Θρησκευτική αγωγή
Οι χριστιανοί γονείς και δάσκαλοι και όλοι όσοι επιθυμούν να διδάξουν το χριστιανισμό οφείλουν να έχουν πάντα κατά νουν ότι ο κύριος σκοπός τους είναι: να εμπνεύσουν στο παιδί προσωπική αγάπη για τον Χριστό και την Μητέρα Του. Αν ένα παιδί μεγαλώνει τιμώντας τον Χριστό και την Παναγία ως αγαπημένα πρόσωπα, αυτή η αγάπη θα στερεώσει την καρδιά του στον Θεό, κι αν αργότερα περάσει μέσα από αμφιβολίες η ακόμα κι αν εγκαταλείψει την Εκκλησία, τουλάχιστον η καρδιά του δε θα στραφεί εναντίον του Χριστού· αυτό και μόνο μπορεί να είναι αρκετό για τη σωτηρία του. Η θρησκευτική μόρφωση των παιδιών επιτυγχάνεται κυρίως με το παράδειγμα και με την ατμόσφαιρα αγάπης και προσευχής μέσα στο σπίτι. Η καρδιά του παιδιού συγκινείται· χωρίς εξηγήσεις, κατακτά την προσευχή ως φυσική δραστηριότητα, και χωρίς να έχει ανάγκη λογικών αποδείξεων γνωρίζει την παρουσία του Θεού.
Στους βίους των άγιων βλέπει κανείς συχνά πώς η ζωή ενός άγιου επηρεάστηκε από κάποιον άγιο άνθρωπο που απλώς είδε. Ο άγιος Νεκτάριος θυμόταν πάντα την αγάπη της γιαγιάς του και πώς στεκό-ταν όταν προσευχόταν μπροστά στις εικόνες. Η αγάπη, η προσευχή και το παράδειγμα είναι περισσότερο αποτελεσματικά από τα λόγια — στην πραγματικότητα είναι αυτά που δίνουν αξία στα λόγια — όταν οδηγούμε τα παιδιά προς τον Θεό. Η εργασία μας ως γονείς η κατηχητές είναι συχνά αφανής, και μας δίνει την εμπειρία της φοβερής όψεως της ανθρώπινης ελευθερίας: ότι δηλαδή κανείς δεν μπορεί να επιβάλλει σε άλλον άνθρωπο την αγάπη για τον Θεό. Άλλωστε· δε θα θέλαμε να είναι τα πράγματα διαφορετικά. Θέλουμε να αγαπούμε τον Θεό ελεύθερα και το ευχόμαστε αυτό και για όλο το ανθρώπινο γένος. Όμως ταυτόχρονα η προσευχή για τα αγαπημένα μας παιδιά μας προκαλεί ένα διαρκή εσωτερικό πόνο. Είναι ευκολότερο να μιλάς παρά να προσεύχεσαι. Πρέπει μάλλον να ακολουθούμε την έμπνευση του Θεού και το μυαλό του ίδιου του παιδιού. Δε θα βοηθήσουμε τόσο τα παιδιά μας με τα λόγια μας για τον Θεό, όσο με την παραμονή μας μέσα στην παρουσία τού Θεού. Οι χριστιανοί ενήλικες έχουν την τάση να πιστεύουν ότι ο Θεός απουσιάζει από τη συζήτηση, αν δεν αποτελεί Αυτός το αντικείμενο της. Οι καλύτερες εκπαιδευτικές μέθοδοι έχουν ως στόχο να διδάξουν στα παιδιά πώς να μαθαίνουν. Υπάρχει μια παροιμία που λέει: Δώσε στο γιό σου ένα ψάρι και θα φάει καλά σήμερα. Μάθε του πώς να ψαρεύει και θα τρώει καλά σ' όλη του τη ζωή. Έτσι αντιλαμβανόμαστε το έργο μας ως χριστιανοί γονείς η δάσκαλοι. Εμπνέουμε στα παιδιά μας την αγάπη για τον Θεό και τα διδάσκουμε πώς να βρίσκουν μόνα τους το θέλημα Του. Αν μάθουμε στα παιδιά μας να αγαπούν τον Θεό και τους αγίους, ταύτα πάντα προστεθήσεται αυτοίς.
Σε μερικές χριστιανικές οικογένειες, και όχι λιγότερο σε οικογένειες κληρικών, τα παιδιά καμιά φορά παθαίνουν ένα είδος δυσπεψίας, επειδή ακούν υπερβολικά πολλές συζητήσεις για τον Θεό και για εκκλησιαστικά θέματα. Ίσως αυτά τα παιδιά να εξακολουθούν να ακούν από ευγένεια αλλά μπορεί κανείς να δει και να αισθανθεί ότι δεν ενδιαφέρονται πραγματικά να ακούσουν περισσότερα για τον Θεό κι ακόμη ότι Αυτός έχει αρχίσει να τα κουράζει και θα ήθελαν να τα αφήσει ήσυχα. Σε μια τάξη κατηχητικού, όπου κανείς συναντά μεγάλες διαφορές μεταξύ των παιδιών, όσον άφορα στην ικανότητα και στην επιθυμία τους να ακούσουν για τον Θεό, μπορεί να προκληθεί μεγάλη πνευματική βλάβη, αν ο λόγος μας δεν είναι προσαρμοσμένος στα μέτρα του κάθε παιδιού. Προσπαθούμε να εμπνεύσουμε και όχι να επιβάλουμε διά της βίας. Το ίδιο παιδί είναι δυνατόν να έχει σε ορισμένες στιγμές μεγαλύτερη πνευματική δε-κτικότητα απ’ ο,τι σε άλλες. Πώς κρίνουμε την αξία μιας τάξεως του κατηχητικού; Το πιο βασικό είναι να φεύγουν τα παιδιά από την τάξη περισσότερο εμπνευσμένα να αγαπούν τον Θεό, παρά η ολοκλήρωση του προγράμματος του κατηχητή. Μερικές φορές τα παιδιά έχουν κάτι που απασχολεί το μυαλό τους και ίσως είναι πιο ωφέλιμο πνευματικά να συζητήσουν γι' αυτό. Μερικές φορές οι παρεμβάσεις και τα σχόλια τους, όταν δε γίνονται απλώς για να διασπάσουν την προσοχή, αποτελούν μια ένδειξη για την πραγματική τους κατάσταση και τα θέματα που τα απασχολούν. Το αληθινό κριτήριο μιας κατηχήσεως δεν είναι η συσσώρευση γνώσεων (ονομάτων, ημερομηνιών κ.λ.π.) στη μνήμη των παιδιών, άλλα το αν θεμελιώνεται βαθειά μέσα στην καρδιά τους η πεποίθηση ότι ο τρόπος ζωής της Εκκλησίας είναι ο δρόμος της αληθινής ζωής. Τα ονόματα και τα γεγονότα πρέπει να θεωρούνται σαν βοηθητικοί γάντζοι πάνω στους οποίους μπορούμε να κρεμάμε αυτή την έμπνευση.
Σε πολλούς αρέσει να ακούν τους κατηχητές και τους ιερείς να διηγούνται ερωτήσεις και απαντήσεις των παιδιών σχετικά με τον Θεό. Είναι γεγονός ότι τα παιδιά λένε συχνά συγκινητικά και διασκεδαστικά πράγματα. Άλλα η συζήτηση με τα παιδιά δεν είναι συλλογή αστείων παιδικών εκφράσεων. Όσοι ασχολούνται με τα παιδιά γνωρίζουν καλά ότι το ίδιο αυτό παιδί, του οποίου τα λόγια μας διασκέδασαν, ίσως χρειάστηκε μήνες η και χρόνια ακόμα μέχρι να φθάσει στο σημείο να ανοίξει την καρδιά του και να εμπιστευθεί τον κατηχητή. Ακόμα, ο κατηχητής μπορεί να έχει μιλήσει επί ώρες στα παιδιά σχετικά με την τηλεόραση, το σχολείο, το φαγητό η τα παιχνίδια, πριν κάνει κάποια νύξη για τον Θεό. Οι πιο πολύτιμοι κατηχητές είναι εκείνοι οι οποίοι έχουν μια καλή σχέση με τα παιδιά. Τα παιδιά συχνά αποδέχονται μια κατηγορηματική απάντηση από έναν ενήλικα του οποίου αισθάνονται την αγάπη και έχουν μάθει να εμπιστεύονται τη γνώμη του. Ουδέν ούτω προς διδασκαλίαν επαγωγόν ως το φιλείν και φιλείσθαι24. (Γιατί τίποτε δεν προσελκύει τόσο στη διδασκαλία, όσο το να αγαπά και να αγαπιέται κανείς). Από τα επτά τους χρόνια περίπου τα παιδιά μπορούν να αρχίσουν να σκέπτονται σοβαρά για μεταφυσικά προβλήματα όπως: Ποιος δημιούργησε τον Θεό; και να αγωνίζονται να κατανοήσουν την αιώ-νια ύπαρξη. Οι εικόνες είναι πολύ χρήσιμες για να οδηγήσουν τα παιδιά στη γνώση και στην αγάπη του Χριστού και των αγίων από πολύ μικρό ακόμα το παιδί μπορεί να έχει στο κρεβάτι του ή στο δωμάτιο του εικόνες του Χριστού, της Παναγίας η ενός αγίου. Οι εικόνες προκαλούν διάφορες ερωτήσεις των παιδιών αλλά και δίνουν απαντήσεις σ' αυτές. Οι εικόνες πρέπει να μιλούν σε όλους μας άμεσα, οπτικά. 'Αλλά ενώ οι ενήλικες έχουν την τάση να εκφράζουν με λόγια ή να εκλογικεύουν ακόμα και τις οπτικές τους εμπειρίες, τα παιδιά συχνά κατανοούν, βαθειά θεολογικά μυστήρια μέσω των εικόνων, π.χ. συγκρίνοντας τις δύο εικόνες, της Σταυρώσεως και της Αναστάσεως. Τα παιδιά δεν μπορούν πάντα να ερμηνεύσουν ικανο-ποιητικά το μυστήριο αλλά τα λόγια και η έκφραση του προσώπου τους δείχνουν ότι αυτό έχει εισχωρήσει στην καρδιά και στο μυαλό τους. Η εικόνα μπορεί να χρησιμεύσει ως βάση για το μάθημα του κατηχητικού· άλλα ακόμα κι όταν δίνεται έμφαση στην παιδαγωγική άποψη της, οφείλουμε πάντοτε να μεταχειριζόμαστε την εικόνα με το σεβασμό που αρμόζει σ' ένα αντικείμενο λατρείας. Από πολύ μικρή ηλικία μπορούμε να εμπνεύσουμε στα παιδιά την αγάπη για την Άγια Γραφή και τους Βίους των Αγίων. Σημαντικότερο από την ποσότητα των κειμένων που διάβασαν η από τα γεγονότα που απομνημόνευσαν είναι να δουν τα παιδιά από τους γονείς και τους κατηχητές τους ότι η Γραφή και οι βίοι των Αγίων είναι πάντα επίκαιροι, αποτελούν παράδειγμα για τη ζωή μας σήμερα και μπο-
ρούν να μας εμπνεύσουν. Πρέπει επίσης οι διηγήσεις μας να περιλαμβάνουν μια ποικιλία ιστοριών. Είναι καλό, παραδείγματος χάριν, να εξοικειώνονται τα παιδιά με διηγήσεις και λαϊκά παραμύθια της χώρας οπού ζουν. Η Αγία Γραφή και οι βίοι των Άγιων πρέπει να παρουσιάζονται στα παιδιά ως διηγήσεις που έχουν μεγαλύτερη άξια και ενδιαφέρον απ’ όλες τις άλλες και όχι ως ιστορίες, τις οποίες έχουν ιερό καθήκον να μελετούν.
ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΛΗΣΙΑ ΣΗΜΕΡΑ
http://agiooros.net/forum/viewtopic.php ... 4&start=10