Εξέλιξη και ...Αγία Γραφή
Συντονιστές: pAntonios, Συντονιστές
-
plagiaskepsi
- Κορυφαίος Αποστολέας

- Δημοσιεύσεις: 1648
- Εγγραφή: Πέμ Μάιος 03, 2007 5:00 am
ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΚΑΝΩ ΝΙΑ ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΑΙ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
ΝΑ ΑΝΑΡΤΗΣΩ
ΕΡΩΤΗΣΗ Πολλοί για να μειώσουν το κύρος της Αγίας Γραφής και γενικά της Εκκλησίας, αλλά και για να πουν ότι δεν υπάρχει Θεός-γιατί αυτούς έτσι τους βολεύει επειδή δεν πιστεύουν στήν ύπαρξη του Θεού- λένε, βλέπετε πόσο μοιάζει ο άνθρωπος με τον πίθηκο ;
Αρα είμαστε απόγονοι των πιθήκων σύμφωνα με την περίφημη θεωρία της εξέλιξης.
αργοτερα θα απαντήσω......
ΝΑ ΑΝΑΡΤΗΣΩ
ΕΡΩΤΗΣΗ Πολλοί για να μειώσουν το κύρος της Αγίας Γραφής και γενικά της Εκκλησίας, αλλά και για να πουν ότι δεν υπάρχει Θεός-γιατί αυτούς έτσι τους βολεύει επειδή δεν πιστεύουν στήν ύπαρξη του Θεού- λένε, βλέπετε πόσο μοιάζει ο άνθρωπος με τον πίθηκο ;
Αρα είμαστε απόγονοι των πιθήκων σύμφωνα με την περίφημη θεωρία της εξέλιξης.
αργοτερα θα απαντήσω......
-
plagiaskepsi
- Κορυφαίος Αποστολέας

- Δημοσιεύσεις: 1648
- Εγγραφή: Πέμ Μάιος 03, 2007 5:00 am
-
plagiaskepsi
- Κορυφαίος Αποστολέας

- Δημοσιεύσεις: 1648
- Εγγραφή: Πέμ Μάιος 03, 2007 5:00 am
-
lazarr
- Κορυφαίος Αποστολέας

- Δημοσιεύσεις: 330
- Εγγραφή: Κυρ Ιαν 13, 2008 6:00 am
- Τοποθεσία: Λάζαρος @ Περιστέρι
Αυτό είχε μαζί και την απάντηση(των αθέων)plagiaskepsi έγραψε:
ΕΡΩΤΗΣΗ
βλέπετε πόσο μοιάζει ο άνθρωπος με τον πίθηκο ;
Αρα είμαστε απόγονοι των πιθήκων σύμφωνα με την περίφημη θεωρία της εξέλιξης.
Δεν είπα ανέκδοτο, αλλά με την περίεργη σύνταξη κομπλάρω..
Μήπως εννοείς γιατί μοιάζουν τόσο πολύ;
Παρεμπιπτόντως η θεωρία της εξέλιξης λέει ότι πίθηκος και άνθρωπος έχουν κοινή κατάγωγή, από τον πιθηκάνθρωπο(hommo robustus-αυστραλοπίθηκος), όχι ότι ο άνθρωπος κατάγεται από τον πίθηκο
Χριστός γαρ εγήγερται, ευφροσύνη αιώνιος...
Είμαι φοιτητής Ιατρικής και ένθερμος Ορθόδοξος Χριστιανός.
Με αφορμή όλα αυτά που διάβασα εδώ αυτές τις ημέρες έγραψα ένα κείμενο αρκετών σελίδων με μερικές βασικές αρχές της εξέλιξης και με την προσωπική μου άποψη επί του ζητήματος.
Θα τα αναρτήσω, και θα σας εκλιπαρήσω να τα διαβάσετε με ανοικτό νου, απαλλαγμένοι από προκαταλήψεις.
Το ενδεχόμενο του να με πετάξετε έξω μετά την ανάρτηση όλων αυτών είναι υπαρκτό, αλλά στηρίζομαι στο γεγονός ότι εμείς διαφέρουμε από τους Καθολικούς.
Σας ζητώ προκαταβολικά συγγνώμη εάν σας ζαλίσω ή σας νευριάσω, αλλά νομίζω πως για την εξέλιξη είμαι από τους πλέον αρμόδιους να μιλήσω. Ακολουθεί η ανάρτηση των όσων προανέφερα.
(Διατηρώ το δικαίωμα της δημοσίευσης του διαλόγου αυτού, ο οποίος αποτελεί κομμάτι κοινωνικού διαλόγου, και δεν σχετίζεται με πνευματική ιδιοκτησία.)
Με αφορμή όλα αυτά που διάβασα εδώ αυτές τις ημέρες έγραψα ένα κείμενο αρκετών σελίδων με μερικές βασικές αρχές της εξέλιξης και με την προσωπική μου άποψη επί του ζητήματος.
Θα τα αναρτήσω, και θα σας εκλιπαρήσω να τα διαβάσετε με ανοικτό νου, απαλλαγμένοι από προκαταλήψεις.
Το ενδεχόμενο του να με πετάξετε έξω μετά την ανάρτηση όλων αυτών είναι υπαρκτό, αλλά στηρίζομαι στο γεγονός ότι εμείς διαφέρουμε από τους Καθολικούς.
Σας ζητώ προκαταβολικά συγγνώμη εάν σας ζαλίσω ή σας νευριάσω, αλλά νομίζω πως για την εξέλιξη είμαι από τους πλέον αρμόδιους να μιλήσω. Ακολουθεί η ανάρτηση των όσων προανέφερα.
(Διατηρώ το δικαίωμα της δημοσίευσης του διαλόγου αυτού, ο οποίος αποτελεί κομμάτι κοινωνικού διαλόγου, και δεν σχετίζεται με πνευματική ιδιοκτησία.)
jasog έγραψε:Είμαι φοιτητής Ιατρικής και ένθερμος Ορθόδοξος Χριστιανός.
Με αφορμή όλα αυτά που διάβασα εδώ αυτές τις ημέρες έγραψα ένα κείμενο αρκετών σελίδων με μερικές βασικές αρχές της εξέλιξης και με την προσωπική μου άποψη επί του ζητήματος.
Θα τα αναρτήσω, και θα σας εκλιπαρήσω να τα διαβάσετε με ανοικτό νου, απαλλαγμένοι από προκαταλήψεις.
Το ενδεχόμενο του να με πετάξετε έξω μετά την ανάρτηση όλων αυτών είναι υπαρκτό, αλλά στηρίζομαι στο γεγονός ότι εμείς διαφέρουμε από τους Καθολικούς.
Σας ζητώ προκαταβολικά συγγνώμη εάν σας ζαλίσω ή σας νευριάσω, αλλά νομίζω πως για την εξέλιξη είμαι από τους πλέον αρμόδιους να μιλήσω. Ακολουθεί η ανάρτηση των όσων προανέφερα.
(Διατηρώ το δικαίωμα της δημοσίευσης του διαλόγου αυτού, ο οποίος αποτελεί κομμάτι κοινωνικού διαλόγου, και δεν σχετίζεται με πνευματική ιδιοκτησία.)
Καλως ηρθες στην παρεα μας .Θα βρεις αρκετους συναδελφους εδω, ελα να κουβεντιασουμε.
Καλη επιτυχια στις σπουδες σου.
...ΚΑΙ ΙΔΟΥ ΕΓΩ ΜΕΘ`ΥΜΩΝ ΕΙΜΙ ΠΑΣΑΣ ΤΑΣ ΗΜΕΡΑΣ ΕΩΣ ΤΗΣ ΣΥΝΤΕΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΩΝΟΣ. ΑΜΗΝ.
Ευχαριστώ πολύ... Ο Κύριος με έχει βοηθήσει πολύ, δεν μπορώ να το κ΄ρυψω αυτό.Melpomeni έγραψε: Καλως ηρθες στην παρεα μας .Θα βρεις αρκετους συναδελφους εδω, ελα να κουβεντιασουμε.
Καλη επιτυχια στις σπουδες σου.
Ζητώ προκαταβολικά συγγνώμη για κάποια από τα λόγια τα οποία θα ακουστούν, αλλά πρόκειται για ένα ζήτημα πολύ πιο σημαντικό από ότι ίσως θα φανταζόσασταν.
Εύχομαι να είστε ανοικτόμυαλοι. Και σκεπτικοί.
Τα όσα αναφέρω ουδεμία πρόθεση έχουν να προσβάλουν το οποιοδήποτε άτομο., και η γλώσσα που χρησιμοποιώ δεν πρόκειται να αλλοιωθεί για να φανεί πιο ήπια, λόγω του ότι θεωρώ ανήθικο να λογοκρίνω τον εαυτό μου, την ώρα που παλεύω για την ελευθερία του νου.
Μέρος I - Σύντομη εισαγωγή στις βασικές έννοιες της εξελικτικής θεωρίας του Δαρβίνου.
Όντας καθισμένος μπροστά από τον υπολογιστή μου στον οποίο γράφω αυτό το κείμενο, ένα πράγμα βασανίζει το μυαλό μου ασταμάτητα. Πως θα μπορέσω να καταστήσω σε έναν άνθρωπο, που δεν έχει την παραμικρή εξοικείωση με την θεωρία της εξέλιξης, σαφείς κάποιες βασικές έννοιες, χωρίς να είμαι υπεύθυνος για έναν πολύωρο πονοκέφαλο μετά την ανάγνωση του κειμένου αυτού. Εγώ από πλευράς μου, θα κάνω ότι μπορώ για να μεταδώσω τις απολύτως απαραίτητες πληροφορίες που θα μπορέσουν να ξεκαθαρίσουν κάποιες σκοτεινές πτυχές που μπορεί να έχει κάποιος στο μυαλό του για την εξέλιξη, ώστε να μπορέσει να πορευθεί στη συνέχεια με διαφορετικό μυαλό στην ανάγνωση του διαλόγου που έλαβε χώρα στο φόρουμ, και φυσικά, στο τρίτο μέρος του ανά χείρας πονήματος, στο οποίο και παραθέτω την προσωπική μου άποψη.
Πολλές από τις ιδέες των επιστημόνων οι οποίες έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς, έχουν απορριφθεί από τον κοινό νου, ή ακόμα και από την ίδια την επιστημονική κοινότητα, λόγω του ότι ο ανθρώπινος νους όπως και όλα τα στοιχεία αυτού του φθαρτού κόσμου, υπόκεινται στους ίδιους ʽάτυπουςʼ νόμους, και εν προκειμένω, αυτήν την εμμονή των ανθρωπίνων μυαλών να παραμένουν προσηλωμένα σε αυτά τα οποία πιστεύουν ακόμα και εάν είναι λάθος, μπορούμε να την παρομοιάσουμε με την αδράνεια που εμποδίζει τα σώματα να μεταβάλλουν την κινητική τους κατάσταση.
Δεν έχει νόημα να αρχίσω να απαριθμώ ονόματα ανθρώπων ή ακόμα και επιστημόνων, οι οποίοι αποτέλεσαν φορείς προοδευτικής σκέψης, καθώς και μόνο η καταγραφή αυτών θα αποτελούσε αιτία συγγραφής αυτόνομου βιβλίου με αποκλειστικά και μόνο αυτόν τον σκοπό.
Οι λόγοι οι οποίοι προκαλούν την εναντίωση των ανθρώπων σε αυτές τις ρηξικέλευθες ιδέες είναι συνήθως η εμμονή προσήλωσης στην ήδη υπάρχουσα γνώση ή πίστη, και πάρα πολύ συχνά, το γεγονός του ότι αυτές οι ιδέες είναι αντίθετες στην κοινή εμπειρία και στην διαισθητική σκέψη των ατόμων. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και με την εξελικτική θεωρία του Δαρβίνου, η οποία μιλάει για την κοινή προέλευση όλων των μορφών ζωής από μια αρχική μορφή ζωής, μέσω διαδικασιών όπως η φυσική επιλογή και η εξελικτική πίεση. Οι άνθρωποι την απορρίπτουν, συχνά εκ προοιμίου, δίχως καν να την επεξεργαστούν, δίχως να την σκεφτούν και να αναλογιστούν την ύπαρξη έστω και του πολύ μικρού, σε πιθανότητες, ενδεχομένου της ισχύος αυτής, κυρίως μελετώντας διαισθητικά προτάσεις όπως ʽγίνεται να γεννηθεί άνθρωπος από πίθηκο;ʼ. Θεωρώ πως είναι αναγκαία η εξοικείωση του ανθρώπινου νου με τις βασικές αρχές της θεωρίας της εξέλιξης, και εν προκειμένω των Χριστιανών Ορθοδόξων, προκειμένου να καταστεί σαφέστατο το περιεχόμενό της προτού προβεί κανείς σε πράξεις σοβαρές όπως είναι η αποδοχή ή η απόρριψή της. Ας μην μακρηγορώ όμως. Ας προσπαθήσουμε να γνωρίσουμε τη θεωρία της εξέλιξης με όσο το δυνατόν λιγότερα αισθήματα προκατάληψης απέναντί της, σαν να είναι κάτι το οποίο δεν απειλεί επʼουδενί την πίστη μας.
Η ιδέα της εξέλιξης είχε προσεγγισθεί και από άλλους επιστήμονες, αλλά και φιλοσόφους, οι πιο σημαντικοί εκ των οποίων, μάλιστα, ήταν και οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι του 6ου π.Χ. αιώνα, αλλά ο Δαρβίνος ήταν ο πρώτος ο οποίος προσέγγισε την εξέλιξη με όρους επιστημονικούς και διατύπωσε τη δυναμική που λαμβάνει χώρα στη φύση και ευθύνεται για την εξέλιξη με όρους καθαρά επιστημονικούς, αναδεικνύοντας το σαφή μηχανισμό με τον οποίο συμβαίνουν τα παρατηρούμενα φαινόμενα (φυσική επιλογή). Σήμερα, η εξέλιξη είναι αποδεκτή από το σύνολο της επιστημονικής κοινότητας, και με τα σύγχρονα όπλα της μοριακής βιολογίας, της κυτταρικής βιολογίας, της βιοχημείας, της οικολογίας, της γεωλογίας και άλλων επιστημών, διογκώνεται σε πλήθος γνώσεων, όντας έτσι ένας ταχέως αναπτυσσόμενος κλάδος των βιολογικών επιστημών.
Παρόλο που, όπως αναφέραμε, οι βασικές ιδέες της εξέλιξης υπήρχαν ακόμα και σε γραπτά αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, αφενός με την δύση του αρχαιοελληνικού φιλοσοφικού ρεύματος, στη Δύση επικράτησε μετά από αιώνες η μελέτη του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα, οι οποίοι πίστευαν στη σταθερότητα των ειδών, και αφετέρου, η αντίληψη της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας για την επιστημονική σκέψη, και η αντιμετώπισή της από αυτήν αποτελούσε σχεδόν πάντοτε τροχοπέδη στα πιο προοδευτικά βήματα της επιστήμης. Αυτοί είναι οι κυριότεροι λόγου που τα σπέρματα της θεωρίας της εξέλιξης παρέμειναν θαμμένα, μέχρι που κάποιοι στοχαστές τον 18ο αιώνα έφεραν στο προσκήνιο τις ιδέες αυτές δένοντας τες με τις προσωπικές τους εκτιμήσεις για την πορεία της ζωής. Σύμφωνα με τις απόψεις αυτές, όλα ήταν ρευστά, όπως έλεγε και ο Ηράκλειτος, και έτσι και τα ζώα, ακόμα και οι άνθρωποι υφίσταντο εξέλιξη κατά τη διάρκεια της ζωής τους μέσα στους αιώνες.
Ο Ζαν-Μπατίστ Λαμάρκ ήταν ένας Γάλλος ζωολόγος, ο πρώτος άνθρωπος που χρησιμοποίησε τον όρο βιολογία, και ήταν ο πρώτος που υποστήριξε με επιχειρήματα την άποψη πως όλες οι μορφές ζωής, όλα τα είδη μεταβάλλονται, και ότι η ζωή στον πλανήτη μας έχει προέλθει από απλούστερες μορφές που σταδιακά έγιναν πιο περίπλοκες. Μάλιστα, στο βιβλίο του ʽΗ φιλοσοφία της ζωολογίαςʼ το οποίο εξέδωσε το 1809, πρότεινε μια ολοκληρωμένη θεωρία με την οποία προσπαθούσε να εξηγήσει πως τα ζώα και τα φυτά εξελίσσονται.
Σύμφωνα με την άποψη του Λαμάρκ, η άβια ύλη έχει τη δυνατότητα να παράγει ατελείς μορφές ζωής, οι οποίες στη συνέχεια εξελίσσονται σε πιο σύνθετες, λόγω μιας έμφυτης τάσης των όντων για συνεχή πρόοδο, η οποία πηγάζει από μια ʽεσωτερική δύναμηʼ και η οποία κινεί τους οργανισμούς κατά μήκος μιας ʽνοητής φυσικής κλίμακαςʼ.
Ο Λαμάρκ πίστευε πως καθώς οι οργανισμού προόδευαν, καθώς αλληλεπιδρούσαν με διαφορετικό τρόπο με το περιβάλλον τους, χρησιμοποιούσαν άλλοτε άλλα όργανα και δομές περισσότερο από κάποιες άλλες, και έτσι, λόγω της ʽαρχής της χρήσηςʼ και της ʽαρχής της αχρησίαςʼ οι δομές και τα όργανα του οργανισμού τα οποία χρησιμοποιούντο περισσότερο εξελίσσονταν με την πάροδο του χρόνου σε πιο σύνθετα και πιο καλά οργανωμένα, ενώ αντίθετα, οι δομές και τα όργανα τα οποία χρησιμοποιούντο λιγότερο από τον οργανισμό, εφόσον περιέπιπταν σταδιακά σε αχρηστία, ατροφούσαν και σταδιακά εξαφανίζονταν. Ο Λαμάρκ, μάλιστα, πίστευε πως οι αλλαγές αυτές οι οποίες συνέβαιναν στους οργανισμούς μπορούσαν να μεταφέρονται στους απογόνους τους, και έτσι ήταν δυνατό, σύμφωνα πάντα με τη θεωρία του, να αλλάζουν σταδιακά οι οργανισμοί καθώς θα περνούσαν από γενιά σε γενιά και να δημιουργούν αναλόγως με τις αλληλεπιδράσεις τους με το περιβάλλον, διαφορετικά είδη οργανισμών.
Εδώ οφείλουμε να κατανοήσουμε κάτι βασικό, και απίστευτα σημαντικό για την ορθή και αντικειμενική κατανόηση της εξελικτικής θεωρίας, λιγότερο εκείνης του Λαμάρκ, και περισσότερο εκείνης του Δαρβίνου. Αυτά τα χρονικά διαστήματα στα οποία αναφερόμαστε, στην πραγματικότητα μπορεί να είναι εκατομμύρια χρόνια, οπότε και οι αλλαγές αυτές μπορούν να πραγματοποιούνται με τόσο μικρό ρυθμό, ώστε να είναι πραγματικά αδύνατο να παρατηρηθούν, παρά μόνο εάν μελετήσουμε την πορεία της ζωής ανά στιγμές που θα απέχουν μεταξύ τους πάρα πολλές εκατοντάδες χρόνια, έτσι ώστε να έχουν γίνει πράγματι οι αλλαγές αυτές.
Από την εποχή που ο Λαμάρκ διατύπωσε την πρότασή του για την ερμηνεία της εξέλιξης των οργανισμών, έχουν γίνει πειράματα, τα οποία δεν έχουν καταφέρει να υποστηρίξουν τους ισχυρισμούς του. Και αυτό λόγω του ότι δεν έγινε δυνατό να βρεθεί ο σαφής τρόπος της μεταβίβασης των χαρακτήρων, που υφίστανται τροποποίηση σε έναν οργανισμό, από τον οργανισμό αυτό στους απογόνους του. Πενήντα περίπου χρόνια αργότερα, διατυπώθηκε μια άλλη πρόταση η οποία ερμήνευε την εξέλιξη των οργανισμών χωρίς να δέχεται την επίκτητη μεταφορά των χαρακτήρων που υπέστησαν μεταβολή στους απογόνους του οργανισμού στον οποίο εμφανίστηκε αυτή η μεταβολή. Πρόκειται για τη θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου, ο οποίος γεννήθηκε το έτος 1809 (όταν δημοσιεύτηκε η εργασία του Λαμάρκ) στην Αγγλία. Μόλις ο Κάρολος Δαρβίνος ολοκλήρωσε τις βασικές του σπουδές, στράφηκε πρώτα στην Ιατρική και ύστερα στη Θεολογία, χωρίς να καταφέρει να αποδώσει σε κανέναν από τους δύο αυ
τούς κλάδους. Έτσι, όταν του προσέφεραν να λάβει μέρος σε μια εξερευνητική αποστολή ως φυσιοδίφης στο Βρετανικό Ναυτικό, δέχτηκε την πρόσκληση βλέποντας το ως ευκαιρία. Στην αποστολή αυτή, η οποία ξεκίνησε το 1831 και κράτησε 5 χρόνια. Ο Δαρβίνος, ως ʽπαιδί της εποχής τουʼ και αυτός, είχε την πεποίθηση πως οι άνθρωποι και οι υπόλοιποι οργανισμοί δεν υφίστανται μεταβολές, άποψη την οποία και αναθεώρησε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του αυτού. Όμως τι συνέβη στο ταξίδι αυτό που τον έκανε να αναδιαμορφώσει τόσο πολύ τις απόψεις του;
Το ταξίδι αυτό που πραγματοποίησε με τη φρεγάτα ʽBeagleʼ, κράτησε πέντε χρόνια, μέσα στα οποία επισκέφτηκε πάρα πολλές και διαφορετικές περιοχές του πλανήτη μας. Επισκέφτηκε τα όρη των Άνδεων, την Αυστραλία, τη ζούγκλα του Αμαζονίου, τα νησιά Γκαλαπάγκος, και πολλές άλλες περιοχές στις οποίες συνάντησε πολλά διαφορετικά φυτά και ζώα, πολλούς διαφορετικούς οργανισμούς, τους οποίους και μελέτησε ενδελεχώς, με απεριόριστο ενδιαφέρον και με τη βοήθεια των γνώσεων που απέκτησε και από την παράλληλη μελέτη του περιβάλλοντος και του κλίματος των περιοχών όπου εξερεύνησε, μπόρεσε και πραγματοποίησε συσχετισμούς ανάμεσα στις διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες όπου συνάντησε και στις μικρές ή μεγάλες διαφορές ανάμεσα στα είδη των ίδιων ζώων όπου συναντούσε σε κάθε περιοχή.
Μετά την επιστροφή του από το ταξίδι του, ο Κάρολος Δαρβίνος δεν εξέδωσε το σύνολο των παρατηρήσεων και σκέψεών του, τις οποίες είχε καταγράψει, αλλά προτίμησε να καθυστερήσει για αρκετά χρόνια την έκδοση του συγγράμματός του, προκειμένου να γίνει δυνατή η συλλογή περισσότερων πληροφοριών και καλύτερη επεξεργασία αυτών, δεδομένου ότι ο ίδιος ο Δαρβίνος προφανώς και γνώριζε τη θύελλα των αντιδράσεων που θα προκαλούσε το έργο του αυτό με τον τίτλο ʽΠροέλευση των ειδών δια της φυσικής επιλογήςʼ το οποίο από την πρώτη ημέρα της κυκλοφορίας του έγινε ανάρπαστο, και συγκαταλέγεται ακόμα και σήμερα στα βιβλία με το μεγαλύτερο αριθμό πωληθέντων αντιτύπων.
Η θεωρία του Δαρβίνου μπορεί να συνοψιστεί σε πέντε βασικές διαπιστώσεις και τρία συμπεράσματα που προκύπτουν από τις διαπιστώσεις αυτές.
∙ Παρατήρηση 1: Οι πληθυσμοί των διαφόρων ειδών τείνουν να αυξάνουν από γενιά σε γενιά με ρυθμό γεωμετρικής προόδου.
Γεωμετρική πρόοδος είναι μια ακολουθία αριθμών στην οποία ένας όρος προκύπτει από τον προηγούμενο με πολλαπλασιασμό του ίδιου, πάντα, αριθμού. Για παράδειγμα, οι αριθμοί 2,4,8,16,32,64 είναι όροι γεωμετρικής προόδου, γιατί κάθε όρος προκύπτει από τον προηγούμενο με πολλαπλασιασμό του επί το δύο.
Η παρατήρηση αυτή του Δαρβίνου είναι όντως αληθής. Ας υποθέσουμε πως ένα ζευγάρι ζώων γεννάει σε κάθε γενιά 10 ζώα. Τότε, το αρχικό ζευγάρι θα γεννήσει 10 ζώα, όπου, αν υποθέσουμε πως κανένα από αυτά δεν πεθαίνει και πως όλα αυτά θα ζευγαρώσουν με άλλα ζώα του ίδιου είδους, τότε θα γεννήσει από 10 ζώα το κάθε ένα από τα αρχικά 10. Έτσι, συνολικά, τα αρχικά ζώα θα έχουν 10x10=100 ζώα ως ʽεγγονάκιαʼ. Στην επόμενη γενιά θα υπάρχουν 100x10=1000 και ούτο καθεξής.
∙ Παρατήρηση 2: Αν εξαιρεθούν οι εποχιακές διακυμάνσεις, οι πληθυσμοί των ειδών παραμένουν σχετικά σταθεροί.
Πράγματι, αυτό είναι επίσης αληθές, και αυτό προκαλεί αρχικά σύγχυση, διότι με βάση την προηγούμενη παρατήρησή μας θα έπρεπε οι πληθυσμοί των ζώων να αυξάνονται επʼάπειρο. Όμως στην επεξήγηση της προηγούμενης παρατήρησής μας υποθέσαμε πως και τα δέκα από τα δέκα ζώα που γεννήθηκαν, επέζησαν, έφτασαν σε ηλικία όπου μπορούσαν να δώσουν απογόνους, και έσμιξαν με άλλο ζώο του ίδιου είδους, δίδοντας και αυτά δέκα απογόνους. Αυτό δεν συμβαίνει στην πραγματικότητα, λόγω του ότι, πολλοί οργανισμοί πεθαίνουν προτού δώσουν απογόνους, λόγω του ότι δεν βρίσκουν ερωτικό σύντροφο, λόγω του ότι δεν βρίσκουν τροφή και πεθαίνουν από ασιτία, λόγω ασθενειών, λόγω του ότι πέφτουν θύματα άλλων ζώων που τα τρώνε, κλπ.
∙ Συμπέρασμα 1: Για να παραμείνει σταθερό το μέγεθος ενός πληθυσμού, παρά την τάση για αύξηση, μερικά άτομα δεν επιβιώνουν, ή δεν αναπαράγονται. Συνεπώς, μεταξύ των οργανισμών ενός πληθυσμού διεξάγεται ένας αγώνας επιβίωσης.
Στον αγώνα αυτό, μέλη του ίδιου είδους ίσως να είναι υποχρεωμένα να ανταγωνιστεί το ένα το άλλο για τον ίδιο ερωτικό σύντροφο, για κάποια περιορισμένη ποσότητα φαγητού, υποκινούμενα από τα βασικά ένστικτα της επιβίωσης και της αναπαραγωγής.
∙ Παρατήρηση 3: Τα άτομα ενός είδους δεν είναι όμοια. Στους πληθυσμούς υπάρχει μια τεράστια ποικιλομορφία όσον αφορά τα φυσικά χαρακτηριστικά των μελών τους.
Πράγματι, υπάρχουν πεταλούδες που διαφέρουν στο χρώμα, άνθρωποι που διαφέρουν στο ύψος και το χρώμα του δέρματος, σκυλιά που διαφέρουν στο μήκος, το χρώμα και άλλα.
∙ Παρατήρηση 4: Τα περισσότερα από τα χαρακτηριστικά των γονέων κληροδοτούνται στους απογόνους τους.
Εδώ οφείλουμε να διακρίνουμε τη χαώδη διαφορά της άποψης του Λαμάρκ από εκείνη του Δαρβίνου. Με πολύ λίγα και απλά λόγια, ο Λαμάρκ πίστευε πως οι οργανισμοί έχουν κάποια χαρακτηριστικά, τα οποία μπορεί να τα μεταβάλλουν στην πορεία της ζωής τους ανάλογα με τις συνθήκες του περιβάλλοντός τους, και μετά, να κληροδοτήσουν στους απογόνους τους τα νέα χαρακτηριστικά που έχουν αποκτήσει, και όχι τα παλιά, ενώ ο Δαρβίνος πίστευε πως τα χαρακτηριστικά τα οποία έχει ένας οργανισμός δεν αλλάζουν κατά την αλληλεπίδραση του οργανισμού αυτού με το περιβάλλον, αλλά παραμένουν ίδια, και πως τα χαρακτηριστικά αυτά έχει τη δυνατότητα να τα μεταβιβάσει ίδια ή λίγο αλλαγμένα στους απογόνους τους. Πράγματι, αυτή η διαφορά ανάμεσα στις δύο θεωρίες είναι ευνόητη. Προφανώς ένας ψηλός άνδρας έχει περισσότερες πιθανότητες να αποκτήσει ψηλούς απογόνους σε σχέση με έναν κοντό άνδρα, όπως προκύπτει και από την παρατήρηση αυτή του Δαρβίνου, ενώ ένας άνδρας ο οποίος έχει υποστεί ακρωτηριασμό στα πόδια του πριν αποκτήσει απογόνους, δεν κινδυνεύει να αποκτήσει απογόνους χωρίς πόδια, όπως θα περιμέναμε με βάση τη θεωρία του Λαμάρκ!
∙ Συμπέρασμα 2: Η επιτυχία στον αγώνα για την επιβίωση δεν είναι τυχαία. Αντιθέτως, εξαρτάται από το είδος των χαρακτηριστικών που έχει κληρονομήσει ένας οργανισμός από τους προγόνους του. Οι οργανισμοί οι οποίοι έχουν κληρονομήσει χαρακτηριστικά που τους βοηθούν να προσαρμόζονται καλύτερα στο περιβάλλον τους επιβιώνουν περισσότερο ή/και αφήνουν μεγαλύτερο αριθμό απογόνων από τους οργανισμούς οι οποίοι έχουν κληρονομήσει λιγότερο ευνοϊκά για την επιβίωσή του χαρακτηριστικά.
∙ Συμπέρασμα 3: Τα ευνοϊκά για την επιβίωση χαρακτηριστικά μεταβιβάζονται στην επόμενη γενιά με μεγαλύτερη συχνότητα από τα λιγότερο ευνοϊκά, καθώς οι φορείς τους επιβιώνουν και αφήνουν μεγαλύτερο αριθμό απογόνων από τους φορείς των λιγότερο ευνοϊκών χαρακτηριστικών. Έτσι, με την πάροδο του χρόνου, η συσσώρευση όλο και περισσότερο ευνοϊκών χαρακτηριστικών σε έναν πληθυσμό, μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση ενός νέου είδους.
Η διαδικασία με την οποία οι οργανισμοί που είναι περισσότερο προσαρμοσμένοι στο περιβάλλον τους επιβιώνουν και αναπαράγονται περισσότερο από τους λιγότερο προσαρμοσμένους ονομάστηκε από τον Κάρολο Δαρβίνο ʽφυσική επιλογήʼ.
Πρέπει να τονίσω ξανά πως αυτές οι διαδικασίες δεν είναι διαδικασίες οι οποίες συμβαίνουν από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά απαιτούν γενιές ολόκληρες για να οδηγήσουν στην επικράτηση ενός πληθυσμού έναντι ενός άλλου, και εκατοντάδων χιλιάδων για την εμφάνιση νέων ειδών. Στην πραγματικότητα, δεν έχει νόημα η αναζήτηση της στιγμής στην οποία ένα είδος παύει να είναι αυτό το είδος και είναι πλέον το επόμενο με βάση τη θεωρία της εξέλιξης, με την ίδια ακριβώς λογική που δεν έχει νόημα το να αναζητήσει κάποιος τη στιγμή στην οποία ένας ανώριμος-έφηβος παύει να είναι ανώριμος-έφηβος και είναι πλέον ενήλικας. Γιατί μπορεί το κράτος να θεωρεί ανήλικο κάποιον ο οποίος είναι κάτω από δεκαοκτώ ετών, και άρα ανώριμο, με λιγότερα δικαιώματα από τον ενήλικα, και ενήλικα κάποιον που είναι πάνω από δεκαοκτώ ετών, αλλά μόνο ένας άμυαλος θα μπορούσε να πει πως ένας ανήλικος/έφηβος είναι ανώριμος όταν είναι 17 ετών 11 μηνών και 29 ημερών, ενώ μετά από κανα δυο μέρες όπου έχει κλείσει τα 18 του έτη είναι πλέον ενήλικας και καμία σχέση δεν έχει με την προηγούμενη περίοδο της ζωής του. Συνεπώς το ερώτη
μα ʽκαι πως προήλθε από τον πίθηκο ο άνθρωπος; Γεννούν οι πίθηκοι ανθρώπους;ʼ είναι ακριβώς αντίστοιχο του ερωτήματος ʽκαι πως ένα 13χρονο παιδί γίνεται 50χρονος μεσήλικας; Είναι δυνατόν να γίνει ένας 13χρονος 50χρονος;ʼ Η απάντηση και στα δύο, με βάση τη θεωρία της εξέλιξης για το πρώτο, είναι πως είναι δυνατόν, απλά και στις δύο περιπτώσεις χρειάζεται κάποιος χρόνος. Στη δεύτερη περίπτωση περίπου 37 χρόνια, ενώ στην πρώτη πάρα πολλά εκατομμύρια χρόνια. Όποιες θρησκευτικές προεκτάσεις και ερμηνείες στη θεωρία της εξέλιξης, με βάση τα δικά μου πιστεύω, βρίσκονται στο μέρος 3.
Προς το παρόν, ας επιστρέψουμε λίγο πίσω στη θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου, και ας δούμε ένα παράδειγμα εφαρμογής της εξέλιξης, το οποίο είναι πραγματικότητα, και το οποίο πιστεύω πως θα μας κάνει να καταλάβουμε καλύτερα τις βασικές αρχές και τα συμπεράσματα τα οποία ανέφερα προηγουμένως.
Το πλέον κατάλληλο παράδειγμα για την απλή εξήγηση της δράσης της φυσικής επιλογής και της ʽαπεικόνισηςʼ της εξελικτικής θεωρίας είναι αυτό της πεταλούδας Biston betaluria. Πρόκειται για ένα αρκετά διαδεδομένο έντομο στην Αγγλία και τη Σκωτία. Αυτό το έντομο υπάρχει σε δύο βασικές παραλλαγές οι οποίες διαφέρουν στο χρωματισμό τους. Η μια παραλλαγή αφορά πεταλούδες ανοικτόχρωμες με σκούρες κηλίδες στις πτέρυγές της, ενώ η άλλη παραλλαγή αφορά ολοκληρωτικά μαύρες πεταλούδες. Και οι δύο παραλλαγές υπάρχουν στην Αγγλία, αλλά οι πληθυσμοί τους δεν είναι ίσοι. Και μάλιστα, η αναλογία των πληθυσμών τους δεν είναι η ίδια με την πάροδο του χρόνου. Πριν τη βιομηχανική επανάσταση, ο πληθυσμός των ανοικτόχρωμων πεταλούδων ήταν μεγαλύτερος από εκείνον μαύρων πεταλούδων, οι οποίες ήταν πραγματικά ελάχιστες σε πλήθος. Όμως μετά τη βιομηχανική επανάσταση, τα πράγματα άλλαξαν πολύ. Παρατηρήθηκε πως ο πληθυσμός των μαύρων πεταλούδων μεγάλωσε πάρα πολύ, ενώ ο πληθυσμός των ανοικτόχρωμων πεταλούδων μειώθηκε πολύ, έτσι ώστε οι μαύρες πεταλούδες ήταν πολύ περισσότερες από τις ανοικτόχρωμες. Το φαινόμενο αυτό, το οποίο ονομάζεται βιομηχανικός μελανισμός, παρατηρήθηκε μονάχα στις βιομηχανικές περιοχές, και παρατηρήθηκε αργότερα και σε πολλά άλλα έντομα.
Το φαινόμενο αυτό μπορεί να εξηγηθεί με βάση τη φυσική επιλογή ως εξής. Πριν τη βιομηχανική εποχή, οι κορμοί των δέντρων είχαν ένα χρώμα ανοικτό. Οι ανοικτόχρωμες πεταλούδες (οι οποίες πεταλούδες του γένους αυτού τρέφονται τη νύκτα και αναπαύονται την ημέρα), όταν βρίσκονταν επάνω στα δέντρα, λόγω του ότι το χρώμα τους ήταν ανοικτό, ήταν περισσότερο δυσδιάκριτες από τις μαύρες πεταλούδες του ίδιου γένους, όταν αυτές βρίσκονταν επάνω στα δέντρα αυτά, λόγω του ότι το χρώμα τους πλησίαζε περισσότερο εκείνο του δέντρου. Έτσι, οι θηρευτές των πεταλούδων αυτών, διέκριναν πιο εύκολα τις μαύρες πεταλούδες, τις οποίες και έτρωγαν πιο συχνά, δίνοντας έτσι ένα πλεονέκτημα στις ανοικτόχρωμες πεταλούδες, οι οποίες μπορούσαν πιο εύκολα να επιβιώσουν και να αναπαραχθούν, σε σχέση με τις μαύρες πεταλούδες, οι οποίες έδιναν πολύ λιγότερους απογόνους σε σχέση με τις ανοικτόχρωμες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το να επικρατούν ως πληθυσμός οι ανοικτόχρωμες πεταλούδες στο γένος αυτό.
Λόγω της βιομηχανικής επανάστασης, η εκπομπή ρύπων είχε ως αποτέλεσμα το μαύρισμα των δέντρων, και έτσι οι ανοικτόχρωμες πεταλούδες έχασαν το εξελικτικό πλεονέκτημά τους. Η δράση της φυσικής επιλογής είχε αντιστραφεί. Πλέον, το χαρακτηριστικό που προηγούμενα είχαν οι ανοικτόχρωμες πεταλούδες και το οποίο τους εξασφάλιζε την ευκολία της επιβίωσης και της αναπαραγωγής, είχε αναιρεθεί, και, χειρότερα, είχε μετατραπεί σε μειονέκτημα, αφού πλέον το ανοικτό τους χρώμα πάνω στον σκούρο κορμό των δέντρων καθιστούσε αυτές ευδιάκριτες στα μάτια των θηρευτών τους, καθιστώντας τες ευάλωτες. Από την άλλη, οι μαύρες πεταλούδες, οι οποίες είχαν παλιότερα το μειονέκτημα του ότι το χρώμα τους δημιουργούσε αντίθεση με το χρώμα των κορμών, πλέον είχαν το πλεονέκτημα του ότι το χρώμα τους δεν δημιουργούσε αντίθεση, και αποκτούσαν έτσι εξελικτικό πλεονέκτημα με αποτέλεσμα την διευκόλυνση της δικής τους επιβίωσης και αναπαραγωγής σε σχέση με των ανοικτόχρωμων πεταλούδων. Δηλαδή τα πράγματα είχαν αντιστραφεί τελείως.
Ένα άλλο παράδειγμα είναι εκείνο με τα βακτήρια και την ανάπτυξη αντοχής σε αντιβιοτικά. Τα βακτήρια είναι πολύ μικροί οργανισμοί, ένα εκατομμύριο φορές πιο μικροί από το ένα μέτρο, οι οποίοι έχουν την δυνατότητα να ζουν, να τρέφονται και να πολλαπλασιάζονται αυτόνομα. Πολλά από αυτά τα βακτήρια είναι παθογόνα για τον άνθρωπο, δηλαδή μπορούν να του προκαλέσουν λοιμώξεις. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο γιατρός ο οποίος κάνει τη διάγνωση της λοίμωξης, συνήθως χορηγεί κάποια αντιβίωση (αντιβιοτικό) την οποία αυτός κρίνει κατάλληλη για να αντιμετωπίσει το βακτήριο. Αυτό συμβαίνει διότι έχουν ανακαλυφθεί διάφορες ουσίες οι οποίες μπορούν να σκοτώσουν τα βακτήρια, και οι οποίες ονομάζονται αντιβιοτικά.
Τα βακτήρια έχουν, όπως όλοι ανεξαιρέτως, οι ζώντες οργανισμοί γενετικό υλικό, το οποίο υφίσταται μεταλλάξεις, οι οποίες συμβαίνουν σε όλα τα ζώντα κύτταρα, και οι οποίες, εν προκειμένω, μπορούν να προκαλέσουν τέτοιες μεταβολές στο βακτήριο, ώστε αυτό να μην πεθαίνει με ένα αντιβιοτικό με το οποίο παλιότερα πέθαινε, δηλαδή να αποκτήσει αντοχή σε ένα αντιβιοτικό στο οποίο παλιότερα ήταν ευαίσθητο. Έτσι δημιουργούνται πληθυσμοί βακτηρίων ανθεκτικών στα διάφορα αντιβιοτικά, πράγμα το οποίο αποτελεί πρόβλημα για την Ιατρική, λόγω της εξάντλησης των ʽόπλωνʼ που διαθέτει ενάντια στα βακτήρια. Αλλά ας δούμε το μηχανισμό ανάπτυξης αντοχής μέσα από τη σκοπιά της εξέλιξης.
Ας υποθέσουμε πως κάποιος ασθενής που έχει λοίμωξη από ένα βακτήριο λάβει ένα αντιβιοτικό το οποίο είναι ισχυρό εναντίον του βακτηρίου αυτού. Αλλά για κακή τύχη του ασθενούς, ενώ έπαιρνε την αντιβίωση, ένα βακτήριο από τα εκατοντάδες χιλιάδες που μπορεί να του είχαν προκαλέσει τη λοίμωξη αυτή εμφάνισε μια μετάλλαξη η οποία το κατέστησε ανθεκτικό στο αντιβιοτικό αυτό. Όλα τα άλλα βακτήρια που ήταν υπεύθυνα για τη λοίμωξη αυτή θα πεθάνουν γιατί δεν έχουν αντοχή στο αντιβιοτικό αυτό, αλλά είναι ευαίσθητα. Όμως, έτσι, θα μείνει μόνο του το βακτήριο το οποίο ανέπτυξε αντοχή στο αντιβιοτικό λόγω τυχαίας μετάλλαξης, με αποτέλεσμα να αρχίσει να πολλαπλασιάζεται δίνοντας απογόνους που θα φέρουν το ίδιο γενετικό υλικό με το δικό του, άρα απογόνους που θα φέρουν και τη μετάλλαξη, και έτσι θα είναι και αυτοί ανθεκτικοί στο αντιβιοτικό αυτό. Με τον τρόπο αυτό, το αντιβιοτικό θα είναι άχρηστο, ουσιαστικά., για τη λοίμωξη, αφού θα έχει δράσει ως παράγοντας ο οποίος δίνει εξελικτικό πλεονέκτημα στα ανθεκτικά, σε αυτό, βακτήρια, τα οποία μπορούν να πολλαπλασιαστούν άνετα, και να επικρατήσουν επί του πληθυσμού των βακτηρίων τα οποία είναι ευαίσθητα στο αντιβιοτικό, και τα οποία θα πεθάνουν. Έτσι, η φυσική επιλογή εδώ, ευνοεί τα βακτήρια που λόγω τυχαίας μετάλλαξης εμφάνισαν αντοχή στο χορηγούμενο αντιβιοτικό.
Πλέον, η επιστήμη έχει προχωρήσει με πολύ μεγάλα βήματα προς τα μπροστά, και τα νέα δεδομένα τα οποία προστίθενται επιβεβαιώνουν συνεχώς τη θεωρία της εξέλιξης. Δεν χωράει αμφιβολία για εκείνους οι οποίοι είναι γνώστες των πραγμάτων πως η θεωρία της εξέλιξης είναι μια πραγματικότητα. Δεν υπάρχουν πλέον επιστημονικές αμφιβολίες για την ισχύ της θεωρίας αυτής, παρόλο που ως ιδέα προκάλεσε πολλές αντιδράσεις, και αυτό λόγω δύο πραγμάτων. Πρώτον, του ότι όλα όσα αναφέρει η θεωρία αυτή είναι απολύτως συνεπή, και μέχρι τώρα δεν έχει εμφανιστεί καμία αντίφαση στους κόλπους της η οποία να αναιρεί τις βασικές αρχές της θεωρίας του Δαρβίνου. Και δεύτερον, της απουσίας οποιασδήποτε άλλης θεωρίας επιστημονικής η οποία να μπορεί με ξεκάθαρες επιστημονικώς διατυπωμένες προτάσεις να εξηγήσει τη δική της θεώρηση επί των πραγμάτων, αλλά και τον λόγο για τον οποίο δεν ισχύει η θεωρία του Δαρβίνου, εξηγώντας και πως όλα αυτά που τώρα αποτελούν αποδείξεις υπέρ της ισχύος της θεωρίας του Δαρβίνου, είναι απλώς συμπτώσεις.
Για παράδειγμα, καθώς όλοι οι οργανισμοί φέρουν γενετικό υλικό, είναι λογικό το αναρωτηθεί κανείς ʽΑφού τα νέα είδη προκύπτουν από τα παλιά, το γενετικό υλικό των νέων ειδών, δεν πρέπει να μοιάζει με εκείνο των παλιών ειδών;ʼ. Αυτό είναι αλήθεια, και αποτελεί πλέον τον πιο προοδευτικό τρόπο για να βρίσκουμε τις σχέσεις εξελικτικής
συγγένειας μεταξύ των ειδών. Με ανάλυση του κατά πόσο μοιάζει το γενετικό μας υλικό με κάποιον άλλον οργανισμό, μπορούμε να αποφανθούμε με το κατά πόσο συγγενεύουμε με τον οργανισμό αυτό στο εξελικτικό μας δέντρο. Για παράδειγμα, το γονίδιο της αιμοσφαιρίνης του πιθήκου διαφέρει από εκείνο του ανθρώπου για περίπου 0,3%. Με βάση και τις γονιδιακές μελέτες οι οποίες πραγματοποιούνται την περίοδο αυτή, η θεωρία της εξέλιξης, η οποία έχει πάψει εδώ και πολλά χρόνια να δέχεται αμφισβήτηση, αναθεωρεί εξελικτικά δέντρα και τελειοποιεί τα δεδομένα στα οποία έχει καταλήξει με βάση τις παραδοσιακές τεχνικές μελέτης της.
Ζητώ συγγνώμη αν με την ανάγνωση του κειμένου αυτού σας προκάλεσα πονοκέφαλο, αλλά είναι ο μόνος τρόπος για να κατανοήσει κάποιος ότι η θεωρία της εξέλιξης έχει αδιανόητα ισχυρά πατήματα, και είναι πλέον σήμερα αδιαμφισβήτητης ισχύος. Αυτά σας τα λέει ένας άνθρωπος ο οποίος στο μάθημα της Βιοχημείας Α πήρε 9,5 στο μάθημα της Βιοχημείας Β πήρε 8,5 και στο μάθημα της Μοριακής Ιατρικής πήρε 9, ενώ ο καθηγητής που του τα δίδαξε αυτά, στα αμφιθέατρα της Ιατρικής, παραδίδει μάθημα στους φοιτητές, φορώντας σταυρό στο λαιμό του…
Το θεωρώ επιεικώς ανόητο και επικίνδυνο για την πρόκληση σοβαρών πονοκεφάλων, το να μπω σε τεχνικές λεπτομέρειες που να αφορούν την δυνατότητα παραγωγής βιοχημικών μακρομορίων από προβιοτικές αντιδράσεις, την in vitro επιβεβαίωση της παραγωγής οργανικής ύλης από ανόργανη, την αυτόματη παραγωγή καταλυτικού RNA υπό κατάλληλες συνθήκες και χρόνου δοθέντος, την μετάβαση του καταλυτικού βάρους στις πρωτεΐνες και του αποθηκευτικού βάρους των πληροφοριών στο DNA, την έγκλειση νουκλεϊκού οξέος μέσα σε διπλοστιβάδες φωσφολιπιδίων, το σχηματισμό βαθμιδώσεων για προσωρινή εναποθήκευση ενέργειας προς μετατροπή της σε αξιοποιήσιμο καύσιμο και άλλα.
Όντας καθισμένος μπροστά από τον υπολογιστή μου στον οποίο γράφω αυτό το κείμενο, ένα πράγμα βασανίζει το μυαλό μου ασταμάτητα. Πως θα μπορέσω να καταστήσω σε έναν άνθρωπο, που δεν έχει την παραμικρή εξοικείωση με την θεωρία της εξέλιξης, σαφείς κάποιες βασικές έννοιες, χωρίς να είμαι υπεύθυνος για έναν πολύωρο πονοκέφαλο μετά την ανάγνωση του κειμένου αυτού. Εγώ από πλευράς μου, θα κάνω ότι μπορώ για να μεταδώσω τις απολύτως απαραίτητες πληροφορίες που θα μπορέσουν να ξεκαθαρίσουν κάποιες σκοτεινές πτυχές που μπορεί να έχει κάποιος στο μυαλό του για την εξέλιξη, ώστε να μπορέσει να πορευθεί στη συνέχεια με διαφορετικό μυαλό στην ανάγνωση του διαλόγου που έλαβε χώρα στο φόρουμ, και φυσικά, στο τρίτο μέρος του ανά χείρας πονήματος, στο οποίο και παραθέτω την προσωπική μου άποψη.
Πολλές από τις ιδέες των επιστημόνων οι οποίες έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς, έχουν απορριφθεί από τον κοινό νου, ή ακόμα και από την ίδια την επιστημονική κοινότητα, λόγω του ότι ο ανθρώπινος νους όπως και όλα τα στοιχεία αυτού του φθαρτού κόσμου, υπόκεινται στους ίδιους ʽάτυπουςʼ νόμους, και εν προκειμένω, αυτήν την εμμονή των ανθρωπίνων μυαλών να παραμένουν προσηλωμένα σε αυτά τα οποία πιστεύουν ακόμα και εάν είναι λάθος, μπορούμε να την παρομοιάσουμε με την αδράνεια που εμποδίζει τα σώματα να μεταβάλλουν την κινητική τους κατάσταση.
Δεν έχει νόημα να αρχίσω να απαριθμώ ονόματα ανθρώπων ή ακόμα και επιστημόνων, οι οποίοι αποτέλεσαν φορείς προοδευτικής σκέψης, καθώς και μόνο η καταγραφή αυτών θα αποτελούσε αιτία συγγραφής αυτόνομου βιβλίου με αποκλειστικά και μόνο αυτόν τον σκοπό.
Οι λόγοι οι οποίοι προκαλούν την εναντίωση των ανθρώπων σε αυτές τις ρηξικέλευθες ιδέες είναι συνήθως η εμμονή προσήλωσης στην ήδη υπάρχουσα γνώση ή πίστη, και πάρα πολύ συχνά, το γεγονός του ότι αυτές οι ιδέες είναι αντίθετες στην κοινή εμπειρία και στην διαισθητική σκέψη των ατόμων. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και με την εξελικτική θεωρία του Δαρβίνου, η οποία μιλάει για την κοινή προέλευση όλων των μορφών ζωής από μια αρχική μορφή ζωής, μέσω διαδικασιών όπως η φυσική επιλογή και η εξελικτική πίεση. Οι άνθρωποι την απορρίπτουν, συχνά εκ προοιμίου, δίχως καν να την επεξεργαστούν, δίχως να την σκεφτούν και να αναλογιστούν την ύπαρξη έστω και του πολύ μικρού, σε πιθανότητες, ενδεχομένου της ισχύος αυτής, κυρίως μελετώντας διαισθητικά προτάσεις όπως ʽγίνεται να γεννηθεί άνθρωπος από πίθηκο;ʼ. Θεωρώ πως είναι αναγκαία η εξοικείωση του ανθρώπινου νου με τις βασικές αρχές της θεωρίας της εξέλιξης, και εν προκειμένω των Χριστιανών Ορθοδόξων, προκειμένου να καταστεί σαφέστατο το περιεχόμενό της προτού προβεί κανείς σε πράξεις σοβαρές όπως είναι η αποδοχή ή η απόρριψή της. Ας μην μακρηγορώ όμως. Ας προσπαθήσουμε να γνωρίσουμε τη θεωρία της εξέλιξης με όσο το δυνατόν λιγότερα αισθήματα προκατάληψης απέναντί της, σαν να είναι κάτι το οποίο δεν απειλεί επʼουδενί την πίστη μας.
Η ιδέα της εξέλιξης είχε προσεγγισθεί και από άλλους επιστήμονες, αλλά και φιλοσόφους, οι πιο σημαντικοί εκ των οποίων, μάλιστα, ήταν και οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι του 6ου π.Χ. αιώνα, αλλά ο Δαρβίνος ήταν ο πρώτος ο οποίος προσέγγισε την εξέλιξη με όρους επιστημονικούς και διατύπωσε τη δυναμική που λαμβάνει χώρα στη φύση και ευθύνεται για την εξέλιξη με όρους καθαρά επιστημονικούς, αναδεικνύοντας το σαφή μηχανισμό με τον οποίο συμβαίνουν τα παρατηρούμενα φαινόμενα (φυσική επιλογή). Σήμερα, η εξέλιξη είναι αποδεκτή από το σύνολο της επιστημονικής κοινότητας, και με τα σύγχρονα όπλα της μοριακής βιολογίας, της κυτταρικής βιολογίας, της βιοχημείας, της οικολογίας, της γεωλογίας και άλλων επιστημών, διογκώνεται σε πλήθος γνώσεων, όντας έτσι ένας ταχέως αναπτυσσόμενος κλάδος των βιολογικών επιστημών.
Παρόλο που, όπως αναφέραμε, οι βασικές ιδέες της εξέλιξης υπήρχαν ακόμα και σε γραπτά αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, αφενός με την δύση του αρχαιοελληνικού φιλοσοφικού ρεύματος, στη Δύση επικράτησε μετά από αιώνες η μελέτη του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα, οι οποίοι πίστευαν στη σταθερότητα των ειδών, και αφετέρου, η αντίληψη της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας για την επιστημονική σκέψη, και η αντιμετώπισή της από αυτήν αποτελούσε σχεδόν πάντοτε τροχοπέδη στα πιο προοδευτικά βήματα της επιστήμης. Αυτοί είναι οι κυριότεροι λόγου που τα σπέρματα της θεωρίας της εξέλιξης παρέμειναν θαμμένα, μέχρι που κάποιοι στοχαστές τον 18ο αιώνα έφεραν στο προσκήνιο τις ιδέες αυτές δένοντας τες με τις προσωπικές τους εκτιμήσεις για την πορεία της ζωής. Σύμφωνα με τις απόψεις αυτές, όλα ήταν ρευστά, όπως έλεγε και ο Ηράκλειτος, και έτσι και τα ζώα, ακόμα και οι άνθρωποι υφίσταντο εξέλιξη κατά τη διάρκεια της ζωής τους μέσα στους αιώνες.
Ο Ζαν-Μπατίστ Λαμάρκ ήταν ένας Γάλλος ζωολόγος, ο πρώτος άνθρωπος που χρησιμοποίησε τον όρο βιολογία, και ήταν ο πρώτος που υποστήριξε με επιχειρήματα την άποψη πως όλες οι μορφές ζωής, όλα τα είδη μεταβάλλονται, και ότι η ζωή στον πλανήτη μας έχει προέλθει από απλούστερες μορφές που σταδιακά έγιναν πιο περίπλοκες. Μάλιστα, στο βιβλίο του ʽΗ φιλοσοφία της ζωολογίαςʼ το οποίο εξέδωσε το 1809, πρότεινε μια ολοκληρωμένη θεωρία με την οποία προσπαθούσε να εξηγήσει πως τα ζώα και τα φυτά εξελίσσονται.
Σύμφωνα με την άποψη του Λαμάρκ, η άβια ύλη έχει τη δυνατότητα να παράγει ατελείς μορφές ζωής, οι οποίες στη συνέχεια εξελίσσονται σε πιο σύνθετες, λόγω μιας έμφυτης τάσης των όντων για συνεχή πρόοδο, η οποία πηγάζει από μια ʽεσωτερική δύναμηʼ και η οποία κινεί τους οργανισμούς κατά μήκος μιας ʽνοητής φυσικής κλίμακαςʼ.
Ο Λαμάρκ πίστευε πως καθώς οι οργανισμού προόδευαν, καθώς αλληλεπιδρούσαν με διαφορετικό τρόπο με το περιβάλλον τους, χρησιμοποιούσαν άλλοτε άλλα όργανα και δομές περισσότερο από κάποιες άλλες, και έτσι, λόγω της ʽαρχής της χρήσηςʼ και της ʽαρχής της αχρησίαςʼ οι δομές και τα όργανα του οργανισμού τα οποία χρησιμοποιούντο περισσότερο εξελίσσονταν με την πάροδο του χρόνου σε πιο σύνθετα και πιο καλά οργανωμένα, ενώ αντίθετα, οι δομές και τα όργανα τα οποία χρησιμοποιούντο λιγότερο από τον οργανισμό, εφόσον περιέπιπταν σταδιακά σε αχρηστία, ατροφούσαν και σταδιακά εξαφανίζονταν. Ο Λαμάρκ, μάλιστα, πίστευε πως οι αλλαγές αυτές οι οποίες συνέβαιναν στους οργανισμούς μπορούσαν να μεταφέρονται στους απογόνους τους, και έτσι ήταν δυνατό, σύμφωνα πάντα με τη θεωρία του, να αλλάζουν σταδιακά οι οργανισμοί καθώς θα περνούσαν από γενιά σε γενιά και να δημιουργούν αναλόγως με τις αλληλεπιδράσεις τους με το περιβάλλον, διαφορετικά είδη οργανισμών.
Εδώ οφείλουμε να κατανοήσουμε κάτι βασικό, και απίστευτα σημαντικό για την ορθή και αντικειμενική κατανόηση της εξελικτικής θεωρίας, λιγότερο εκείνης του Λαμάρκ, και περισσότερο εκείνης του Δαρβίνου. Αυτά τα χρονικά διαστήματα στα οποία αναφερόμαστε, στην πραγματικότητα μπορεί να είναι εκατομμύρια χρόνια, οπότε και οι αλλαγές αυτές μπορούν να πραγματοποιούνται με τόσο μικρό ρυθμό, ώστε να είναι πραγματικά αδύνατο να παρατηρηθούν, παρά μόνο εάν μελετήσουμε την πορεία της ζωής ανά στιγμές που θα απέχουν μεταξύ τους πάρα πολλές εκατοντάδες χρόνια, έτσι ώστε να έχουν γίνει πράγματι οι αλλαγές αυτές.
Από την εποχή που ο Λαμάρκ διατύπωσε την πρότασή του για την ερμηνεία της εξέλιξης των οργανισμών, έχουν γίνει πειράματα, τα οποία δεν έχουν καταφέρει να υποστηρίξουν τους ισχυρισμούς του. Και αυτό λόγω του ότι δεν έγινε δυνατό να βρεθεί ο σαφής τρόπος της μεταβίβασης των χαρακτήρων, που υφίστανται τροποποίηση σε έναν οργανισμό, από τον οργανισμό αυτό στους απογόνους του. Πενήντα περίπου χρόνια αργότερα, διατυπώθηκε μια άλλη πρόταση η οποία ερμήνευε την εξέλιξη των οργανισμών χωρίς να δέχεται την επίκτητη μεταφορά των χαρακτήρων που υπέστησαν μεταβολή στους απογόνους του οργανισμού στον οποίο εμφανίστηκε αυτή η μεταβολή. Πρόκειται για τη θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου, ο οποίος γεννήθηκε το έτος 1809 (όταν δημοσιεύτηκε η εργασία του Λαμάρκ) στην Αγγλία. Μόλις ο Κάρολος Δαρβίνος ολοκλήρωσε τις βασικές του σπουδές, στράφηκε πρώτα στην Ιατρική και ύστερα στη Θεολογία, χωρίς να καταφέρει να αποδώσει σε κανέναν από τους δύο αυ
τούς κλάδους. Έτσι, όταν του προσέφεραν να λάβει μέρος σε μια εξερευνητική αποστολή ως φυσιοδίφης στο Βρετανικό Ναυτικό, δέχτηκε την πρόσκληση βλέποντας το ως ευκαιρία. Στην αποστολή αυτή, η οποία ξεκίνησε το 1831 και κράτησε 5 χρόνια. Ο Δαρβίνος, ως ʽπαιδί της εποχής τουʼ και αυτός, είχε την πεποίθηση πως οι άνθρωποι και οι υπόλοιποι οργανισμοί δεν υφίστανται μεταβολές, άποψη την οποία και αναθεώρησε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του αυτού. Όμως τι συνέβη στο ταξίδι αυτό που τον έκανε να αναδιαμορφώσει τόσο πολύ τις απόψεις του;
Το ταξίδι αυτό που πραγματοποίησε με τη φρεγάτα ʽBeagleʼ, κράτησε πέντε χρόνια, μέσα στα οποία επισκέφτηκε πάρα πολλές και διαφορετικές περιοχές του πλανήτη μας. Επισκέφτηκε τα όρη των Άνδεων, την Αυστραλία, τη ζούγκλα του Αμαζονίου, τα νησιά Γκαλαπάγκος, και πολλές άλλες περιοχές στις οποίες συνάντησε πολλά διαφορετικά φυτά και ζώα, πολλούς διαφορετικούς οργανισμούς, τους οποίους και μελέτησε ενδελεχώς, με απεριόριστο ενδιαφέρον και με τη βοήθεια των γνώσεων που απέκτησε και από την παράλληλη μελέτη του περιβάλλοντος και του κλίματος των περιοχών όπου εξερεύνησε, μπόρεσε και πραγματοποίησε συσχετισμούς ανάμεσα στις διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες όπου συνάντησε και στις μικρές ή μεγάλες διαφορές ανάμεσα στα είδη των ίδιων ζώων όπου συναντούσε σε κάθε περιοχή.
Μετά την επιστροφή του από το ταξίδι του, ο Κάρολος Δαρβίνος δεν εξέδωσε το σύνολο των παρατηρήσεων και σκέψεών του, τις οποίες είχε καταγράψει, αλλά προτίμησε να καθυστερήσει για αρκετά χρόνια την έκδοση του συγγράμματός του, προκειμένου να γίνει δυνατή η συλλογή περισσότερων πληροφοριών και καλύτερη επεξεργασία αυτών, δεδομένου ότι ο ίδιος ο Δαρβίνος προφανώς και γνώριζε τη θύελλα των αντιδράσεων που θα προκαλούσε το έργο του αυτό με τον τίτλο ʽΠροέλευση των ειδών δια της φυσικής επιλογήςʼ το οποίο από την πρώτη ημέρα της κυκλοφορίας του έγινε ανάρπαστο, και συγκαταλέγεται ακόμα και σήμερα στα βιβλία με το μεγαλύτερο αριθμό πωληθέντων αντιτύπων.
Η θεωρία του Δαρβίνου μπορεί να συνοψιστεί σε πέντε βασικές διαπιστώσεις και τρία συμπεράσματα που προκύπτουν από τις διαπιστώσεις αυτές.
∙ Παρατήρηση 1: Οι πληθυσμοί των διαφόρων ειδών τείνουν να αυξάνουν από γενιά σε γενιά με ρυθμό γεωμετρικής προόδου.
Γεωμετρική πρόοδος είναι μια ακολουθία αριθμών στην οποία ένας όρος προκύπτει από τον προηγούμενο με πολλαπλασιασμό του ίδιου, πάντα, αριθμού. Για παράδειγμα, οι αριθμοί 2,4,8,16,32,64 είναι όροι γεωμετρικής προόδου, γιατί κάθε όρος προκύπτει από τον προηγούμενο με πολλαπλασιασμό του επί το δύο.
Η παρατήρηση αυτή του Δαρβίνου είναι όντως αληθής. Ας υποθέσουμε πως ένα ζευγάρι ζώων γεννάει σε κάθε γενιά 10 ζώα. Τότε, το αρχικό ζευγάρι θα γεννήσει 10 ζώα, όπου, αν υποθέσουμε πως κανένα από αυτά δεν πεθαίνει και πως όλα αυτά θα ζευγαρώσουν με άλλα ζώα του ίδιου είδους, τότε θα γεννήσει από 10 ζώα το κάθε ένα από τα αρχικά 10. Έτσι, συνολικά, τα αρχικά ζώα θα έχουν 10x10=100 ζώα ως ʽεγγονάκιαʼ. Στην επόμενη γενιά θα υπάρχουν 100x10=1000 και ούτο καθεξής.
∙ Παρατήρηση 2: Αν εξαιρεθούν οι εποχιακές διακυμάνσεις, οι πληθυσμοί των ειδών παραμένουν σχετικά σταθεροί.
Πράγματι, αυτό είναι επίσης αληθές, και αυτό προκαλεί αρχικά σύγχυση, διότι με βάση την προηγούμενη παρατήρησή μας θα έπρεπε οι πληθυσμοί των ζώων να αυξάνονται επʼάπειρο. Όμως στην επεξήγηση της προηγούμενης παρατήρησής μας υποθέσαμε πως και τα δέκα από τα δέκα ζώα που γεννήθηκαν, επέζησαν, έφτασαν σε ηλικία όπου μπορούσαν να δώσουν απογόνους, και έσμιξαν με άλλο ζώο του ίδιου είδους, δίδοντας και αυτά δέκα απογόνους. Αυτό δεν συμβαίνει στην πραγματικότητα, λόγω του ότι, πολλοί οργανισμοί πεθαίνουν προτού δώσουν απογόνους, λόγω του ότι δεν βρίσκουν ερωτικό σύντροφο, λόγω του ότι δεν βρίσκουν τροφή και πεθαίνουν από ασιτία, λόγω ασθενειών, λόγω του ότι πέφτουν θύματα άλλων ζώων που τα τρώνε, κλπ.
∙ Συμπέρασμα 1: Για να παραμείνει σταθερό το μέγεθος ενός πληθυσμού, παρά την τάση για αύξηση, μερικά άτομα δεν επιβιώνουν, ή δεν αναπαράγονται. Συνεπώς, μεταξύ των οργανισμών ενός πληθυσμού διεξάγεται ένας αγώνας επιβίωσης.
Στον αγώνα αυτό, μέλη του ίδιου είδους ίσως να είναι υποχρεωμένα να ανταγωνιστεί το ένα το άλλο για τον ίδιο ερωτικό σύντροφο, για κάποια περιορισμένη ποσότητα φαγητού, υποκινούμενα από τα βασικά ένστικτα της επιβίωσης και της αναπαραγωγής.
∙ Παρατήρηση 3: Τα άτομα ενός είδους δεν είναι όμοια. Στους πληθυσμούς υπάρχει μια τεράστια ποικιλομορφία όσον αφορά τα φυσικά χαρακτηριστικά των μελών τους.
Πράγματι, υπάρχουν πεταλούδες που διαφέρουν στο χρώμα, άνθρωποι που διαφέρουν στο ύψος και το χρώμα του δέρματος, σκυλιά που διαφέρουν στο μήκος, το χρώμα και άλλα.
∙ Παρατήρηση 4: Τα περισσότερα από τα χαρακτηριστικά των γονέων κληροδοτούνται στους απογόνους τους.
Εδώ οφείλουμε να διακρίνουμε τη χαώδη διαφορά της άποψης του Λαμάρκ από εκείνη του Δαρβίνου. Με πολύ λίγα και απλά λόγια, ο Λαμάρκ πίστευε πως οι οργανισμοί έχουν κάποια χαρακτηριστικά, τα οποία μπορεί να τα μεταβάλλουν στην πορεία της ζωής τους ανάλογα με τις συνθήκες του περιβάλλοντός τους, και μετά, να κληροδοτήσουν στους απογόνους τους τα νέα χαρακτηριστικά που έχουν αποκτήσει, και όχι τα παλιά, ενώ ο Δαρβίνος πίστευε πως τα χαρακτηριστικά τα οποία έχει ένας οργανισμός δεν αλλάζουν κατά την αλληλεπίδραση του οργανισμού αυτού με το περιβάλλον, αλλά παραμένουν ίδια, και πως τα χαρακτηριστικά αυτά έχει τη δυνατότητα να τα μεταβιβάσει ίδια ή λίγο αλλαγμένα στους απογόνους τους. Πράγματι, αυτή η διαφορά ανάμεσα στις δύο θεωρίες είναι ευνόητη. Προφανώς ένας ψηλός άνδρας έχει περισσότερες πιθανότητες να αποκτήσει ψηλούς απογόνους σε σχέση με έναν κοντό άνδρα, όπως προκύπτει και από την παρατήρηση αυτή του Δαρβίνου, ενώ ένας άνδρας ο οποίος έχει υποστεί ακρωτηριασμό στα πόδια του πριν αποκτήσει απογόνους, δεν κινδυνεύει να αποκτήσει απογόνους χωρίς πόδια, όπως θα περιμέναμε με βάση τη θεωρία του Λαμάρκ!
∙ Συμπέρασμα 2: Η επιτυχία στον αγώνα για την επιβίωση δεν είναι τυχαία. Αντιθέτως, εξαρτάται από το είδος των χαρακτηριστικών που έχει κληρονομήσει ένας οργανισμός από τους προγόνους του. Οι οργανισμοί οι οποίοι έχουν κληρονομήσει χαρακτηριστικά που τους βοηθούν να προσαρμόζονται καλύτερα στο περιβάλλον τους επιβιώνουν περισσότερο ή/και αφήνουν μεγαλύτερο αριθμό απογόνων από τους οργανισμούς οι οποίοι έχουν κληρονομήσει λιγότερο ευνοϊκά για την επιβίωσή του χαρακτηριστικά.
∙ Συμπέρασμα 3: Τα ευνοϊκά για την επιβίωση χαρακτηριστικά μεταβιβάζονται στην επόμενη γενιά με μεγαλύτερη συχνότητα από τα λιγότερο ευνοϊκά, καθώς οι φορείς τους επιβιώνουν και αφήνουν μεγαλύτερο αριθμό απογόνων από τους φορείς των λιγότερο ευνοϊκών χαρακτηριστικών. Έτσι, με την πάροδο του χρόνου, η συσσώρευση όλο και περισσότερο ευνοϊκών χαρακτηριστικών σε έναν πληθυσμό, μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση ενός νέου είδους.
Η διαδικασία με την οποία οι οργανισμοί που είναι περισσότερο προσαρμοσμένοι στο περιβάλλον τους επιβιώνουν και αναπαράγονται περισσότερο από τους λιγότερο προσαρμοσμένους ονομάστηκε από τον Κάρολο Δαρβίνο ʽφυσική επιλογήʼ.
Πρέπει να τονίσω ξανά πως αυτές οι διαδικασίες δεν είναι διαδικασίες οι οποίες συμβαίνουν από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά απαιτούν γενιές ολόκληρες για να οδηγήσουν στην επικράτηση ενός πληθυσμού έναντι ενός άλλου, και εκατοντάδων χιλιάδων για την εμφάνιση νέων ειδών. Στην πραγματικότητα, δεν έχει νόημα η αναζήτηση της στιγμής στην οποία ένα είδος παύει να είναι αυτό το είδος και είναι πλέον το επόμενο με βάση τη θεωρία της εξέλιξης, με την ίδια ακριβώς λογική που δεν έχει νόημα το να αναζητήσει κάποιος τη στιγμή στην οποία ένας ανώριμος-έφηβος παύει να είναι ανώριμος-έφηβος και είναι πλέον ενήλικας. Γιατί μπορεί το κράτος να θεωρεί ανήλικο κάποιον ο οποίος είναι κάτω από δεκαοκτώ ετών, και άρα ανώριμο, με λιγότερα δικαιώματα από τον ενήλικα, και ενήλικα κάποιον που είναι πάνω από δεκαοκτώ ετών, αλλά μόνο ένας άμυαλος θα μπορούσε να πει πως ένας ανήλικος/έφηβος είναι ανώριμος όταν είναι 17 ετών 11 μηνών και 29 ημερών, ενώ μετά από κανα δυο μέρες όπου έχει κλείσει τα 18 του έτη είναι πλέον ενήλικας και καμία σχέση δεν έχει με την προηγούμενη περίοδο της ζωής του. Συνεπώς το ερώτη
μα ʽκαι πως προήλθε από τον πίθηκο ο άνθρωπος; Γεννούν οι πίθηκοι ανθρώπους;ʼ είναι ακριβώς αντίστοιχο του ερωτήματος ʽκαι πως ένα 13χρονο παιδί γίνεται 50χρονος μεσήλικας; Είναι δυνατόν να γίνει ένας 13χρονος 50χρονος;ʼ Η απάντηση και στα δύο, με βάση τη θεωρία της εξέλιξης για το πρώτο, είναι πως είναι δυνατόν, απλά και στις δύο περιπτώσεις χρειάζεται κάποιος χρόνος. Στη δεύτερη περίπτωση περίπου 37 χρόνια, ενώ στην πρώτη πάρα πολλά εκατομμύρια χρόνια. Όποιες θρησκευτικές προεκτάσεις και ερμηνείες στη θεωρία της εξέλιξης, με βάση τα δικά μου πιστεύω, βρίσκονται στο μέρος 3.
Προς το παρόν, ας επιστρέψουμε λίγο πίσω στη θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου, και ας δούμε ένα παράδειγμα εφαρμογής της εξέλιξης, το οποίο είναι πραγματικότητα, και το οποίο πιστεύω πως θα μας κάνει να καταλάβουμε καλύτερα τις βασικές αρχές και τα συμπεράσματα τα οποία ανέφερα προηγουμένως.
Το πλέον κατάλληλο παράδειγμα για την απλή εξήγηση της δράσης της φυσικής επιλογής και της ʽαπεικόνισηςʼ της εξελικτικής θεωρίας είναι αυτό της πεταλούδας Biston betaluria. Πρόκειται για ένα αρκετά διαδεδομένο έντομο στην Αγγλία και τη Σκωτία. Αυτό το έντομο υπάρχει σε δύο βασικές παραλλαγές οι οποίες διαφέρουν στο χρωματισμό τους. Η μια παραλλαγή αφορά πεταλούδες ανοικτόχρωμες με σκούρες κηλίδες στις πτέρυγές της, ενώ η άλλη παραλλαγή αφορά ολοκληρωτικά μαύρες πεταλούδες. Και οι δύο παραλλαγές υπάρχουν στην Αγγλία, αλλά οι πληθυσμοί τους δεν είναι ίσοι. Και μάλιστα, η αναλογία των πληθυσμών τους δεν είναι η ίδια με την πάροδο του χρόνου. Πριν τη βιομηχανική επανάσταση, ο πληθυσμός των ανοικτόχρωμων πεταλούδων ήταν μεγαλύτερος από εκείνον μαύρων πεταλούδων, οι οποίες ήταν πραγματικά ελάχιστες σε πλήθος. Όμως μετά τη βιομηχανική επανάσταση, τα πράγματα άλλαξαν πολύ. Παρατηρήθηκε πως ο πληθυσμός των μαύρων πεταλούδων μεγάλωσε πάρα πολύ, ενώ ο πληθυσμός των ανοικτόχρωμων πεταλούδων μειώθηκε πολύ, έτσι ώστε οι μαύρες πεταλούδες ήταν πολύ περισσότερες από τις ανοικτόχρωμες. Το φαινόμενο αυτό, το οποίο ονομάζεται βιομηχανικός μελανισμός, παρατηρήθηκε μονάχα στις βιομηχανικές περιοχές, και παρατηρήθηκε αργότερα και σε πολλά άλλα έντομα.
Το φαινόμενο αυτό μπορεί να εξηγηθεί με βάση τη φυσική επιλογή ως εξής. Πριν τη βιομηχανική εποχή, οι κορμοί των δέντρων είχαν ένα χρώμα ανοικτό. Οι ανοικτόχρωμες πεταλούδες (οι οποίες πεταλούδες του γένους αυτού τρέφονται τη νύκτα και αναπαύονται την ημέρα), όταν βρίσκονταν επάνω στα δέντρα, λόγω του ότι το χρώμα τους ήταν ανοικτό, ήταν περισσότερο δυσδιάκριτες από τις μαύρες πεταλούδες του ίδιου γένους, όταν αυτές βρίσκονταν επάνω στα δέντρα αυτά, λόγω του ότι το χρώμα τους πλησίαζε περισσότερο εκείνο του δέντρου. Έτσι, οι θηρευτές των πεταλούδων αυτών, διέκριναν πιο εύκολα τις μαύρες πεταλούδες, τις οποίες και έτρωγαν πιο συχνά, δίνοντας έτσι ένα πλεονέκτημα στις ανοικτόχρωμες πεταλούδες, οι οποίες μπορούσαν πιο εύκολα να επιβιώσουν και να αναπαραχθούν, σε σχέση με τις μαύρες πεταλούδες, οι οποίες έδιναν πολύ λιγότερους απογόνους σε σχέση με τις ανοικτόχρωμες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το να επικρατούν ως πληθυσμός οι ανοικτόχρωμες πεταλούδες στο γένος αυτό.
Λόγω της βιομηχανικής επανάστασης, η εκπομπή ρύπων είχε ως αποτέλεσμα το μαύρισμα των δέντρων, και έτσι οι ανοικτόχρωμες πεταλούδες έχασαν το εξελικτικό πλεονέκτημά τους. Η δράση της φυσικής επιλογής είχε αντιστραφεί. Πλέον, το χαρακτηριστικό που προηγούμενα είχαν οι ανοικτόχρωμες πεταλούδες και το οποίο τους εξασφάλιζε την ευκολία της επιβίωσης και της αναπαραγωγής, είχε αναιρεθεί, και, χειρότερα, είχε μετατραπεί σε μειονέκτημα, αφού πλέον το ανοικτό τους χρώμα πάνω στον σκούρο κορμό των δέντρων καθιστούσε αυτές ευδιάκριτες στα μάτια των θηρευτών τους, καθιστώντας τες ευάλωτες. Από την άλλη, οι μαύρες πεταλούδες, οι οποίες είχαν παλιότερα το μειονέκτημα του ότι το χρώμα τους δημιουργούσε αντίθεση με το χρώμα των κορμών, πλέον είχαν το πλεονέκτημα του ότι το χρώμα τους δεν δημιουργούσε αντίθεση, και αποκτούσαν έτσι εξελικτικό πλεονέκτημα με αποτέλεσμα την διευκόλυνση της δικής τους επιβίωσης και αναπαραγωγής σε σχέση με των ανοικτόχρωμων πεταλούδων. Δηλαδή τα πράγματα είχαν αντιστραφεί τελείως.
Ένα άλλο παράδειγμα είναι εκείνο με τα βακτήρια και την ανάπτυξη αντοχής σε αντιβιοτικά. Τα βακτήρια είναι πολύ μικροί οργανισμοί, ένα εκατομμύριο φορές πιο μικροί από το ένα μέτρο, οι οποίοι έχουν την δυνατότητα να ζουν, να τρέφονται και να πολλαπλασιάζονται αυτόνομα. Πολλά από αυτά τα βακτήρια είναι παθογόνα για τον άνθρωπο, δηλαδή μπορούν να του προκαλέσουν λοιμώξεις. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο γιατρός ο οποίος κάνει τη διάγνωση της λοίμωξης, συνήθως χορηγεί κάποια αντιβίωση (αντιβιοτικό) την οποία αυτός κρίνει κατάλληλη για να αντιμετωπίσει το βακτήριο. Αυτό συμβαίνει διότι έχουν ανακαλυφθεί διάφορες ουσίες οι οποίες μπορούν να σκοτώσουν τα βακτήρια, και οι οποίες ονομάζονται αντιβιοτικά.
Τα βακτήρια έχουν, όπως όλοι ανεξαιρέτως, οι ζώντες οργανισμοί γενετικό υλικό, το οποίο υφίσταται μεταλλάξεις, οι οποίες συμβαίνουν σε όλα τα ζώντα κύτταρα, και οι οποίες, εν προκειμένω, μπορούν να προκαλέσουν τέτοιες μεταβολές στο βακτήριο, ώστε αυτό να μην πεθαίνει με ένα αντιβιοτικό με το οποίο παλιότερα πέθαινε, δηλαδή να αποκτήσει αντοχή σε ένα αντιβιοτικό στο οποίο παλιότερα ήταν ευαίσθητο. Έτσι δημιουργούνται πληθυσμοί βακτηρίων ανθεκτικών στα διάφορα αντιβιοτικά, πράγμα το οποίο αποτελεί πρόβλημα για την Ιατρική, λόγω της εξάντλησης των ʽόπλωνʼ που διαθέτει ενάντια στα βακτήρια. Αλλά ας δούμε το μηχανισμό ανάπτυξης αντοχής μέσα από τη σκοπιά της εξέλιξης.
Ας υποθέσουμε πως κάποιος ασθενής που έχει λοίμωξη από ένα βακτήριο λάβει ένα αντιβιοτικό το οποίο είναι ισχυρό εναντίον του βακτηρίου αυτού. Αλλά για κακή τύχη του ασθενούς, ενώ έπαιρνε την αντιβίωση, ένα βακτήριο από τα εκατοντάδες χιλιάδες που μπορεί να του είχαν προκαλέσει τη λοίμωξη αυτή εμφάνισε μια μετάλλαξη η οποία το κατέστησε ανθεκτικό στο αντιβιοτικό αυτό. Όλα τα άλλα βακτήρια που ήταν υπεύθυνα για τη λοίμωξη αυτή θα πεθάνουν γιατί δεν έχουν αντοχή στο αντιβιοτικό αυτό, αλλά είναι ευαίσθητα. Όμως, έτσι, θα μείνει μόνο του το βακτήριο το οποίο ανέπτυξε αντοχή στο αντιβιοτικό λόγω τυχαίας μετάλλαξης, με αποτέλεσμα να αρχίσει να πολλαπλασιάζεται δίνοντας απογόνους που θα φέρουν το ίδιο γενετικό υλικό με το δικό του, άρα απογόνους που θα φέρουν και τη μετάλλαξη, και έτσι θα είναι και αυτοί ανθεκτικοί στο αντιβιοτικό αυτό. Με τον τρόπο αυτό, το αντιβιοτικό θα είναι άχρηστο, ουσιαστικά., για τη λοίμωξη, αφού θα έχει δράσει ως παράγοντας ο οποίος δίνει εξελικτικό πλεονέκτημα στα ανθεκτικά, σε αυτό, βακτήρια, τα οποία μπορούν να πολλαπλασιαστούν άνετα, και να επικρατήσουν επί του πληθυσμού των βακτηρίων τα οποία είναι ευαίσθητα στο αντιβιοτικό, και τα οποία θα πεθάνουν. Έτσι, η φυσική επιλογή εδώ, ευνοεί τα βακτήρια που λόγω τυχαίας μετάλλαξης εμφάνισαν αντοχή στο χορηγούμενο αντιβιοτικό.
Πλέον, η επιστήμη έχει προχωρήσει με πολύ μεγάλα βήματα προς τα μπροστά, και τα νέα δεδομένα τα οποία προστίθενται επιβεβαιώνουν συνεχώς τη θεωρία της εξέλιξης. Δεν χωράει αμφιβολία για εκείνους οι οποίοι είναι γνώστες των πραγμάτων πως η θεωρία της εξέλιξης είναι μια πραγματικότητα. Δεν υπάρχουν πλέον επιστημονικές αμφιβολίες για την ισχύ της θεωρίας αυτής, παρόλο που ως ιδέα προκάλεσε πολλές αντιδράσεις, και αυτό λόγω δύο πραγμάτων. Πρώτον, του ότι όλα όσα αναφέρει η θεωρία αυτή είναι απολύτως συνεπή, και μέχρι τώρα δεν έχει εμφανιστεί καμία αντίφαση στους κόλπους της η οποία να αναιρεί τις βασικές αρχές της θεωρίας του Δαρβίνου. Και δεύτερον, της απουσίας οποιασδήποτε άλλης θεωρίας επιστημονικής η οποία να μπορεί με ξεκάθαρες επιστημονικώς διατυπωμένες προτάσεις να εξηγήσει τη δική της θεώρηση επί των πραγμάτων, αλλά και τον λόγο για τον οποίο δεν ισχύει η θεωρία του Δαρβίνου, εξηγώντας και πως όλα αυτά που τώρα αποτελούν αποδείξεις υπέρ της ισχύος της θεωρίας του Δαρβίνου, είναι απλώς συμπτώσεις.
Για παράδειγμα, καθώς όλοι οι οργανισμοί φέρουν γενετικό υλικό, είναι λογικό το αναρωτηθεί κανείς ʽΑφού τα νέα είδη προκύπτουν από τα παλιά, το γενετικό υλικό των νέων ειδών, δεν πρέπει να μοιάζει με εκείνο των παλιών ειδών;ʼ. Αυτό είναι αλήθεια, και αποτελεί πλέον τον πιο προοδευτικό τρόπο για να βρίσκουμε τις σχέσεις εξελικτικής
συγγένειας μεταξύ των ειδών. Με ανάλυση του κατά πόσο μοιάζει το γενετικό μας υλικό με κάποιον άλλον οργανισμό, μπορούμε να αποφανθούμε με το κατά πόσο συγγενεύουμε με τον οργανισμό αυτό στο εξελικτικό μας δέντρο. Για παράδειγμα, το γονίδιο της αιμοσφαιρίνης του πιθήκου διαφέρει από εκείνο του ανθρώπου για περίπου 0,3%. Με βάση και τις γονιδιακές μελέτες οι οποίες πραγματοποιούνται την περίοδο αυτή, η θεωρία της εξέλιξης, η οποία έχει πάψει εδώ και πολλά χρόνια να δέχεται αμφισβήτηση, αναθεωρεί εξελικτικά δέντρα και τελειοποιεί τα δεδομένα στα οποία έχει καταλήξει με βάση τις παραδοσιακές τεχνικές μελέτης της.
Ζητώ συγγνώμη αν με την ανάγνωση του κειμένου αυτού σας προκάλεσα πονοκέφαλο, αλλά είναι ο μόνος τρόπος για να κατανοήσει κάποιος ότι η θεωρία της εξέλιξης έχει αδιανόητα ισχυρά πατήματα, και είναι πλέον σήμερα αδιαμφισβήτητης ισχύος. Αυτά σας τα λέει ένας άνθρωπος ο οποίος στο μάθημα της Βιοχημείας Α πήρε 9,5 στο μάθημα της Βιοχημείας Β πήρε 8,5 και στο μάθημα της Μοριακής Ιατρικής πήρε 9, ενώ ο καθηγητής που του τα δίδαξε αυτά, στα αμφιθέατρα της Ιατρικής, παραδίδει μάθημα στους φοιτητές, φορώντας σταυρό στο λαιμό του…
Το θεωρώ επιεικώς ανόητο και επικίνδυνο για την πρόκληση σοβαρών πονοκεφάλων, το να μπω σε τεχνικές λεπτομέρειες που να αφορούν την δυνατότητα παραγωγής βιοχημικών μακρομορίων από προβιοτικές αντιδράσεις, την in vitro επιβεβαίωση της παραγωγής οργανικής ύλης από ανόργανη, την αυτόματη παραγωγή καταλυτικού RNA υπό κατάλληλες συνθήκες και χρόνου δοθέντος, την μετάβαση του καταλυτικού βάρους στις πρωτεΐνες και του αποθηκευτικού βάρους των πληροφοριών στο DNA, την έγκλειση νουκλεϊκού οξέος μέσα σε διπλοστιβάδες φωσφολιπιδίων, το σχηματισμό βαθμιδώσεων για προσωρινή εναποθήκευση ενέργειας προς μετατροπή της σε αξιοποιήσιμο καύσιμο και άλλα.
Μέρος III – Ο λόγος μου επί του ζητήματος αυτού.
Μην περιμένετε ευγένειες και λόγια που θα περιέχουν νοήματα κεκαλυμμένα. Τα λόγια μου θα είναι φωτιά. Για αυτό, άμα ανήκετε στην ομάδα των χριστιανών που θα προτιμούσαν, εάν είχαν τη δύναμη, να βγάλουν τα μάτια όλων των χριστιανών απλά και μόνο για να μην έχουν όλοι αυτοί καν τη δυνατότητα να αμαρτήσουν με τα μάτια τους, νομίζω πως θα είναι καλύτερα να μην συνεχίσετε παρακάτω. Αν επιλέξετε να συνεχίσετε όμως, θα βρείτε διαρθρωμένα επιχειρήματα που στηρίζονται στη λογική, και στη Γένεση της Παλαιάς Διαθήκης, και με τα οποία στηρίζω τη θέση μου, η οποία, όπως θα έχετε ήδη καταλάβει, είναι η εξής ʽΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ, ΜΕ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΩΣ ΕΝΑ ΚΛΑΔΟ ΤΗΣ, ΔΕΝ ΔΙΑΦΩΝΕΙ ΠΟΥΘΕΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΓΡΑΦΕΣ, ΚΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΕ ΠΛΗΡΗ ΣΥΜΠΝΟΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑʼ.
Πιστεύω πως η εκ προοιμίου απόρριψη της εξέλιξης είναι πράξη ανάλογη με την απόφαση της αποστολής του Γαλιλαίου στην πυρά. Και ξέρετε ποιο ήταν το αποτέλεσμα της πράξης αυτής της ʽαγίας ρωμαιοκαθολικής εκκλησίαςʼ; Θα σας πω εγώ. Αφού ο πάπας είναι αντιπρόσωπος του Θεού στη γη, υποθέτοντας για λίγο πως τα πράγματα είναι όπως τα λένε οι καθολικοί, τότε, αφού ο πάπας έχει το αλάθητο, ο ήλιος θα πρέπει να γυρίζει γύρω από τη γη. Πράγμα το οποίο έχει πλέον απορριφθεί ακόμα και από τους πιο σκληρούς σκοταδιστές της καθολικής εκκλησίας. Αυτό σημαίνει πως ο πανάγαθος, άχρονος και παντοδύναμος θεός των καθολικών έκανε λάθος. Γιατί έκανε λάθος; Γιατί δεν μπορούσε να πει την αλήθεια, ή γιατί δεν ήθελε; Καταλάβατε πώς η πράξη αυτή της καθολικής εκκλησίας δημιούργησε ένα απόλυτα ορθό φιλοσοφικό επιχείρημα αιώνιας ισχύος για την απόρριψη της θεολογικής τους κοσμοθεωρίας; Δημιούργησαν μόνοι τους το όπλο που τους αναιρεί και τους διαψεύδει.
Εσείς κάνετε το ίδιο. Χωρίς να το καταλαβαίνετε. Κανένα ανώτατο συμβούλιο της Ορθοδοξίας μας δεν έχει κάνει το λάθος να βγει και να πει πως η θεωρία της Εξέλιξης δεν ισχύει. Και θέλετε την ερμηνεία μου; Στο βαθμό στον οποίο τα συμβούλια αυτά παίρνουν αποφάσεις καθοδηγούμενα από το Άγιο Πνεύμα, τη μια από τις τρεις μορφές του Πανάγαθου και Παντοδύναμου Θεού μας, και άρα είναι αντιπροσωπευτικά της Αλήθειας, ο Θεός επιλέγει να μην διαψεύσει τη θεωρία της εξέλιξης.
Εάν κάποτε, η Ορθοδοξία αποφασίσει να απορρίψει τη θεωρία της εξέλιξης, τότε το μεγαλύτερο ποσοστό των επιστημόνων που εργάζονται στις βιοϊατρικές επιστήμες, συμπεριλαμβανομένου και εμού, θα απορρίψει τη θρησκεία, ή θα απορρίψει την εκκλησία, και θα επιλέξει να πιστεύει πως ο Θεός δεν μπορεί να προσεγγισθεί από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Τόσο ισχυρή είναι η εξελικτική θεωρία.
Εάν είσαι ευρύνους, τότε προχώρησε παρακάτω. Και ίσως μετά από αυτό, καταλάβεις πως ο Θεός είναι πιο έξυπνος από ότι περίμενες, και η Ορθοδοξία πιο προνοητική από όσο θα μπορούσες ποτέ να διανοηθείς. Γιατί εγώ όταν διαβάζω για την εξέλιξη, έχω στο μυαλό μου ασταμάτητα τη φράση ʽπάντα εν σοφία εποίησεʼ, την ώρα που εσύ είσαι έτοιμος να ανάψεις φωτιά σαν Μέγας Ιεροεξεταστής..
Μην περιμένετε ευγένειες και λόγια που θα περιέχουν νοήματα κεκαλυμμένα. Τα λόγια μου θα είναι φωτιά. Για αυτό, άμα ανήκετε στην ομάδα των χριστιανών που θα προτιμούσαν, εάν είχαν τη δύναμη, να βγάλουν τα μάτια όλων των χριστιανών απλά και μόνο για να μην έχουν όλοι αυτοί καν τη δυνατότητα να αμαρτήσουν με τα μάτια τους, νομίζω πως θα είναι καλύτερα να μην συνεχίσετε παρακάτω. Αν επιλέξετε να συνεχίσετε όμως, θα βρείτε διαρθρωμένα επιχειρήματα που στηρίζονται στη λογική, και στη Γένεση της Παλαιάς Διαθήκης, και με τα οποία στηρίζω τη θέση μου, η οποία, όπως θα έχετε ήδη καταλάβει, είναι η εξής ʽΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ, ΜΕ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΩΣ ΕΝΑ ΚΛΑΔΟ ΤΗΣ, ΔΕΝ ΔΙΑΦΩΝΕΙ ΠΟΥΘΕΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΓΡΑΦΕΣ, ΚΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΕ ΠΛΗΡΗ ΣΥΜΠΝΟΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑʼ.
Πιστεύω πως η εκ προοιμίου απόρριψη της εξέλιξης είναι πράξη ανάλογη με την απόφαση της αποστολής του Γαλιλαίου στην πυρά. Και ξέρετε ποιο ήταν το αποτέλεσμα της πράξης αυτής της ʽαγίας ρωμαιοκαθολικής εκκλησίαςʼ; Θα σας πω εγώ. Αφού ο πάπας είναι αντιπρόσωπος του Θεού στη γη, υποθέτοντας για λίγο πως τα πράγματα είναι όπως τα λένε οι καθολικοί, τότε, αφού ο πάπας έχει το αλάθητο, ο ήλιος θα πρέπει να γυρίζει γύρω από τη γη. Πράγμα το οποίο έχει πλέον απορριφθεί ακόμα και από τους πιο σκληρούς σκοταδιστές της καθολικής εκκλησίας. Αυτό σημαίνει πως ο πανάγαθος, άχρονος και παντοδύναμος θεός των καθολικών έκανε λάθος. Γιατί έκανε λάθος; Γιατί δεν μπορούσε να πει την αλήθεια, ή γιατί δεν ήθελε; Καταλάβατε πώς η πράξη αυτή της καθολικής εκκλησίας δημιούργησε ένα απόλυτα ορθό φιλοσοφικό επιχείρημα αιώνιας ισχύος για την απόρριψη της θεολογικής τους κοσμοθεωρίας; Δημιούργησαν μόνοι τους το όπλο που τους αναιρεί και τους διαψεύδει.
Εσείς κάνετε το ίδιο. Χωρίς να το καταλαβαίνετε. Κανένα ανώτατο συμβούλιο της Ορθοδοξίας μας δεν έχει κάνει το λάθος να βγει και να πει πως η θεωρία της Εξέλιξης δεν ισχύει. Και θέλετε την ερμηνεία μου; Στο βαθμό στον οποίο τα συμβούλια αυτά παίρνουν αποφάσεις καθοδηγούμενα από το Άγιο Πνεύμα, τη μια από τις τρεις μορφές του Πανάγαθου και Παντοδύναμου Θεού μας, και άρα είναι αντιπροσωπευτικά της Αλήθειας, ο Θεός επιλέγει να μην διαψεύσει τη θεωρία της εξέλιξης.
Εάν κάποτε, η Ορθοδοξία αποφασίσει να απορρίψει τη θεωρία της εξέλιξης, τότε το μεγαλύτερο ποσοστό των επιστημόνων που εργάζονται στις βιοϊατρικές επιστήμες, συμπεριλαμβανομένου και εμού, θα απορρίψει τη θρησκεία, ή θα απορρίψει την εκκλησία, και θα επιλέξει να πιστεύει πως ο Θεός δεν μπορεί να προσεγγισθεί από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Τόσο ισχυρή είναι η εξελικτική θεωρία.
Εάν είσαι ευρύνους, τότε προχώρησε παρακάτω. Και ίσως μετά από αυτό, καταλάβεις πως ο Θεός είναι πιο έξυπνος από ότι περίμενες, και η Ορθοδοξία πιο προνοητική από όσο θα μπορούσες ποτέ να διανοηθείς. Γιατί εγώ όταν διαβάζω για την εξέλιξη, έχω στο μυαλό μου ασταμάτητα τη φράση ʽπάντα εν σοφία εποίησεʼ, την ώρα που εσύ είσαι έτοιμος να ανάψεις φωτιά σαν Μέγας Ιεροεξεταστής..
