καὶ νὰ καθιερωθεῖ ὁ ἑορτασμός τους στὴ Θεσσαλονίκη.

Τὴν ἀνακομιδὴ τῶν λειψάνων ἐνήργησε καὶ πάλι ὁ Πά­νης, ὁ ὁποῖος τὰ μετέφερε στὴν Αἴγυπτο, ὅπου τὰ ἐν­τα­φία­σε μὲ λαμπρότητα καὶ τιμές.

Στὸ Συναξάριο τῶν τεσσάρων ἐπωνύμων μαρτύρων ἀνα­φέρεται, ὅτι λίγο πρὶν τὴ θανάτωσή τους ἔλαβαν ἀπὸ τὸ Χρι­στὸ τὸ χάρισμα νὰ ἐπιτελοῦν θεραπεῖες, μαρτυροῦνται μάλι­στα καὶ κάποιες ἰάσεις ποὺ συνέβησαν μὲ τὰ λείψανα τῶν μαρ­τύρων.

Οἱ τέσσερις μάρτυρες, Παῦλος, Βήλων, Θέων καὶ ῞Η­ρων, καθὼς καὶ οἱ τριανταδύο μάρτυρες ποὺ προηγήθηκαν, τι­μῶνται στὶς 2 ᾿Ιουλίου.